ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile müzakere arayışı, savaşın seyrinde belirleyici olurken İsrail’in karar süreçlerindeki etkisi sınırlanıyor. İsrail kaynakları, savaşın sona ermesi için takvim ve olası görüşme zemini üzerinde işaretler bulunduğunu aktarıyor.
YDH - ABD ile İran arasındaki savaşın seyri ve olası müzakere süreci üzerinde İsrail’in belirleyici bir etkisi bulunmuyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD’de dahi Donald Trump’ı savaşa yönelten başlıca aktör olarak görülse de sahadaki gelişmeler İsrail’i ve Netanyahu’yu daha geri bir konuma itiyor.
ABD’de karar alma süreci, İsrailli yetkililerin ifadesiyle “savaşın lideri” olarak tanımlanan Trump’ın kontrolünde ilerliyor.
İsrail basınında yer alan bilgilere göre, Trump’ın İran ile müzakere açıklamalarının ardından ABD tarafı 9 Nisan’ı savaşın sona ermesi için hedef tarih olarak belirledi.
İsrailli bir kaynak, görüşmelerin bu hafta Pakistan’da yapılabileceğini ifade etti. Kanal 13’e konuşan İsrailli kaynaklar, Trump’ın bir anlaşmaya varma konusunda kararlı göründüğünü, ancak masadaki tekliflerin İran’ın kabul edebileceği düzeyden uzak olduğunu belirtti.
Trump’ın pozisyon değişikliği enerji piyasasıyla bağlantılı
Israel Hayom gazetesi muhabiri Ariel Kahana, Trump’ın daha önce ilan ettiği 48 saatlik süreden geri adım attığını ve bu sürenin küresel enerji piyasasında ciddi dalgalanma riski taşıdığını fark ettiğini aktardı.
Kahana, Hürmüz Boğazı’nın ABD açısından sınırlı etkiye sahip olduğunu, ancak küresel enerji piyasaları için kritik önem taşıdığını ifade etti.
Kanal 12’ye göre, Mısır, Türkiye ve Pakistanlı arabulucular tarafların müzakereye açık olduğunu gözlemledi. ABD’nin, karar alma yetkisi bulunan bir muhatapla görüşmek istediği, bu kapsamda Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin yeterli görülmediği aktarıldı.
Kanal, henüz somut bir anlaşma metni bulunmadığını ancak aşamalı bir düzenleme üzerinde çalışıldığını belirtti. Buna göre ilk aşamada İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açması, karşılığında ABD’nin elektrik altyapısını hedef almaması, ikinci aşamada ise ateşkes anlaşmasına gidilmesi öngörülüyor.
Netanyahu temkinli, hükümet acil toplantı yaptı
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in son iki gün içinde Netanyahu ile iki telefon görüşmesi yaptığı ve savaşın seyrinin ele alındığı bildirildi.
Walla haber sitesine göre Trump’ın açıklamalarının içeriği, Knesset oturumu sırasında Netanyahu’ya iletildi. Toplantıya katılanlara göre Netanyahu bu gelişmelere şaşkınlık göstermedi ve İsrail’in taleplerine bağlı kalınması gerektiğini vurguladı. Netanyahu, İran’ın “on yıllar geriye götürüldüğünü” ifade etti.
Knesset üyelerinden birinin, geçmişte “kötü bir anlaşmayı engellediğini” hatırlatması üzerine Netanyahu, “İran’ı daha önce bulunmadığı yerlere götürüyoruz, onlar aşağıda, biz yukarıdayız” dedi.
Ancak Trump’ın açıklamalarından saatler sonra Netanyahu’nun koalisyon ortaklarını acil toplantıya çağırması dikkat çekti.
"Tahran geri adım atmadı"
Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nde görevli araştırmacı Danny Citrinowicz, Trump’ın ilk geri adımı atan taraf olduğunu belirtti.
Citrinowicz, İran enerji altyapısına yönelik saldırıların büyük ve doğrudan bir karşılık doğuracağına dair değerlendirmelerin bu değişimde etkili olduğunu ifade etti.
Müzakerelerle ilgili olarak Citrinowicz, taraflar arasında mesaj alışverişi bulunduğunu ancak İran’ın tutumunu değiştirdiğine dair güçlü bir işaret olmadığını kaydetti.
İran’ın, ABD’den önemli tavizler almadan Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmasının düşük ihtimal olduğu değerlendirmesinde bulundu.
Citrinowicz’e göre mevcut tablo Tahran açısından “dikkate değer bir kazanım” olarak görülüyor. İran’ın geri adım atmadığı ve Washington’ı hedeflerini gözden geçirmeye zorladığı ifade ediliyor.
Trump açısından ise hedefin değiştiği, rejim değişikliği söyleminin yerini Hürmüz Boğazı’nın açılmasına bıraktığı belirtiliyor.
Sürecin, gerilimin azaltılmasına yönelik bir hat üzerinde ilerleme ihtimali bulunurken, “teşvik unsuru içermeyen baskının nadiren sonuç verdiği” değerlendirmesi öne çıkıyor.
