ABD'nin Venezuela'ya yönelik "maksimum baskı" politikası, ülkenin petrol üretimini 2015'ten bu yana yüzde 87 oranında eritirken, ekonomide 232 milyar dolarlık devasa bir kayba yol açtı.
YDH - ABD'nin yaptırımları, Venezuela'nın stratejik varlıklarına el konulması ve petrol gelirlerinin boğulmasıyla sonuçlanan bir süreci tetikledi; bu tablonun ülkeye maliyeti on milyarlarca doları buluyor.
Donald Trump'ın ilk döneminde başlattığı ve ikinci döneminde uç noktaya taşıdığı "maksimum baskı" politikası, Beyaz Saray ve Amerikan mahkemeleri eliyle yürütülen ve Venezuela kamu varlıklarını hedef alan fiili bir mülksüzleştirme harekâtına dönüştü.
Brezilya merkezli Opera Mundi gazetesinin derlediği verilere göre Venezuela devlet petrol şirketi PDVSA'nın ABD'deki iştiraki Citgo, Lake Charles (Louisiana), Corpus Christi (Teksas) ve Lemont'taki (Illinois) üç dev rafinerisiyle günde yaklaşık 807 bin varil işleme kapasitesine sahip.
Bu kapasite, şirketi ABD'nin en büyük beş bağımsız rafinerisinden biri konumuna taşıyor. 2024 verilerine göre, ABD genelindeki 4 bin 408 istasyonluk ağ, bir zamanlar Venezuela ekonomisi için kritik bir nakit akışı sağlıyordu.
Washington'ın "Guaidó Planı" çerçevesinde tanıdığı "ad hoc" yönetim kurulu, 2019'dan bu yana Citgo'nun fiili kontrolünü elinde tutuyor.
Karakas yönetimi, meşru hükümeti devre dışı bırakan bu hamleyi ve yakın zamanda bir Delaware mahkemesinin milyarlarca dolar değerindeki bu stratejik varlık için verdiği "zorunlu satış" kararını, yargı eliyle yürütülen bir müzayede olarak nitelendiriyor.
Petrol üretiminde yüzde 87'lik tarihi çöküş
Yaptırımların gölgesinde dondurulan varlıkların bilançosu giderek ağırlaşıyor.
Resmi kaynaklar, IMF nezdindeki 5 milyar dolarlık Özel Çekme Hakkı (SDR) ve İngiltere Merkez Bankası'nda tutulan yaklaşık 2 milyar dolar değerindeki 31 ton altın dahil olmak üzere, toplam 22 milyar dolarlık varlığa erişimin engellendiğini belirtiyor.
Petrol üretimindeki düşüş ise ekonomideki kan kaybını somutlaştırıyor. 2013 yılında günlük 3 milyon varil olan üretim, 2015'te 2,5 milyon varile, yaptırımların sertleştiği 2019'da 1,15 milyon varile geriledi.
Ekonomi ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Venezuela Abluka Karşıtı Gözlemevi verilerine göre, üretim Haziran 2020'de günlük 339 bin varile kadar düştü.
Bu, Ocak 2015 ile Haziran 2020 arasında yüzde 87'lik bir kayba işaret ediyor. Ekonomik araştırmalar, üretim düşüşü, yaptırımlar ve PDVSA'ya yönelik sabotajlar nedeniyle 2015-2023 döneminde sektörün toplam kaybının 232 milyar dolara ulaştığını ortaya koyuyor.
"Yalanlara artık yeter"
Venezuela Devlet Başkanı Vekili Delcy Rodríguez, geçen hafta yaptığı açıklamada, bugüne kadar 626 tutuklunun serbest bırakıldığını duyurdu. Rakamların siyasi ve medyatik manipülasyona alet edilmesini önlemek amacıyla, BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk'ten listeleri doğrulamasını talep edeceklerini belirten Rodríguez, "Yalanlara artık yeter" ifadesini kullandı.
Bu adım, hükümetin başlattığı "Venezuela Demokratik Birlikte Yaşam ve Barış Programı"nın bir parçası olarak nitelendiriliyor.
Kültür Bakanı Ernesto Villegas ve insan hakları hukukçusu Ana María San Juan'ın koordine edeceği 100 günlük eylem planı üç temel hedef üzerine kurulu:
Şiddet ve siyasi nefret haritasının çıkarılması ile 2015'ten bu yana süren ekonomik saldırıların yaralarının tespiti.
Ulusal Meclis ile birlikte, Washington, Bogota veya Madrid'in etkisinden uzak, tamamen yerli ve sonuç odaklı bir siyasi diyalog zemini oluşturulması.
Yoksulluğu cezalandırmayan alternatif bir ceza sistemi inşası için yargı sisteminin gözden geçirilmesi.
Rodríguez, yeni adalet vizyonunu, "Yoksulluğun suç sayılmadığı, fakirin fakir olduğu için cezalandırılmadığı alternatif bir ceza sistemi düşünmek zorundayız" sözleriyle özetledi.
