ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğini fiilen durdurma hamlesi, küresel petrol akışının beşte birini riske atıyor.
YDH- İslam Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, küresel enerji ticaretinin şah damarı konumundaki Hürmüz Boğazı’ndan geçiş hazırlığındaki ticari gemilere "pozisyonlarını korumaları ve boğazdan kaçınmaları" yönünde talimat verdi.
ABD Denizcilik İdaresi ise, ABD'li ticari gemilerin, Hürmüz Boğazı da dahil olmak üzere Körfez bölgesinden uzak durması ve bölgeden mümkün olduğunca kaçınmasını tavsiye etti.
Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre, Dubai merkezli Şeref Shipping Agency Direktörü Ferhat Patel, İran Donanması'nın gemilerle telsiz (VHF) üzerinden irtibat kurarak Hürmüz Boğazı transit geçişlerini durdurmaları uyarısında bulunduğunu doğruladı.
Patel, "Durumu ilgili denizcilik makamlarıyla koordineli olarak yakından takip ediyoruz. Normal seferlerin başlaması için resmi bir açıklama bekliyoruz," ifadelerini kullandı.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol trafiğinin yaklaşık beşte birine ev sahipliği yapması nedeniyle küresel piyasalar için vazgeçilmez bir öneme sahip.
Günlük yaklaşık 12 milyon varil ham petrolün geçtiği boğazda, rafine ürünlerle birlikte bu hacim 20 milyon varile kadar ulaşıyor. Sevkiyatın %80’inden fazlasının Asya pazarına yönelik olması, krizin ekonomik etki alanını daha da genişletiyor.
Denizcilik birliği Bimco’nun Güvenlik Sorumlusu Jakob Larsen, saldırıların ardından Fars Körfezi ve çevresindeki suların yüksek riskli bölge ilan edildiğini belirtti.
Özellikle ABD ve İsrail bağlantılı gemilerin doğrudan hedef olma ihtimalinin yüksek olduğuna dikkat çeken Larsen, hata payı nedeniyle diğer bandıralı gemilerin de risk altında olduğunu vurguladı. Larsen, bölgedeki gemilerin Birleşik Arap Emirlikleri veya Katar gibi tarafsız devletlerin kara sularına sığınmalarının beklendiğini ifade etti.
İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), bölgedeki yoğun askeri faaliyetler nedeniyle gemilere azami dikkat çağrısında bulunurken; navigasyon sistemlerinde (AIS) ve iletişim kanallarında ciddi elektronik parazitlenmeler yaşanabileceği uyarısını yaptı. Yunanistan Denizcilik Bakanlığı da benzer bir kararla, Yunan bayraklı gemilere Basra Körfezi ve Umman Denizi'nden uzak durma talimatı verdi.
Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimaline karşı Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı boru hattı ve BAE’nin Habshan-Füceyre hattı alternatif olarak görülse de, bu kanalların kapasiteleri boğazdan geçen devasa hacmi ikame etmekte yetersiz kalıyor. Öte yandan, çatışma ortamının sigorta piyasasını da vurması bekleniyor. Uzmanlar, savaş riski nedeniyle sigorta primlerinin katlanarak artacağını, hatta ABD ve İsrail bağlantılı gemilerin teminat bulmakta zorlanacağını öngörüyor.
İran’ın müttefiki olan Husiler, saldırılara yanıt olarak Kızıldeniz ve Aden Körfezi’ndeki ticari gemileri drone ve füzelerle hedef alacaklarını duyurdu. Bu durumun, gemi sahiplerini Ümit Burnu rotasına yönlendirerek küresel tedarik zincirinde ciddi gecikmelere ve maliyet artışlarına yol açacağı tahmin ediliyor.
