ABD Başkanı Trump, İran senaryosunda İngiliz üslerine işaret etti; Londra ise izin verilip verilmediği konusunda sessiz kaldı.
YDH- İngiliz araştırmacı gazetecilik portalı Declassified UK, ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’a yönelik olası bir saldırıda İngiltere’deki askeri üslerin “kritik” olabileceğine işaret ettiğini, ancak böyle bir bombardıman için “hukuki bir gerekçe” ortaya koymadığını belirtti.
Trump’ın çarşamba günü yaptığı paylaşımda, “İran bir anlaşma yapmamayı seçerse, son derece istikrarsız ve tehlikeli bir rejimin potansiyel saldırısını ortadan kaldırmak için ABD’nin Diego Garcia’yı ve Fairford’daki havaalanını kullanması gerekebilir” ifadelerini kullandığı aktarıldı.
Fairford ve Diego Garcia detayı
Declassified UK’de yer alan makalede, Gloucestershire’daki RAF Fairford üssünün 10 bin fitlik piste sahip olduğu ve ABD Hava Kuvvetleri’nin Avrupa’daki ağır bombardıman uçaklarına tahsis edilen tek havaalanı olduğu belirtildi. Üssün, 2003 Irak işgali sırasında her gün Irak’ı bombalayan B-52 uçaklarına ev sahipliği yaptığı kaydedildi.
Diego Garcia’nın ise Hint Okyanusu’ndaki Chagos Adaları’nın parçası olduğu ve ABD’ye ait B-2 hayalet bombardıman uçaklarının İran’ın derinliklerini vurabilecek kapasitede konuşlandırılmasına uygun uzunlukta piste sahip bulunduğu ifade edildi.
Haberde, İngiltere’nin Chagos Adaları’nı “hukuka aykırı şekilde işgal ettiği” ve kısa süre önce adaları Mauritius’a iade etmeyi kabul ettiği, ancak Diego Garcia üzerinde ABD-İngiltere askeri kullanımı için 99 yıllık kiralama hakkını koruduğu belirtildi. Trump’ın ise bu devre karşı çıktığı ve kararı “aşırı politik doğruculuk” olarak nitelediği aktarıldı.
The Times gazetesinin, Trump’ın itirazının İngiltere’nin Diego Garcia’nın İran’a yönelik saldırılar için kullanılmasına izin vermeyi reddetmesine dayandığını yazdığı kaydedildi.
Trump’ın geçen haziranda İran’ı bombaladığı “Gece Yarısı Çekici” adı verilen saldırı sırasında Diego Garcia veya Fairford’u kullanmadığı, bunun yerine ağır bombardıman uçaklarını ABD topraklarından Atlantik üzerinden gönderdiği ifade edildi.
Hukuki tartışmalar
İngiltere Savunma Bakanlığı’nın, Trump’ın bu kez Diego Garcia ya da Fairford’u kullanmak için izin alıp almadığına ilişkin soruya yanıt vermekten kaçındığı bildirildi.
Bakanlık sözcüsünün, “Diğer ülkelerin operasyonel faaliyetleri hakkında, üçüncü tarafların Birleşik Krallık üslerini kullanımı dahil, yorum yapmayız.” dediği aktarıldı.
Haberde, Savunma Bakanlığı’nın olası bir saldırının hukuka uygun olup olmadığına ilişkin de yorum yapmadığı belirtildi.
Trump’ın egemen bir devlete yönelik muhtemel saldırısına ilişkin kamuoyuna açık bir hukuki gerekçe sunmadığı, yalnızca İran’ın gelecekte ABD’ye saldırabileceğini ima ettiği ifade edildi.
“Meşru müdafaa” kapsamında bir saldırının hukuki sayılabilmesi için tehdidin “yakın ve kaçınılmaz” olması gerektiği vurgulandı.
Irak’ın 2003’te işgali tartışılırken, mevcut İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın, “Irak’ın belirsiz bir gelecekte saldırı kapasitesine sahip olması yeterli değildir” ifadelerini kullandığı hatırlatıldı.
İngiltere’nin Tahran eski büyükelçisi Richard Dalton da Haziran 2025’teki bombardımanın “hukuki eşiği” karşılamadığını belirterek, “Her ölçüte göre bu yasal bir önleyici saldırı değildi.” dedi.
Olası sonuçlar
Makalede, hukuki endişelere rağmen Starmer hükümetinin İran çevresindeki askeri yığınak için ABD’nin İngiltere’deki üsleri kullanmasına izin verdiği belirtildi.
Ocak ayından bu yana RAF Lakenheath ve RAF Mildenhall üzerinden Ortadoğu’ya yönelen ABD savaş uçakları ve yakıt ikmal uçaklarında “artış” yaşandığı aktarıldı.
İngiltere’nin İran’a yönelik bir saldırıya katılımının, yurt dışındaki İngiliz askerleri açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği, ayrıca ekonomik ya da mülteci krizini tetikleyebileceği ifade edildi.
İranlı yetkililerin, Trump’ın saldırması halinde “saldırganı destekleyen herkese” karşı “benzeri görülmemiş” bir karşılık vereceklerini açıkladığı kaydedildi.
Makalede, Bahreyn’deki HMS Juffair deniz tesisinin yanı sıra Umman’daki dinleme istasyonları ve Katar ile BAE’deki hava üslerinde görev yapan yüzlerce İngiliz askerinin İran’ın füze menzili içinde bulunduğu belirtildi. Kıbrıs ve Ürdün’de konuşlu personelin de risk altında olabileceği ifade edildi.
Ayrıca İran’ın, dünya petrol arzının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı mayınlayabileceği ve bunun enerji fiyatlarında şoka yol açabileceği kaydedildi.
İran’ın salı günü “canlı atış deniz tatbikatı” gerekçesiyle boğazı geçici olarak kapattığını duyurduğu belirtildi.
Olası bir misillemede İran’ın, Tahran’a karşı ABD öncülüğünde savaş çağrısı yaptığı belirtilen İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’yu ve İsrail’i hedef alabileceği ifade edildi.
Ekim 2024’te İran’ın İsrail’e fırlattığı füzelerin önlenmesinde İngiltere’ye ait Typhoon ve Voyager uçaklarının rol aldığı hatırlatıldı.
Son olarak Britanya’nın en gelişmiş savaş uçaklarından F-35’lerin iki hafta önce Doğu Akdeniz’deki hava savunmasını güçlendirmek amacıyla Kıbrıs’a konuşlandırıldığı kaydedildi.
