Tahran ve Moskova ortak bir dil buluyor

Peter GONÇAROF Rus Haber Ajansı RIA Novosti'nin siyasi yorumcusudur. Bu yazıyı, RIA Novosti'nin internet sitesindeki Farsça sayfasından Alptekin DURSUNOĞLU çevirdi.

Tahran ve Moskova ortak bir dil buluyor

Tahran’ın resmi temsilcisi, geçtiğimiz cumartesi günü Rusya’nın BM Güvenlik Konseyi’nin İran hakkındaki tutumunu “somut” ve “yumuşak” olarak niteledi. Tahran’ın bu resmi tepkisi, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un bu konudaki açıklamaları üzerine geldi. Lavrov, açıklamasında Rusya’nın Batlı ülkelerin sunduğu bildiri taslağını desteklemeyeceğini belirtmişti. Uluslar arası uzmanlar bu açıklamayı Tahran’la Moskova arasında şiddetli bunalımlar yaşanması durumunda bile bir anlaşma olarak niteledi.

İran’la nükleer konuda ve füze alanlarında işbirliğini yasaklamayı öngören ve bazı diğer alanlarda ambargoları da kapsayan bildiri taslağı, 5+1 üyesi Avrupa ülkeleri tarafından söz konusu edilmişti. Bu, bir uzlaşma belgesi olarak gündeme getirilmişti; zira İran’ın Rusya’nın yardımıyla Buşehr’de inşa ettiği reaktörün yasaklanmasını doğrudan içermiyordu. ABD’li diplomatlar da İran’a karşı ortaya konan tedbirlerin “zaaf” içerdiğine ilişkin şikayetlerini dile getirerek bunun bir uzlaşma belgesi olduğunu teyit etmiş oluyordu.

En azından Batılı haber ajanslarının bildirdiğine göre ilkin Rusya’nın BM’deki daimi temsilcisi Vitali Çurkin, Rusya’nın ancak içinden güç kullanımına ilişkin maddenin çıkarılmış olduğu bir bildiriye olumlu oy vereceğini bildiren bir açıklamada bulundu. Fakat Rusya daha sonra taslak metninde daha geniş düzeltmeler yapılmasını söz konusu etti. Rus diplomatların açıklamalarına göre söz konusu edilen öneriler, İranlılarla “siyasi diyalogun açık bırakılmasına” yöneliktir. Ayrıca bu önerilere ambargonun Buşehr’deki reaktörü kapsamaması gerektiği ilave edildi.

Bunun ardından da bu katı tutum, Lavrov tarafından vurgulandı. Lavrov, cumartesi günü Brüksel’de yaptığı konuşmada, 5+1’in haziran ayında yaptığı toplantıda BM Güvenlik Konseyi kararında yer alması gereken bir ilke üzerinde anlaşmaya varıldığını hatırlattı. Rusya Dışişleri Bakanı: “Bu ilke, bizim bütün adımlarımızın, nükleer silahların yayılmasını önleme rejiminin ihlal edilmesini önlemek ve barışçı nükleer teknolojiden faydalanmak isteyen görevinin bilincindeki NPT üyelerinin haklarına saygı duymak yönünde olması gerektiğini kapsamaktadır” dedi.

Lavrov’un ifadesine göre 5+1, Haziran ayında BM Güvenlik Konseyi üyelerinin “sorunun gerçek durumuna uygun ve İran’ın nükleer programının gerçek durumu dengeli ve tedrici tedbirler” alacağı yönünde anlaşmaya varmıştır. Rusya Dışişleri Bakanına göre üç Avrupa ülkesinin öngördüğü taslak, varılan anlaşmanın çok ötesine geçmiştir. Lavrov, Rusya’nın İran’a yönelik bir yaptırımı ancak yaptırımın sınırlı bir süreyi kapsaması ve bildiride yaptırımların lağvedilmesine ilişkin bir mekanizmanın öngörülmesi durumunda destekleyebileceğini vurgulamıştır.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Muhammed Ali Hüseyni, cumartesi günü yaptığı açıklamada Rusya’nın mevcut karar taslağını desteklemediğini açık bir şekilde ifade ettiğini belirtti. Hüseyni’ye göre Rusya’nın İran’a karşı tutumu, “başından beri diğer ülkelerin tutumundan farklı ve daha yumuşaktır.” O, mevcut durumdan en iyi çıkış yolunun müzakereleri yeniden başlatmak olduğunu ve BM Güvenlik Konseyi’nin katı bir yaptırım kararı alması durumunda uzlaşma sağlamada zorluklar yaşanacağını belirtti.