Trump, Venezuela'nın milyarlarca dolarlık yatırımla petrol altyapısını yeniden inşa edeceklerini ve petrol akışını olması gereken düzeye çıkaracaklarını açıklasa da uzmanlar, üretimin eski seviyelerine dönmesi için 100 milyar doları aşan bir yatırım gerektiğini vurguluyor.
YDH - ABD'nin Venezuela'ya yönelik askeri müdahalesi, dünyanın en zengin ham petrol rezervlerine sahip olan ülkenin enerji sektörünü yeniden tartışmaya açtı.
Cumartesi günü, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro ve eşinin kaçırıldığı saldırının ardından halka seslenen Başkan Trump, "Milyarlarca dolara mal olacak petrol altyapısını yeniden inşa edeceğiz; bu maliyet doğrudan petrol şirketleri tarafından karşılanacak. Petrol akışını olması gereken düzeye getireceğiz" dedi.
Venezuela'nın petrol endüstrisi hakkında bilinmesi gereken temel unsurlar, üretim kapasitesi ve rezerv miktarı ile küresel piyasalardaki etkisi üzerinde yoğunlaşıyor.
Üretim rakamları: Venezuela küresel arzın yüzde 1'inden azını karşılıyor
Bir OPEC üyesi olan Venezuela, önde gelen diğer üretici ülkelerle kıyaslandığında nispeten az miktarda ham petrol üretiyor.
OPEC verilerine göre ülke, günlük yaklaşık 1 milyon varil ham petrol üretimiyle küresel çıktının yüzde 1'inden azını gerçekleştiriyor.
2000'li yılların başında günlük 3 milyon varilin üzerine çıkan üretim, azalan yatırımlar ve ABD yaptırımlarının etkisiyle son on yıllarda sert bir düşüş yaşadı.
Reuters'ın aktardığına göre, ABD'nin siyasi baskısı nedeniyle Venezuela bugün petrolünün büyük kısmını Çin'e ihraç ediyor.
Kıyaslama yapıldığında, dünyanın en büyük petrol üreticisi olan ABD, Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre günlük 13,5 milyar varil üretim yapıyor.
Dünyanın iki numaralı ihracatçısı ve OPEC'in lider üreticisi Suudi Arabistan'ın 10 ila 12 milyon varil, üçüncü sıradaki Rusya'nın ise 9,4 milyon varil pompaladığı tahmin ediliyor.
Rice Üniversitesi Latin Amerika Enerji Programı Direktörü Francisco J. Monaldi, CBS kanalına verdiği demeçte Venezuela'nın petrol altyapısını yeniden inşa etmenin ve üretimi tarihi seviyelerin üzerine çıkararak günlük 4 milyon varile ulaştırmanın en az on yıl süreceğini ve 100 milyar dolardan fazla yatırım gerektireceğini söyledi.
Dünyanın en büyük rezervleri: 303 milyar varil
Venezuela, 303 milyar varili aşan miktarla dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip ülkesi konumunda.
OPEC verileri, bu miktarın toplam küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 17'sini temsil ettiğini gösteriyor.
Monaldi, CBS News'e yaptığı açıklamada, "Rezervlerin büyüklüğü sadece Orta Doğu, Basra Körfezi ve Kanada'daki rezervlerle kıyaslanabilir" dedi.
Venezuela'nın rezervleri, ikinci sıradaki Suudi Arabistan'ın 267 milyar varillik kapasitesini geride bırakırken, ABD rezervlerinin ise altı katından fazlasına tekabül ediyor.
Ülkenin henüz dokunulmamış petrolünün büyük bölümü, kuzeydoğu bölgesinde yaklaşık 21 bin mil karelik bir alanı kaplayan Orinoco Kuşağı'nda bulunuyor.
Bugün Venezuela'da faaliyet gösteren tek ABD'li petrol şirketi, Venezuela üretiminin yüzde 25'ini karşılayan Houston merkezli Chevron firması.
Exxon Mobil ve ConocoPhillips gibi diğer dev enerji şirketleri, eski Devlet Başkanı Hugo Chavez'in 2006'da yabancı petrol varlıklarını devletleştirmesinin ardından ülkeden çekilmişti.
ABD, 2005 yılından bu yana uyuşturucu kaçakçılığı, terörle mücadeledeki başarısızlık ve insan hakları ihlalleri iddiaları nedeniyle Venezuela petrol sektörüne çeşitli yaptırımlar uyguluyor.
2019'da Joe Biden yönetimi altında Venezuela devlet petrol şirketi Petróleos de Venezuela'nın (PDVSA) varlıkları donduruldu.
Son olarak Trump yönetimi, Venezuela petrol sektörüyle bağlantılı olduğu belirtilen dört şirket ve petrol tankerine yaptırım uyguladı.
Aralık ayı başında Trump, yaptırım uygulanan tankerler için "topyekûn abluka" çağrısında bulunmuş ve iki gemiye el konulmuştu.
Chevron, 2022'de artan enflasyon ve enerji fiyatları nedeniyle Biden yönetiminden aldığı muafiyet sayesinde ülkedeki varlığını sürdürüyor. Başkan Trump, bu özel lisansı geçen yıl uzatmıştı.
Rejim değişikliği petrol fiyatlarını nasıl etkileyecek?
Küresel arzda yaşanacak herhangi bir ciddi aksama enerji fiyatlarını yükseltebilir. Fakat analistler, Venezuela'nın sınırlı üretim kapasitesi nedeniyle fiyatlardaki anlık etkinin düşük kalacağını öngörüyor.
FactSet verilerine göre, Cumartesi öğleden sonra yapılan işlemlerde petrol fiyatları hafif bir düşüş kaydetti.
ABD petrol fiyatları 2025 yılında yaklaşık yüzde 20 oranında gerileyerek son iki yıldaki düşüş trendini sürdürdü.
West Texas Crude (WTI) tipi ham petrolün varil fiyatı Cuma günü 57,32 dolara kadar indi. deVere Group CEO'su Nigel Green, küresel arzın yeterli olduğunu ve Venezuela'nın dünya çıktısındaki payının küçük olması nedeniyle piyasalarda kalıcı bir sarsıntı beklenmediğini belirtti.
Wall Street analistleri de Pazartesi günü piyasalar açıldığında önemli bir etki beklemiyor.
VitalKnowledge yatırım danışmanlığı birimi başkanı Adam Crisafulli, yatırımcıların son yıllarda Ukrayna, Gazze, İran ve Libya gibi "sismik jeopolitik olaylara" alıştığını ve Venezuela'daki gelişmelerin de piyasalarda kalıcı bir etkisi olmasının düşük ihtimal olduğunu söyledi.
Monaldi, ABD ablukasının sona ermesinin kısa vadede fiyatları düşürebileceğini ifade ederek, "Ablukadan önce Venezuela 800 bin varil ihraç ediyordu. Bunlar piyasaya dönerse baskı azalır" dedi.
Fakat Venezuela'nın dizel üretimine uygun ağır ham petrolünün piyasadan çekilmesi, ABD'de sanayi tipi yakıt maliyetlerini ve dolayısıyla enflasyonu artırabilir.
Silah şirketleri tarafından fonlanan Atlantic Council tarafından yapılan analiz, Venezuela'nın devre dışı kalmasının risklerinin ihmal edilebilir olmadığını savunuyor.
Monaldi'ye göre, finansal yıkım içindeki devlet şirketi PDVSA nedeniyle Venezuela, üretimi artırmak için özel yatırımcılara güvenmek zorunda kalacak. Bu durum ABD'li şirketlerin pazara yeniden girmesi için kapı aralayabilir.
Siyasi istikrarın sağlanması ve ticari teşviklerin sunulması durumunda Chevron'un yanı sıra ConocoPhillips ve Exxon gibi devlerin de geri dönebileceği öngörülüyor.
