ABD’de federal bir yargıç, Pentagon’un gazetecilere erişimi sınırlayan yeni politikasının Birinci Değişiklik’i ihlal ettiğine hükmetti. Karar, askeri faaliyetlerin yoğunlaştığı bir dönemde kamu denetiminin genişletilmesi gereğine işaret etti.
YDH - ABD Bölge Yargıcı Paul Friedman, Cuma günü verdiği 40 sayfalık kararda Pentagon’un gazetecilere yönelik yeni erişim politikasının Birinci Değişiklik’i ihlal ettiğine hükmetti.
Friedman, “Ulusal güvenliğin korunması, askerlerin güvenliğinin sağlanması ve savaş planlarının gizliliği elbette korunmalıdır” değerlendirmesini yaptı.
Ancak aynı kararda, “Ülkenin Venezuela’ya son müdahalesi ve İran ile süren savaşı dikkate alındığında, kamuoyunun hükümetin ne yaptığını farklı perspektiflerden öğrenmesi her zamankinden daha önemli” ifadelerini kullandı.
Eski Başkan Bill Clinton tarafından atanan Friedman, Pentagon politikasının gazeteciler üzerinde “makul olmayan” ve “görüş temelli ayrımcı” kısıtlamalar oluşturduğunu belirtti.
Yargıç ayrıca politikanın belirsiz olduğunu ve Beşinci Değişiklik kapsamındaki usul güvencelerini de ihlal ettiğini kaydetti.
Pentagon’un sözleşme şartı
Pentagon’un politikası, basın kartı almak isteyen gazetecilerin, kurumdan elde edilen bilgilerin “uygun bir yetkili tarafından kamuya açıklanması onaylanmadan yayımlanmaması” şartını kabul etmesini zorunlu kılıyor. Bu şart, söz konusu bilgilerin gizli olmaması durumunda dahi geçerli sayılıyor.
Geçen sonbaharda duyurulan düzenleme sonrasında birçok ana akım medya kuruluşu sözleşmeyi imzalamayı reddetti. Basın örgütleri düzenlemeyi basın özgürlüğüne yönelik bir müdahale olarak nitelendirdi. Pentagon ise kuralların yanlış yorumlandığını ve hukuka uygun olduğunu bildirdi.
Bu kapsamda The New York Times ve muhabiri Julian Barnes, Aralık ayında söz konusu politika aleyhine dava açtı. Friedman, kararında bu başvuruyu haklı buldu.
Mahkeme, gazetecilerin çalışma koşullarındaki belirsizliği vurguladı
Yargıç Friedman, karar metninde politikanın gazetecilerin faaliyetlerini fiilen cezalandırılabilir hale getirdiğini belirtti. “Politika, bakanlık tarafından onaylanmayan her türlü haber toplama ve yayımlama faaliyetini gazetecinin akreditasyonunun reddi, askıya alınması veya iptali için gerekçe haline getiriyor” değerlendirmesini yaptı. Aynı metinde, gazetecilerin mesleklerini nasıl icra edeceklerini öngöremediği ifade edildi.
Friedman ayrıca “güneş ışığı en güçlü dezenfektandır” ifadesine atıf yaptı.
Karar, Trump yönetimine Washington DC Temyiz Mahkemesi’ne başvurma imkanı tanıyor.
New York Times sözcüsü Charlie Stadtlander, kararın ardından yaptığı açıklamada, hükmün ülkedeki basın özgürlüğünü anayasal çerçevede tahkim ettiğini belirtti.
Stadtlander, “Amerikalılar hükümetin nasıl yönetildiğini ve ordunun kendi adlarına hangi eylemleri gerçekleştirdiğini bilme hakkına sahiptir” ifadelerini kullandı.
Dava dilekçesinde New York Times, Pentagon’un yeni düzenlemesinin kurumlara ve gazetecilere yönelik sınırsız yasaklama yetkisi tanıdığını ve olumsuz haberler nedeniyle basın organlarını dışlayabilecek bir mekanizma oluşturduğunu belirtti.
Pentagon politikası, hassas bilgilerin yayımlanmasının genel olarak Birinci Değişiklik kapsamında korunduğunu kabul ediyor; ancak bu bilgilerin talep edilmesinin dahi gazeteciyi “güvenlik riski” olarak işaretleyebileceğini öngörüyor.
Bu kapsamda savunma yetkililerine basın kartlarını iptal etme konusunda geniş takdir yetkisi tanındığı ve bunun anayasa tarafından yasaklanan görüş temelli kısıtlamalara zemin hazırladığı ifade edildi.
Medya çekildi, yeni basın dengesi oluştu
New York Times dahil büyük medya kuruluşları sözleşmeyi imzalamayı reddederek Ekim ortasında Pentagon’daki akreditasyonlarını iade etti. Bu adım, Eisenhower döneminden bu yana ilk kez Pentagon’da büyük medya kuruluşlarının kalıcı varlığının sona ermesi sonucunu doğurdu.
Bu gelişme, yerini daha çok sağ eğilimli ve Trump yanlısı yayın organlarından oluşan yeni bir basın grubuna bıraktı. Buna rağmen gazeteciler ABD ordusunu Pentagon dışından izlemeyi sürdürdü.
Öte yandan Savaş Bakanı Pete Hegseth, göreve başladığı geçen yıldan itibaren Pentagon’da basın erişimini kademeli olarak sınırladı.
2025’in başında, “rotasyon programı” adı altında sekiz medya kuruluşu Savaş Bakanlığı çalışma alanlarından çıkarıldı ve yerlerine Trump yönetimine olumlu yayın yapan kuruluşlar yerleştirildi.
Bu gazetecilerin binada çalışmasına izin verildi; ancak Hegseth’in ofisi, haber gönderimi için kritik önemdeki basın brifing salonuna erişimi kısıtlayarak fiili çalışma koşullarını zorlaştırdı.
Mayıs ayında ise gazetecilerin Pentagon’un büyük bölümünde refakatçi olmadan dolaşması yasaklandı.
