İspanya, işgal altındaki Batı Şeria, Doğu Kudüs ve Golan Tepeleri’nden gelen “İsrail menşeli” ürünlerin ithalatını durdurarak, İsrail’e yönelik devlet düzeyinde bugüne kadarki en kapsamlı ticari kısıtlamalardan birini hayata geçirdi.
Yazar: Admin
YDH – Times of Israel’in haberine göre, İspanya’nın bu hafta işgal altındaki Batı Şeria, Golan Tepeleri ve Doğu Kudüs’ten ithal edilen “İsrail menşeli” ürünleri engellemeye başlamasıyla, “İsrail’e yönelik devlet düzeyinde bugüne kadarki en kapsamlı ticari kısıtlamalardan biri” hayata geçirildi.
Haberde, söz konusu adımın, İsrail’in kuruluşu döneminde başlatılan Arap Birliği boykotundan bu yana “en geniş kapsamlı” uygulamalardan biri olarak değerlendirildiği aktarıldı.
Times of Israel, bu kısıtlamaların İsrail ekonomisi veya İsrail’in İspanya’ya yıllık yaklaşık 850 milyon dolarlık ihracatı üzerinde ciddi bir etki yaratmasının beklenmediğini iddia etti. Ancak uygulamanın “sembolik bir mesaj” taşıdığı ve başka ülkeleri benzer ticari boykotlara yönlendirebileceği görüşlerinin dile getirildiğini yazdı.
Mitvim Enstitüsü bünyesindeki İsrail–Avrupa İlişkileri Programı Direktörü ve Kudüs İbrani Üniversitesi Avrupa Forumu öğretim üyesi Maya Sion-Tzidkiyahu’nun, “İspanya gibi hatırı sayılır büyüklükte bir ülkenin böyle bir adım atmasının, daha küçük devletlere de benzer adımlar için zemin sunduğunu” ifade ettiği aktarıldı.
Yeni yasanın yürürlüğe girmesi
Haberde, İspanya’da eylül ayında kabul edilen ve “Gazze’deki soykırıma karşı acil önlemler ile Filistin halkına destek” başlığını taşıyan Kraliyet Kararnamesi-Yasa 10/2025’in, 30 Aralık itibarıyla resmen yürürlüğe girdiği belirtildi.
Bu kapsamda İspanya Maliye Bakanlığı’nın, “işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimlerinden” geldiği belirtilen ürünlere yönelik ithalat yasağını uygulamaya koyduğu kaydedildi.
Bakanlığın internet sitesinde, işgal altındaki Golan Tepeleri ve Doğu Kudüs’ü de kapsayan yüzlerce yerleşim yeri ve posta kodunun yer aldığı bir listenin yayımlandığı aktarıldı.
Haberde, bu bölgelerden gelen tarım ürünleri, şarap ve kozmetik gibi malların, İsrail’in İspanya’ya ihracatının yalnızca küçük bir bölümünü oluşturduğunun değerlendirildiği ifade edildi.
Yasanın ayrıca, İsrail’den yapılan tüm ithalatlarda menşe yeri ve posta kodunun açık biçimde belirtilmesini zorunlu kıldığı aktarıldı.
Yerleşimlere yönelik hizmet ve reklam kısıtlamaları
Times of Israel, aynı gün İspanya Sosyal Haklar, Tüketici İşleri ve Gündem Bakanlığı’nın, tatil amaçlı konaklama ilanları yayımlayan yedi internet sitesine ulaştığını ve “işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimlerinde” bulunan 138 konuta ait ilanların derhal kaldırılmasını ya da engellenmesini istediğini bildirdiğini aktardı.
Haberde, yasanın 4. maddesinin, bu yerleşimlerden gelen ürünlerin satışının veya buralarda sunulan hizmetlerin reklamının artık “yasa dışı” sayıldığını düzenlediği belirtildi.
İlanların kaldırılmaması halinde ek yaptırımların gündeme gelebileceği, ancak bu yaptırımların niteliğinin netleştirilmediği kaydedildi.
Savunma sanayii ve Airbus istisnası
Haberde, 30 Aralık’ta ayrıca, eylül ayında yürürlüğe giren ve İsrail ile savunma teknolojileri ticaretini kapsayan genel yasağa bir “istisna” getirildiği aktarıldı. Buna göre, “ulusal çıkar” gerekçesiyle, havacılık şirketi Airbus’ın İsrail’den bazı teknolojileri ithal etmeye devam etmesine izin verildiği bildirildi.
Times of Israel, Airbus’ın İspanya’daki bazı programlarında İsrail menşeli teknolojiler kullandığını; bu projelerin binlerce kişiye istihdam sağladığını ve İspanya’nın toplam hava ve savunma ihracatının yüzde 60’ına kadarını oluşturabildiğini yazdı.
İspanya hükümetinin Bakanlar Kurulu toplantısında yaptığı açıklamada, bu ticaretin kesintiye uğramasının “endüstriyel, ekonomik, istihdam ve teknolojik açıdan ciddi sonuçlar doğurabileceği” ifade edildiği aktarıldı.
Analistlerin, bu istisnanın İsrail teknolojileri açısından “sınırlı bir kazanım” olarak görülebileceğini, ancak aynı zamanda “savunma ticaretine ilişkin yeni kuralların fiilen uygulanmaya başlandığını” gösterdiğini belirttiği kaydedildi.
İspanya’nın İsrail politikası ve Avrupa bağlamı
Haberde, 7 Ekim 2023 sonrasında İspanya’nın, İsrail’e yönelik eleştirilerini sertleştiren Avrupa ülkeleri arasında öne çıktığı ifade edildi. Başbakan Pedro Sánchez liderliğindeki hükümetin, İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarını “imha” ve “soykırım” gibi ifadelerle nitelendirdiği aktarıldı.
Times of Israel, İspanya’nın Haziran 2024’te Güney Afrika’nın Uluslararası Adalet Divanı’nda açtığı davaya katılmak için başvuruda bulunan ilk Avrupa ülkesi olduğunu; Mayıs ayında ise Norveç ve İrlanda ile eşgüdümlü biçimde Filistin devletini tanıdığını hatırlattı.
İspanya’nın, Slovenya’dan sonra İsrail yerleşimlerinden gelen ürünler ve silah ticareti konusunda yasak uygulayan ikinci Avrupa ülkesi olduğu; ancak İspanya’nın ekonomik ve ticari ağırlığı nedeniyle bu adımın etkisinin “daha geniş” olmasının beklendiği belirtildi.
Olası zincirleme etkiler
Haberde, Avrupa Birliği’nin 1967 Savaşı’nda işgal edilen topraklardaki İsrail varlığını uzun süredir “hukuka aykırı” olarak nitelendirdiği, ancak üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle bu tutumun genellikle ticari yaptırımlarla desteklenmediği aktarıldı.
Slovenya’nın aldığı önlemlerin büyük ölçüde “sembolik kaldığı”, ancak İspanya’nın adımlarının başka ülkeler için emsal teşkil edebileceği değerlendirmelerine yer verildi. Kanada, Almanya, Birleşik Krallık, İtalya ve Belçika gibi ülkelerin de İsrail’le savunma ticaretine yönelik sınırlamalar uyguladığı; ancak İspanya’nın iki yönlü, kapsamlı bir ambargo uygulayan ilk ülkelerden biri olduğu belirtildi.
Sion-Tzidkiyahu’nun, “Bu, başkalarının da dikkatle izlediği güçlü bir siyasi mesaj gönderiyor” dediği aktarıldı.
Haberde, başka ülkelerin benzer adımlar atması halinde, bunun İsrail açısından “daha geniş bir diplomatik ve ticari baskı ortamı” oluşturabileceği yorumlarına yer verildi.
