Kapalı görüşmelerde Washington’a mesaj veren Riyad’ın, askeri adım atılmaması halinde İran’ın “daha da cesaretleneceğini” savunduğu bildirildi.
YDH- Axios’un haberine göre, Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman, cuma günü Washington’da yapılan özel bir bilgilendirmede, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik tehditlerini hayata geçirmemesi durumunda “rejimin daha da güçlenebileceğini” ifade etti.
Toplantıda bulunan dört kaynağın aktardığına göre, bu değerlendirme kapalı bir oturumda dile getirildi.
Axios, bu açıklamaların Suudi Arabistan’ın kamuoyuna yansıyan “gerilimi tırmandırmama” yönündeki söylemleriyle ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın üç hafta önce Trump’a ilettiği endişelerle çeliştiğine dikkat çekti.
Haberde, söz konusu uyarıların Trump’ın olası bir saldırıyı erteleme kararında etkili olduğu belirtildi.
ABD’nin askeri yığınağı ve diplomasi mesajları
Habere göre, Veliaht Prens’in kardeşi ve en yakın danışmanlarından biri olan Halid bin Selman, bölgede ABD’nin askeri bir hamlesine hazırlık yapıldığı bir dönemde Washington’u ziyaret etti.
Axios, ABD Başkanı Trump’ın Körfez’de “büyük çaplı bir askeri yığınak” talimatı verdiğini, ancak Beyaz Saray yetkililerinin henüz nihai bir karar alınmadığını ve diplomatik seçeneklerin tamamen dışlanmadığını savunduğunu aktardı.
Axios’a konuşan ABD’li yetkililer, şu aşamada Washington ile Tahran arasında ciddi ve doğrudan müzakerelerin bulunmadığını, İran’ın ABD’nin “maksimalist” şartlarına dayalı bir anlaşmaya sıcak bakmadığı yönünde bir izlenim oluştuğunu ifade etti.
Bir Körfez yetkilisi, “İran her zaman bir anlaşma yapmak ister. Ancak mesele hangi anlaşmanın yapılacağıdır. İran’ın istediği anlaşma ile ABD’nin kabul edeceği anlaşma arasındaki fark şu an için kapanmıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Beyaz saray görüşmeleri
Axios’un aktardığına göre, Halid bin Selman perşembe günü Beyaz Saray’da Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Beyaz Saray temsilcisi Steve Witkoff ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine ile uzun bir toplantı yaptı.
Konuya yakın bir kaynak, görüşmenin ana başlığının İran’a yönelik olası bir ABD askeri saldırısı olduğunu belirtti.
Haberde, Suudi Arabistan’ın kamuoyundaki tutumunun “son derece temkinli” olduğu vurgulandı.
Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın çarşamba günü İran Cumhurbaşkanı ile yaptığı telefon görüşmesinde, ülkesinin ABD’nin İran’a yönelik bir saldırısı için hava sahasını açmayacağını söylediği aktarıldı.
Suudi makamların, İran’ın egemenliğine saygı duyduklarını ve diplomatik çözümden yana olduklarını ifade ettikleri de hatırlatıldı.
Kapalı toplantılardaki değerlendirmeler
Axios’a göre, Suudi Arabistan Savunma Bakanı Halid bin Selman, cuma günü Washington’da yaklaşık 15 Ortadoğu uzmanı ile Amerikan Yahudi Komitesi, Cumhuriyetçi Yahudi Koalisyonu, Anti-Defamation League (ADL )ve Büyük Yahudi Kuruluşları Başkanlar Konferansı dahil beş Yahudi kuruluşunun temsilcileriyle yaptığı kapalı toplantıda, İran ve bölgesel gelişmelere ilişkin değerlendirmelerini “daha açık bir dille” paylaştı.
Kaynaklar, Halid bin Selman’ın Trump’ın haftalardır dile getirdiği tehditlerden sonra askeri bir adım atmak zorunda kalabileceğini düşündüğünü, ancak bunun bölgesel tırmanma risklerini de beraberinde getirdiğini söylediğini aktardı.
Toplantıya katılan kaynaklara göre, Halid bin Selman, “Bu noktada eğer bu gerçekleşmezse, bu durum yalnızca rejimi daha da cesaretlendirecektir” ifadesini kullandı.
İki kaynak, bu sözlerin Beyaz Saray’daki görüşmede verilen mesajlarla uyumlu olduğunu düşündüklerini belirtti. Ancak Halid bin Selman’ın, söz konusu toplantıdan Trump yönetiminin İran’a yönelik “net bir strateji ya da niyet” edinemeden ayrıldığını da ifade ettiği aktarıldı.
Aynı gün yapılan ayrı bir bilgilendirmede bir Körfez yetkilisi, bölgenin “çıkmaz bir noktada” olduğunu, ABD’nin İran’a saldırmasının “olumsuz sonuçlar” doğurabileceğini, ancak saldırıdan vazgeçilmesi halinde de İran’ın “bu süreçten daha güçlü çıkabileceğini” dile getirdi.
Suudi tutumundaki değişim tartışması
Axios, sadece üç hafta önce Suudi yetkililerin ABD’ye İran’a yönelik bir saldırıdan kaçınılması yönünde güçlü uyarılarda bulunduğunu ve “bölgesel savaş riskine” dikkat çektiğini hatırlattı.
Haberde, Suudi tutumundaki değişimin olası nedenlerinden birinin, Riyad’ın Trump’ın saldırı kararı almış olabileceğini düşünmesi ve bu adıma karşı çıkan taraf olarak görünmek istememesi olabileceği yorumu yer aldı.
İsrail ve bölgesel dengeler
Habere göre, toplantıya katılan üç kaynak, Halid bin Selman’ın Suudi Arabistan’ın İsrail’den uzaklaşmadığını ya da Müslüman Kardeşler’e yönelmediğini özellikle vurguladığını aktardı.
Ayrıca, “Suudi basını ve sosyal medyada İsrail karşıtı söylemlerin arttığı yönündeki eleştirileri reddettiği” belirtildi.
Toplantıya katılan bir isim, “Bunu birkaç kez ‘saçmalık’ olarak niteledi. Ancak ne kadar çok tekrar ederse, o kadar az ikna edici hale geldi” değerlendirmesinde bulundu.
