PDF olarak indirmek için yazdırma penceresinde hedef olarak “PDF olarak kaydet” seçeneğini işaretleyin.
İranlı bakan, mutabakatın uygulama niteliğini yitirdiğini ancak ABD’nin kabul ettiği yükümlülüklerin ve nihai anlaşmaya giden yolun hâlâ geçerli olduğunu belirtti.

YDH- İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran gazetesine verdiği röportajda, “İslamabad mutabakatının şu aşamada artık masada olmadığını ve uygulama niteliği taşımadığını” söyledi. Arakçi, buna karşılık mutabakatta ABD’nin kabul ettiği yükümlülüklerin ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmesinin nihai anlaşmaya zemin hazırlayabileceği ilkesinin iki taraf açısından hâlâ kabul edilebilir olduğunu belirtti.
Arakçi, aradan geçen sürede ABD’nin yeni yaptırımları ve bunların yedi günlük bir plan çerçevesinde kaldırılması talebi gibi yeni başlıkların gündeme geldiğini kaydetti. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin “yedi şart” olarak anılan planın ise yedi maddeden biraz daha fazlasını içerdiğini söyledi.
İran’ın mevcut tutumunun, ABD’nin anlaşma konusunda ciddi olması halinde “iki günlük planı” yeniden gündeme almak olduğunu belirten Arakçi, bu süreçte Donald Trump’ın anlaşma istemediğini açıklaması gibi gelişmeler yaşandığını, Washington’ın bu tutumunun netleştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Arakçi, İran’ın iki günlük planının hem Tahran’ın hem de karşı tarafın taleplerini içeren uygulanabilir bir öneri olduğunu ve müzakerelerin önünü açtığını söyledi. Planın ABD seçimlerinden yaklaşık 10 gün önce Washington’a sunulduğunu, ancak ABD’den olumlu yanıt alınmadığını belirtti.
İranlı bakan, ABD’nin planın süresini iki günden bir güne, hatta iki saate indirmeyi önermesi halinde bunun sorun olmayacağını; önemli olanın İran’ın taleplerinin karşılanması olduğunu kaydetti. İran’ın şartlarının yerine getirilmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağını ve şartların ayrıntıları ile nasıl uygulanacağı konusunda görüşmeler yapılabileceğini söyledi.
Arakçi, Trump’ın tutum değiştirmesini şaşırtıcı bulmadıklarını, ancak öncelikle ABD Başkanı’nın anlaşma istediğini açıkça ilan etmesi gerektiğini vurguladı. Önceki deneyimlerden farklı koşullar bulunduğuna güven duyulmasını sağlayacak bir dizi güven artırıcı adımın da gerekli olduğunu ifade etti.
İran’ın iki günlük planına göre ABD, ilk gün tüm yükümlülüklerini fiilen yerine getirecek. Bu adımlar arasında bütün cephelerdeki savaşların sona erdirilmesi, petrol yaptırımlarının kaldırılması, İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasının kaldırılması bulunuyor. İkinci gün İran, ticari gemilerin geçişine Hürmüz Boğazı’nı açacak ve nükleer programı da kapsayan nihai anlaşma için müzakereler başlayacak.
Yedi günlük öneri ise savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz’ün açılması karşılığında deniz ablukasının ve ABD yaptırımlarının kaldırılmasını, İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını ve tüm cephelerde çatışmaların durdurulmasını öngörüyor. Bu takvime göre boğaz altıncı gün açılacak, üzerinde uzlaşılan başlıklara ilişkin müzakereler yedinci gün başlayacak.
Arakçi, arabulucularla şartların niteliği ve uygulanma yöntemi üzerine görüşmeler yürütüldüğünü söyledi. ABD’nin bu şartların nasıl uygulanacağına ilişkin önerileri varsa Tahran’ın bunları görüşmeye hazır olduğunu belirten Arakçi, maddelerin yazılı hale getirilmesi ve iki tarafı tatmin edecek bir anlaşmaya dönüştürülmesinin müzakere edilebileceğini kaydetti.
Arakçi, arabulucuların iki taraf arasında mesaj ve öneri taşıdığını, farklı fikirlerin görüşüldüğünü de söyledi. Ancak Katar’dan veya başka ülkelerden İran’a gelen her uçağın mutlaka müzakereci ya da arabulucu taşıdığı iddiasının doğru olmadığını belirterek, Tahran’ın diplomasiye umut bağlamayı sürdürdüğünü ifade etti.
Nükleer malzemeler konusunda bir çözüm formülüne ulaşılabileceğini söyleyen Arakçi, İran’ın iki kırmızı çizgisini açıkladı: Nükleer malzemeler ülke dışına çıkarılmayacak ve mevcut stoklar, ihtiyaçların nasıl tanımlandığından bağımsız olarak İran’ın gereksinimleri doğrultusunda kullanılacak.
Arabulucuların bu konuda farklı formüller sunduğunu belirten Arakçi, bazı önerilerin incelenebilir olduğunu, bazılarında olumlu yönlerin daha ağır bastığını, diğerlerinin ise daha fazla çekince ve olumsuzluk içerdiğini söyledi. İran’ın ulusal çıkarlarına ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun, adil bir çözüme ulaşılabileceğini düşündüğünü kaydetti.
Nükleer malzemeler meselesinin diğer başlıklardan bağımsız biçimde ele alınamayacağını vurgulayan Arakçi, konunun kapsamlı bir anlaşma paketi içinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Müzakere komitesinin kararlarının önce Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’ne sunulduğunu, gerekli hukuki ve idari aşamalar tamamlanmadan hiçbir kararın yürürlüğe girmediğini söyledi. Arakçi ayrıca İran ile bölge ülkeleri arasında ekonomik alışveriş bulunduğunu ifade etti.
Arakçi, “ne savaş ne barış” durumunun sona ermesi gerektiğini belirterek, “İki seçenek var: Ya savaş ya barış” dedi. Bölge ülkelerinin bu savaştan önemli dersler çıkardığını söyleyen İranlı bakan, bunların başında güvenliklerini bölge dışından gelen güçlere emanet edemeyecekleri sonucunun geldiğini ifade etti.
Arakçi’nin açıklamaları, Tahran ile Washington arasında bölgesel arabuluculukla müzakereleri yeniden başlatma çabalarının sürdüğü; ABD yaptırımları ve Hürmüz Boğazı’nın açılma şartları konusundaki anlaşmazlıkların devam ettiği bir dönemde geldi. Taraflar arasında şu ana kadar somut bir ilerleme sağlanmadı.