Hindistan Hızla Enerji Kaybediyor

Enerji arayışında, Yeni Delhi ABD ve İran’ın ikisiyle birden anlaşmaya çalışırken ikisi arasında kalma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Kongrede Hindistan-ABD anlaşmasının önündeki en büyük engellerden biri sivillerin nükleer enerji anlaşmaları yapmaları üzerine olan tartışmaydı. Tartışma sırasında bu anlaşmalarla ilgili birçok farklı tanım yapıldı.

Öte yandan Tahran da geçen yıl imzaladığı 22 milyar dolarlık doğalgaz anlaşmasının yeniden görüşülmesini istediğini bildirdi. Tahran, bu hareketin Hindistan tarafıyla ilgili İran’ın nükleer programına karşı olmasıyla bir ilişkisi olmadığını söylediği halde, çok az kişi arada böyle bir ilişki olmadığına inanıyor ve Tahran’ın Hindistan’dan rahatsızlığını gelecekte ortaya koyacağını düşünüyor.

Bu hafta İran’ın petrolden sorumlu bakanı Muhammed Hadi Nejat Hüseyniyan Yeni Delhi’de Tahran’ın geçen yıl Hindistan Petrol birliği ve İran milli Doğal Gaz Dış Ticaret Kurumu arasında imzalamış olduğu sıvılaştırılmış doğal gaz -liquefied natural gas (LNG) – ticari anlaşmasını tekrar aşmak istediğini belirtti. Hindistan Petrol Bakanı Murli Deora problemin fiyatın çok yüksek olması olduğunu söyledi.

Hüseyniyan, “LNG -sıvılaştırılmış doğal gaz- anlaşması imzalanmadığı için [İran hükümeti tarafından], biz hiç bir zorunluluğumuz olmadığını düşündük, fakat Hindistan hükümeti bunun onaylandığını ve yürürlükte olduğunu düşündü. Bunun üzerine bir tartışma çıktı” dedi.

Hindistan da fazla mutlu değil. Deora, “Petrol fiyatları fırladı ve onlar da bunu tekrar gözden geçirmek istediler. Biz sözleşmede kararlaştırdığımız fiyatı istiyoruz.” dedi. İran küresel toplumdan izole olacağı için, Yeni Delhi aynı zamanda Avustralya ve Katar’la da LNG -sıvılaştırılmış doğal gaz-  için görüşmelere başladı.

Hindistan’ın memnun olmadığı başka bir karar ise, onlara katılmadığı takdirde İran ve Pakistan’ın ortak bir doğalgaz boru hattı projesine imza atacak olması. İranlı yetkililerle yapılan son görüşmelerde, Reuters Pakistan Geçici Petrol Bakanı Ahmed Waqar’ı ziyaret etti, Pakistan ve İran’ın, üç yanlı Hindistan-Pakistan-İran (HPİ) projesinden gelecek 7 milyar dolarlık sonucu umursamayarak bu ortak boru hattında anlaştıklarını söyledi.

Delhi’de, Hüseyniyan, Hindistan’ın temmuz ayı itibarıyla bu boru hattı konusunda kendileriyle anlaşmış olması gerektiğini söyledi. Tahran’ın Pakistan’la ticaret yapmaya devam edeceğini belirtti. Hüseyniyan, Deora’yla görüştükten sonra, “ Hindistan bu boru hattına sokulmamıştır. Önümüzdeki ay bu üç ulusun bakanlarıyla görüşmeler yapmaya devam edeceğiz.” dedi.

Geçen ay İran, Pakistan ve Hindistan’ın petrol bakanları Doha’da yapılan uluslar arası bir görüşmede, ABD’ye meydan okuyarak, boru hattı konusunda nihai bir karara çok yaklaştıklarını söylediler. İran Petrol Bakanı Kazım Veziri, Temmuzda Tahran’da yapılacak olan görüşmede nihai karara varmayı umduklarını söyledi.

İran’ın nükleer anlaşmada katılaşması tam da daha çok “pürüzler” çıktığı bir zamanda ortaya çıktı. ABD, yaptığı bu anlaşmanın bir parçası olarak, son otuz yıldır ilk defa yabancı nükleer teknolojiye ve ABD’ye ulaşma imkanı bulacak olan Hindistan’ın atom silahlarını test etmek için (ki Hindistan bunu reddediyor) moratoryum istediği konusunda ısrar ediyor.

Bush hükümeti mart ayında yapılan mutabakatın “ruhu”na uygun bir anlaşmaya varabilmek için Delhi’nin bazı “değişiklikleri” kabul etmesi gerektiğini söyledi.

Zor konulardan biri de şu ki, Dışişleri bakanı Shyam Saran, Hindistan’a döndükten sonra Washington’la anlaşmaya varma konusunda bir kamuoyu yoklaması yaptı, bunun “ucu ucuna dengelendiğini” ve önemli bir değişiklik veya düzenlemenin Hindistan’da kabul edilemez bir şey olduğunu söyledi. Saran ayrıca Delhi’nin bu görüşmeden üzerinde anlaşılmış olan parametrelerin tamamlanmasını umduğunu belirtti.

Bu arada ABD Delhi’ye İran’ın süreçlerinden uzak durması için baskı yapmaya devam ediyor. Daha geçen ay, Hindistan-ABD nükleer anlaşmasını kararlaştırmaya çalışırken Devlet Bakanı Condoleezza Rice, Bush hükümetinin anlaşmayı onaylayacağını garanti edemediğini, İran-Hindistan doğalgaz boru hattının döşenmemesi gerektiğini söyledi.

Fakat bundan da zor olanı şu ki, Washington İran’la yapılacak olan herhangi bir anlaşmaya da karşı olduğunu tekrarladı. Enerji bakanı Sam Bodman ise bir basın toplantısında HPİ üçlüsü hakkında İran’la iş anlaşmaları yapmanın kendilerini nükleer güç konusunda cesaretlendirdiğini belirtti. “ Bana öyle geliyor ki, belli bir yere kadar İran’la iş yapmak bunu (İran’ın nükleer programı) da cesaretlendiriyor” dedi.

ABD ayrıca orta Asya’daki, eskiden Sovyet Rusya’ya bağlı olan, enerji bakımından zengin bu ülkeleri de ticarete açmak için hırslı bir proje çizdi. Hindistan, Pakistan ve Afganistan’ı beslemek; ve orta ve güney Asya’nın ekonomilerini entegre etmeye, İran’ın çevresini kuşatmaya ve Rusya’ya doğru giden boru hattına olan güveni azaltmaya yardım etmek için; Kazakistan’dan Hindistan’a bir bölgesel güç planı çizilecek.

ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Richard Boucher planı göstererek Kazakistan ve Türkmenistan’ın enerji üretiminde hızla zirveye tırmandığını söyledi.

Delhi, bu arada Tahran’ı da yatıştırmaya çalışıyor; çünkü bu sıralar dört eyalette seçimler yapılacak- Batı Bengal, Kerala, Tamil Nadu ve Pondicherry – ve Müslüman, Yeni Delhi’nin pro-ABD’ci, anti-İrancı duruşundan rahatsızlık duyan oldukça kalabalık bir seçmen bloğu mevcut.

Geçen ay, başbakan Manmohan Singh, İran Başkanı Mahmud Ahmadinejad’la bir telefon görüşmesi yaptı ve enerji ortaklığı ve HPİ boru hattını ileri sürmek gerektiğini söyledi.

Son olarak, dış ilişkiler bakanı, Hindistan’ın Pakistan’la birlikte boru hattı projesine devam edeceğini söyledi. Bu açıklama seçimlerin de devam etmekte olduğu Kerala’da’ki Thiruvanthapuram eyaletinde yapıldı ve bu, kimse için bir kayıp değildi. Bakan, “Hindistan ve İran geleneksel ve dostane ilişkilerden hoşlanıyor… Biz çok yönlü bağlarımızı geliştirmek ve daha da güçlendirmek için çalışıyoruz.” dedi.

Bazı uzmanlar Hindistan’ın aslında bu boru hattıyla ilgilenmediğini söylüyorlar. Stratfor’un yaptığı bir incelemeye göre “ İran ve Hindistan on yılı aşkın bir süre önce bu doğalgaz boru hattı hakkında konuşmuşlardı. Bu anlaşma hiçbir zaman yürütülmedi, çünkü bu istikrarlı bir şekilde Yeni Delhi, Tahran, İslamabat ve Washington tarafından politik bir araç olarak kullanıldı. Hindistan için Pakistan’a doğru giden bir doğalgaz boru hattı onların ulusal güvenliği açısından mantıklı değil. Washington’un en büyük amacı, Yeni Delhi’yi Tahran’ın yörüngesinden çıkarmak. Yeni Delhi’nin bu süregelen anlaşma ile ilgili açıklamaların nedeni ise yapılan seçimlere bağlanabilir.”