İsrail’de hükümet pazarlığı üç seçenek arasında tıkandı Yazıya git

PDF olarak indirmek için yazdırma penceresinde hedef olarak “PDF olarak kaydet” seçeneğini işaretleyin.

Yakın Doğu Haber
İSRAİL
20 Kasım 2026 · 14:21

İsrail’de hükümet pazarlığı üç seçenek arasında tıkandı

Bennett birlik hükümeti, Liberman Haredi partilerle anlaşma, Golan ise Arap partilerinin desteğini savunuyor. Eisenkot’un önceliği Netanyahu’yu başbakanlıktan uzaklaştırmak.

YDH- Herb Keınon, Jerusalem Post’ta yayımlanan analizinde, İsrail’de istikrarlı bir hükümet kurulamamasının önünde seçenek eksikliği değil, partilerin kendi taleplerinden vazgeçmemesi bulunduğunu savundu.

Analize göre Gadi Eisenkot’un liderliğindeki “değişim bloğu”, salı günü Matan Kahana’yı Meclis Başkanlığına seçtirecek çoğunluğa sahip olduğunu göstererek yasama üzerindeki denetimi Benyamin Netanyahu cephesinden aldı.

Yeni hükümet kurulana kadar İsrail’de yürütme Netanyahu yanlılarının, yasama ise karşıtlarının elinde olacak. Değişim bloğu bu dönemi, mevcut geçici hükümetin yargı düzenlemeleri ve medya denetimiyle ilgili bazı girişimlerini geri çevirmek için kullanıyor. 2019-2022’deki hükümet krizlerinde de yasama ve yürütme farklı siyasi kampların eline geçmişti; ancak Jerusalem Post’a göre o dönemlerde böyle bir yasa hamlesi görülmemişti.

67 sandalyeli birlik hükümeti seçeneği

Eisenkot’un yasama çoğunluğunu kontrol edecek oyları var; ancak başbakanlık için gerekli çoğunluğa sahip olup olmadığı belirsiz. Dört partili değişim bloğu, Eisenkot’un "Yaşar" Partisi, Naftali Bennett’in "Birlikte" Partisi, Yair Golan’ın "Demokratlar"ı ve Avigdor Liberman’ın Yisrael Beytenu’sundan (İsrial Evimiz) oluşuyor. Bu partiler koalisyon konusunda farklı seçenekleri savunuyor.

Analizde en olası seçenek olarak Likud, Eisenkot, Bennett ve Liberman’ı bir araya getirecek birlik hükümeti gösteriliyor. Likud’un 27, Eisenkot’un 21, Bennett’in 12 ve Liberman’ın 7 sandalyesiyle bu koalisyon 67 sandalyeye ulaşabilir.

İran, Gazze, Filistin devleti ve güvenlik başlıklarında partiler arasında büyük ayrılıklar bulunmadığı; böyle bir hükümetin ultra-Ortodoks partileri, sağ ve soldaki aşırı uçları ve Arap partilerini dışarıda bırakacağı belirtiliyor. Bu yapı, uzun süredir çözülemeyen ultra-Ortodoksların askere alınması ve yargı ile yasama organları arasındaki güç dengesinin yeniden düzenlenmesi gibi konuların ele alınmasına imkân verebilir.

Bu seçeneğin önündeki temel engel, Liberman’ın Netanyahu’yla aynı hükümette yer almayı reddetmesi. Jerusalem Post, Liberman’ın yedi sandalyesi yerine Bezalel Smotrich’in Dini Siyonizm Partisi’nin dört sandalyesinin koalisyona katılması halinde hükümetin 64 sandalyeyle kurulabileceğini; ancak bunun hükümete daha sağcı bir çizgi kazandıracağını yazıyor.

Başbakanlık koltuğunda kimin oturacağı ve görev rotasyonunda kimin önce başbakan olacağı da çözülmemiş durumda. Netanyahu kamuoyu önünde rotasyon fikrini dile getirmedi. Bennett’in çevresi, birlik hükümetinde Eisenkot’un önce başbakan olması şartını öne sürerken değişim bloğu da aynı gün Eisenkot liderliğinde bir acil durum hükümeti çağrısı yaptı.

Haredi desteği karşılığında askerlik muafiyetleri

İkinci seçenek, ultra-Ortodoks partilerin desteğiyle kurulacak 61 sandalyeli dar bir Eisenkot hükümeti. Değişim bloğunun 48 sandalyesine Birleşik Tevrat Yahudiliği’nin 7 ve Şas’ın 6 sandalyesi eklenerek bu çoğunluk sağlanabilir.

Böyle bir anlaşma, ultra-Ortodoks erkeklerin askere alınmasını önemli ölçüde genişletecek bir yasa tasarısının rafa kaldırılması anlamına gelebilir. Haredi partilerin, Yeşiva öğrencilerine tanınan askerlik muafiyetlerinin korunmasını koalisyona katılma şartı olarak öne sürmesi bekleniyor.

Bu seçeneği savunan Liberman, bu hafta Meclis Dışişleri ve Savunma Komitesi’nin geçici başkanlığını üstlendi. Liberman, çıkarılacak askerlik yasasının Yüksek Mahkeme’yi ve orduyu olduğu kadar Birleşik Tevrat Yahudiliği’nin ruhani lideri Haham Dov Lando’yu da tatmin etmesi gerektiğini söyledi.

Analiz, Lando’nun önceki açıklamalarının Yeşiva öğrencilerinin, hatta belki de hiçbir Haredi’nin askere alınmayacağı bir tasarı dışında başka bir düzenlemeyi kabul etmeyeceğine işaret ettiğini belirtiyor.

Jerusalem Post, haredi askerlik muafiyetlerinin kaldırılmasını uzun süredir siyasi kimliğinin merkezine koyan Liberman’ın bu seçeneği savunmasını dikkat çekici buluyor; bunu yalnızca eski bir seçim vaadinden geri adım değil, Netanyahu’yla hükümet kurmama kararı uğruna siyasi kimliğinin değişmesi olarak yorumluyor.

Arap partilerinin desteği ve azınlık hükümeti

Üçüncü seçenek, Arap partilerinin desteğiyle hükümet kurmak. Demokratlar lideri Yair Golan, Mansur Abbas’ın Raam Partisi’nin koalisyona alınmasını savunuyor. Bu durumda değişim bloğunun 48 sandalyesine Raam’ın desteği eklenerek toplam sayı 56’ya çıkabilir. Ortak Liste’nin de hükümete dışarıdan destek vermesi veya güvenoyu oylamasında çekimser kalmasıyla azınlık hükümeti kurulabilir.

Bennett ve Liberman bu seçeneğe karşı çıkıyor. Bennett’in, Arap partilerinin desteğine dayalı bir hükümetin, yargı reformlarına karşı aylarca süren protestoları gölgede bırakacak toplumsal huzursuzluğa yol açacağını söylediği aktarılıyor. Netanyahu’yu başbakanlıktan uzaklaştırmayı en acil hedef olarak gören Eisenkot ise bu ihtimali dışlamıyor.

Eski çalışma bakanı ve koalisyon müzakerecisi Haim Ramon, KAN radyosuna verdiği demeçte bu çıkmazı aşmaya yönelik başka bir senaryo önerdi. Ramon’a göre Eisenkot, değişim bloğundaki ortaklarına birlik hükümetinin —Eisenkot’un önce başbakan olacağı formülün— gerçekçi olmadığını, Haredi partilerle anlaşmanın mümkün görünmediğini ve Arap partilerinin hükümete alınmasının da kabul edilmediğini söyleyebilir. Ardından hükümeti kurduğunu cumhurbaşkanına bildirip güvenoyu için Meclis’e sunabilir.

Bu formülde dört değişim bloğu partisi toplam 48 sandalyeyle hükümeti kurar; her partiye üç bakanlık verilir, birlik hükümeti dâhil daha uzun müzakereler ise Eisenkot başbakan olduktan sonraya bırakılır. Ramon, hükümet kurma aşamasında Haredi partilerle pazarlık yapmanın başka, hükümet göreve başladıktan sonra müzakere etmenin başka olduğunu savunuyor. Görevdeki bir hükümetin, muhalefette yıllar geçirmek istemeyen Likud milletvekillerini yanına çekmesi de mümkün olabilir.

Ancak 48 sandalyeli hükümetin güvenoyu alabilmesi Arap partilerinin Meclis’te nasıl oy kullanacağına bağlı. Bennett ve Liberman, Arap partilerinin desteğine dayanan herhangi bir hükümete karşı çıkacaklarını açıkladı. Eisenkot böyle bir hükümeti oylamaya sunarsa, iki lideri Netanyahu’yu görevde tutmakla Arap partilerinin oylarıyla kurulacak bir hükümeti desteklemek arasında bırakabilir.

Seçim ihtimali ve Netanyahu’nun geçici başbakanlığı

Koalisyon görüşmeleri üçüncü haftasına girerken anlaşma sağlanamaması, mayıs sonunda yeni seçim ihtimalini gündemde tutuyor. Bu durumda Netanyahu, seçim sürecinde ve sonrasında yeni koalisyon görüşmeleri yürütülürken geçici başbakan olarak görevde kalabilir.

Analiz, Netanyahu’nun 2019-2021 arasındaki dört seçim boyunca 19 ay geçici başbakanlık yaptığını hatırlatıyor. Bu süre, Bennett ile Yair Lapid’in başbakanlık dönemlerinin toplamından daha uzundu.

Jerusalem Post’un değerlendirmesine göre Bennett birlik hükümeti, Liberman Haredi partilerle anlaşmayı, Golan Arap partileriyle işbirliğini, Eisenkot ise Netanyahu’nun başbakanlıktan uzaklaştırılmasını istiyor. Netanyahu da rakipleri kendi aralarında uzlaşamazken koltuğunu korumaya çalışıyor. Taraflardan bazıları taleplerinden geri adım atmadıkça İsrail’in ihtiyaç duyduğu istikrarlı hükümet kurulamayacak.

Yakın Doğu Haber
ydh.com.tr
Bu belge 20.11.2026 15:08 tarihinde alınmıştır.
https://ydh.com.tr/d/47621/israil-de-hukumet-pazarligi-uc-secenek-arasinda-tikandi