ABD Yüksek Mahkemesi'nin, Başkan Trump'ın küresel gümrük vergilerini anayasaya aykırı bularak iptal etmesi, Cumhuriyetçi Parti içindeki serbest ticaret yanlıları ile Trump destekçileri arasındaki görüş ayrılıklarını yeniden gün yüzüne çıkardı.
YDH - ABD Yüksek Mahkemesi'nin, Başkan Trump'ın ekonomi politikalarının temelini oluşturan kapsamlı küresel gümrük vergilerini iptal eden kararı, Cumhuriyetçi Parti'nin (GOP) dışarıya verdiği birlik görüntüsünde büyük çatlaklar oluşturdu.
Geçtiğimiz yıl boyunca ikinci dönem gündeminin hemen her maddesinde Trump'ın arkasında duran Cumhuriyetçi milletvekilleri, ideolojik yelpazenin her iki kanadından da gelen açıklamalarla kararı serbest ticaretin veya kuvvetler ayrılığının zaferi olarak nitelendiriyor.
Trump'ın gümrük vergilerine uzun süredir karşı çıkan Kentucky Senatörü Cumhuriyetçi Rand Paul, X hesabından yaptığı açıklamada, "Cumhuriyetimizi savunmak adına Yüksek Mahkeme, vergi koymak için acil durum yetkilerinin kullanılmasını engelledi" ifadesini kullandı.
Paul, "Bu karar, AOC gibi gelecekteki bir başkanın sosyalizmi hayata geçirmek için acil durum yetkilerini kullanmasını da önleyecektir" sözlerini ekledi.
Eski Cumhuriyetçi Lider Senatör Mitch McConnell ise kararın, Kongre'nin ticaret politikasını belirleme konusundaki anayasal yetkisinin "kaçınılması gereken bir engel olmadığını" doğruladığını belirtti.
McConnell yaptığı açıklamada, "Eğer yürütme organı Amerikalı üreticileri ve tüketicileri etkileyen ticaret politikalarını yasalaştırmak istiyorsa izleyeceği yol çok net: Temsilcileri birinci madde çerçevesinde ikna etmek" dedi.
Trump'ın gümrük vergileri, muhafazakar doktrinin en temel ilkelerinden biri olan ve eski Başkan Reagan tarafından savunulan, hükümetin serbest piyasaların ve engelsiz küresel ticaretin "bilgeliğine" müdahale etmemesi gerektiği fikrine doğrudan bir meydan okuma teşkil ediyordu.
Ancak birçok Cumhuriyetçi, Trump'ın ve sadık destekçilerinin hedefi olma korkusuyla bu konudaki endişelerini dile getirmekten kaçınmıştı. Birçok milletvekili, geçtiğimiz yıl gümrük vergilerini desteklemek adına önceki serbest ticaret pozisyonlarını terk etmişti.
Yüksek Mahkeme kararı, bu isimlere Trump'ın politikalarına doğrudan saldırmadan, anayasal hukuk çerçevesinde kararı övme fırsatı tanıdı.
Utah Senatörü John Curtis, "Bugünkü karar, anayasal kontrol ve denge sisteminin hala güçlü olduğunu teyit ediyor" mesajını paylaştı. Cumhuriyetçi Main Street Grubu Başkanı Mike Flood ise "Kararın tüm sonuçlarını anlamaya çalışırken hukuk devletine saygı duymalıyız" açıklamasında bulundu.
Mahkeme yetki devrini reddetti
Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson ise mahkemenin kararını eleştirmedi. Johnson, Trump'ın gümrük vergilerini, Amerikan işçilerini on yıllardır istismar eden ülkelerle yeni ticaret anlaşmalarını pekiştirdiği için överken, mahkeme kararıyla uyumlu yasama seçeneklerini değerlendirme sözü verdi.
Johnson, "Kongre ve yönetim önümüzdeki haftalarda en iyi yolu belirleyecektir" ifadesini kullandı.
Yüksek Mahkeme, 3'e karşı 6 oyla aldığı kararda, Trump'ın Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında ithalata tek taraflı gümrük vergisi koyma yetkisi olmadığına hükmetti.
Çoğunluk görüşünü kaleme alan Başyargıç John Roberts, 1977 tarihli yasanın, Kongre'nin uluslararası ticaret politikalarını belirleme rolünü geçersiz kılmadığını belirtti.
Roberts, "Başkan, sınırsız miktarda, sürede ve kapsamda tek taraflı gümrük vergisi koyma gibi olağanüstü bir yetki iddiasında bulunuyor. Bu iddia edilen yetkinin genişliği ve anayasal bağlamı ışığında, bunu kullanmak için Kongre'den açık bir yetki alması gerekir" dedi.
Karar bir yandan, Demokratların gümrük vergisiyle ilgili önergeleri gündeme getirerek Cumhuriyetçileri zor durumda bırakmasını engelleyeceği için parti yönetimi üzerindeki baskıyı hafifletebilir.
Diğer yandan ise Cumhuriyetçilerin vergi indirimlerini finanse etmek için kullanmayı planladığı milyarlarca dolarlık gelirden Hazine'yi mahrum bırakıyor. Bu durum, gümrük vergilerinin yasalaştırılmasını şart koşan yönetimin, kapsamlı bir politika paketini Kongre'den geçirme planlarını da sona erdirebilir.
Trump, kararın ardından vakit kaybetmeden Roberts ve çoğunluk lehine oy veren diğer yargıçları hedef aldı.
Trump muhabirlere yaptığı açıklamada, "Anayasamıza sadakatsizlik ediyorlar. Mahkemenin yabancı çıkarlar ve siyasi bir hareket tarafından yönlendirildiği görüşündeyim" diye konuştu. Karar, Trump'ı ticaret, göç ve askeri güç kullanımı gibi konularda Kongre'yi yasadışı şekilde devre dışı bırakmakla suçlayan Demokratlar tarafından ise memnuniyetle karşılandı.
"Amerikan işletmeleri rahat bir nefes alabilir"
Cumhuriyetçi kanatta Trump'a yönelik eleştirileriyle bilinen isimler de kararı olumlu karşıladı.
Trump'ın ilk döneminde başkan yardımcılığı yapan serbest ticaret savunucusu Mike Pence, "Gümrük vergilerini yabancı ülkeler değil, Amerikalı aileler ve işletmeler ödüyor" değerlendirmesinde bulundu.
Pence, "Bu kararla birlikte Amerikalı aileler ve işletmeler rahat bir nefes alabilir" dedi.
