PDF olarak indirmek için yazdırma penceresinde hedef olarak “PDF olarak kaydet” seçeneğini işaretleyin.
❝Zeydi, Iraklıların egemen bir devlete kavuşma umutları bu uğurda yanıp kül olsa bile, milyarlarca dolarlık kârlar uğruna egemenliği ucuz petrol denizinin derinliklerine gömüyor.❞

YDH — Eser platformunda yer alan Hiba Nasır imzalı analiz, Irak Başbakanı Ali Zeydi hükümetinin, ABD temsilcisi Tom Barrack’ın da kişisel çıkar sahibi olduğu Basra-Banyas petrol boru hattı projesi üzerinden Irak’ın petrol kaynaklarını ve ihracat gelirlerini ABD’li ve Katarlı şirketlerin çıkarlarına açmasını inceliyor.
▪️▪️▪️
Eser araştırmacı gazetecilik platformuna ulaşan özel bilgiler, Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin, Basra petrolünü Suriye kıyısındaki Banyas Limanı’na taşıyacak boru hattının inşa sözleşmesini imzalamayı reddetmesi nedeniyle Petrol Bakanı Basim el-Abadi’yi görevden almayı ciddi biçimde değerlendirdiğini ortaya koydu.
Yapılan incelemelerde sözleşmenin, Hürmüz Boğazı krizinin devam etmesi hâlinde ABD Başkanı Donald Trump’ın Irak ve Suriye Özel Temsilcisi Thomas Barrack’a milyarlarca dolarlık “komisyon” kazandıracak devasa bir anlaşmayı içerdiği anlaşıldı.
Peki bölgede savaş davullarının çalmaya devam etmesi ve bunun küresel düzeyde doğuracağı sonuçlar, ABD Başkanı Donald Trump ile petrol şirketlerinin, Trump’ın bölgedeki “simsarı” aracılığıyla —tabii eğer anlaşmanın asıl patronu bizzat o simsar değilse— kârını paylaştığı mali bir anlaşma uğruna mı yaşanıyor?
Bakan el-Abadi, Irak’ın sözleşmeyi yürütecek şirket lehine üstleneceği mali yükümlülükleri reddediyor ve sözleşmede öngörülen 30 yıl boyunca varil başına 8 dolarlık ödemenin, sözleşme süresinin ilk 9 yılında 8 dolar olarak uygulanmasını,kalan sürede ise 1,5 dolara düşürülmesini öneriyor.
Günlük 2,5 milyon varillik azami ihracat kapasitesi üzerinden Irak, sözleşme kapsamında her gün 20 milyon dolar maliyet üstleniyor; bu da Irak’ın projeyi yürütecek Katarlı şirkete yılda 7,3 milyar dolar ödemesi anlamına geliyor.
Sözleşmenin Başbakan ve danışmanlarının istediği şekliyle kalması hâlinde projenin Irak’a maliyeti 219 milyar dolara ulaşacak!
Petrol Bakanı’nın önerisi ise toplam maliyeti 95 milyar dolara indiriyor.
Irak’taki özel kaynakların Eser platformuna aktardığına göre, ABD Başkanı’nın Irak ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, projeye yatırım yapan ve Katar Emiri Temim bin Hamed Âl-i Sani’nin sahibi olduğu “UCC Holding” şirketinde %12 oranında hisseye sahip.
Eser’in edindiği bilgilere göre Barrack, Petrol Bakanı’nın itirazını reddetti ve kendi şirketinin projeden elde edeceği kârı güvence altına almak amacıyla sözleşmenin ilk icra metninin korunması için Irak Başbakanı’na baskı yaptı; Başbakan da ABD’li temsilcinin bu baskılarına boyun eğdi.
Edinilen bilgiler, Zeydi’nin Barrack’ın şirketine küresel varil fiyatının 47 dolar altında bir indirimle 40 milyon varil petrol tahsis ettiğini ve aynı indirim oranıyla 250 milyon varil daha satma sözü verdiğini gösteriyor.
Başbakan, projeyi yürütecek şirketle sözleşme imzalanmadan önce zaman kazanmak ve Petrol Bakanı ile yaşanan anlaşmazlığı sonlandırmak —ya da Bakanı görevden almak— gerekçesiyle Irak’a pahalıya mal olan bir oyalama taktiği yürütüyor.
Dikkatler, Zeydi’nin Irak Petrol Pazarlama Şirketi (SOMO) aracılığıyla Barrack’a sunduğu mali indirimler ve ilave petrol miktarları sayesinde alıcıların ve spekülatörlerin elde edeceği büyük kârlara çevrilmiş durumda.
İndirimli fiyat, alıcı şirketler açısından son derece kârlı bir anlaşma oluşturuyor; zira bu fiyat, Hürmüz Boğazı’ndan geçen her bir varil için ödedikleri 20 doları karşıladığı gibi, ”petrol varilinin yolculuk” masraflarını da fazlasıyla örten ilave 27 dolarlık bir tasarruf sağlıyor.
Eser’in bilgili kaynaklardan edindiği bilgiye göre, UCC Holding anlaşmasının ardından Körfez’deki petrol şirketlerinin de iştahı kabardı ve benzer anlaşmalar yapabilmek için “Zeydi fiyatlandırmasından” kazanç sağlamaya çalışıyorlar.
Ayrıca Iraklı bir siyasetçi de Irak petrolünü “varil başına 47 dolar daha ucuza” alma fırsatından yararlanmaya çalışan Kuveytli bir petrol şirketine 5 milyar dolar yatırım yaptı.
Mesele bununla da sınırlı değil; Eser platformuna ulaşan özel bir bilgilendirme notu, Irak petrolünün ihracatında Suriye ve Türkiye bağlantılı yeni güzergâhlar çizen ve doğrudan Tom Barrack’ın cebine hizmet eden özel bir çıkar ilişkisini gün yüzüne çıkarıyor.
Bu çıkar ilişkisi kapsamında Barrack, Zeydi’den yok pahasına petrol temin ederek alıcıların Hürmüz geçiş maliyetlerini telafi ediyor ve kısa sürede daha yüksek miktarda üretim ihraç edebilmek için yeni hatlar inşa etme imkânı elde ediyor.
Böylece ABD’li şirketleri cezbedecek "güvenlik istikrarı" henüz sağlanmadan Barrack’ın yatırımları ülkeye akıyor; zira ABD’li temsilci, Irak’ın "muazzam petrol geliri tabanını" henüz gerçekleşmemiş diğer koşullardan çok daha cazip görüyor.
Açık kaynaklar incelendiğinde, Katarlı UCC Holding’in ABD’li enerji devi Chevron ile birlikte, Irak’ın kuzeyindeki Kerkük sahalarından başlayıp batıya doğru Suriye çölünü aşarak Akdeniz kıyısındaki Banyas Limanı’na ulaşan Kerkük-Banyas boru hattının rehabilitasyonunda ortaklık kurduğu görülüyor.
Zeydi’nin bu enerji projesine dâhil ettiği ABD merkezli "TI Capital" şirketinin gayrimenkul yatırımlarında da Thomas Barrack’ın ortak olduğu ve şirkete ücretli danışmanlık hizmeti verdiği ortaya çıktı.
Washington’da tarafsızlık kurallarının çiğnenmesi ve bireysel çıkarların kamu görevi kurallarıyla çatışması üzerine bir soru ve suçlama fırtınası koparken, Irak’ın petrol kaynakları Trumpçı ABD yönetimindeki bir görevlinin “özel mülküne” dönüşmüş durumda.
Bu tablo, ABD Dışişleri Bakanlığının, iş dünyası ve büyük anlaşmalar yapma geçmişinden gelerek iktidara oturan Irak Başbakanı Ali Zeydi ile ortaklaşa hareket eden Barrack’ın yürüttüğü bu "anlaşmalar siyasetine" duyduğu öfkeyi de açıklıyor.
Aynı Katarlı şirket, güneydeki Basra’dan başlayıp kuzey ve batı hatlarıyla kesişerek Banyas’a uzanan modern bir hat olan Basra-Banyas boru hattı projesini de hayata geçirecek.
Bu proje, kuzey, güney ve batı petrollerini alternatif ihracat güzergâhlarıyla çok daha geniş biçimde birbirine bağlayan “stratejik bir koridor” niteliği taşıyor.
Tom Barrack bu hattı, Hürmüz Boğazı’ndaki “darboğazı” aşan bölgesel bir enerji entegrasyonu “fırsatı” olarak adlandırıyor.
Petrol şirketlerinin ekonomik çıkarlarına hizmet eden bu “fırsatı” Barrack, ABD’deki resmî karar alma çevrelerinin temel talebi olan ve henüz yerine getirilmemiş bir şarta —direniş gruplarının silahsızlandırılmasına— takılmadan bizzat kendi lehine kullanmayı da ihmal etmiyor.
Zeydi, birkaç gündür Hizbullah Tugayları’nın yalanlayarak uydurma olarak nitelendirdiği bir istihbarat raporu ışığında, Babil vilayetine bağlı Curf Nasr bölgesindeki “petrol kaçakçılığı” dosyası üzerinden güvenlik güçlerini ve medyayı seferber etmiş durumda.
Başbakan teftiş ve soruşturma komisyonları kurarken, haftalar önce gerçekleştirdiği New York ziyaretini ve birkaç gün önce Tom Barrack ile yaptığı görüşmeyi çerçeveleyen bir görev doğrultusunda, ”askeri kanatların” silahsızlandırılması laboratuvarındaki bir sonraki adıma hazırlanıyor.
Silahların devlet tekelinde toplanmasına yönelik bu ilk denemede Zeydi, tıpkı New York ve Şam’da Colani ile görüşüp Barrack’ın “yeni İpek Yolu” olarak adlandırdığı ve ağır ihracat karmaşasını hafifletip üretimdeki rekor düşüşleri telafi edecek bir çıkış kapısı üzerinden Irak ile Suriye petrolünü birleştiren hattın işletilmesi konusunda anlaşmaya varırken sergilediği acelecilikle, Curf Nasr’daki direniş gruplarını tehdit etmeye yöneliyor.
Zeydi’nin kamu malını koruma vaadi, Irak petrolünün mali gelirlerinin Tom Barrack’ın cebine girmesiyle sonuçlanan bu zararlı takasa girişmemiş olsaydı neredeyse inandırıcı olabilirdi.
“Petrol ticareti diplomatı ve uzmanı”, Irak’tan Suriye kıyısına petrol taşımak üzere 1953 yılında inşa edilen ve 2003’teki ABD işgaliyle devre dışı kalan tarihi hattın yeniden faaliyete geçirilmesinden ve bu hatta ihracatı artırmak amacıyla eklenecek yepyeni bir boru hattı sisteminden kazanç sağlıyor.
İki ülke arasındaki “stratejik ortaklığın” tam kalbinde iki iş insanı arasındaki ticari bir ilişki gizleniyor; öyle ki Zeydi’nin ticari ortak sıfatıyla sahip olduğu çıkarlar, hükümet yetkilisi olarak taşıdığı ulusal görevle çatışıyor.
Böylece Başbakan, ABD’li yetkilinin “fırsat” olarak gördüğü şeyi gerçekleştiriyor; “egemenliği” dâhil etmeksizin “yatırım ve ortaklığı” seçiyor.
Ali Zeydi’nin Irak’ı bu egemenliği, ABD’li temsilcinin “geçmişin hataları” olarak adlandırdığı unsurlarla aynı kefeye koyuyor. Öyle ki Iraklıların anlaşmalardan uzak, egemen bir devlete kavuşma umutları bu uğurda yanıp kül olsa bile, milyarlarca dolarlık kârlar uğruna egemenliği ucuz petrol denizinin derinliklerine gömüyor.