Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), Bahreyn tarafından sunulan ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer güvenliğini İran saldırılarına karşı korumak amacıyla "savunma amaçlı güç kullanımına" izin veren karar tasarısı üzerindeki oylamayı erteledi.
YDH - Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), Bahreyn tarafından sunulan ve karar taslağında yer alan ifadeyle "Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüseferi İran saldırılarından korumak için savunma amaçlı güç kullanımına" yetki veren projenin oylamasını erteledi.
Normal şartlar altında 15 üyeli konseyin bugün (cuma) sabah saatlerinde oylamaya gitmesi bekleniyordu; ancak perşembe gecesi çalışma programında değişikliğe gidildi.
Diplomatik kaynaklar, oylama tarihinin belirlendiği esnada bilinmesine rağmen, erteleme gerekçesi olarak Birleşmiş Milletler'in "Kutsal Cuma" gününü resmi tatil kabul etmesini gösterdi. Tasarının oylanacağı yeni tarihe ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Bu çerçevede Bahreyn'in Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Büyükelçi Cemal el-Ruveyi, bu hafta içinde yaptığı uyarıda mevcut durumun sürdürülebilir olmadığını vurguladı.
El-Ruveyi, durumun devam etmesi halinde hem bölge ülkeleri hem de dünya genelinde bir ekonomik darboğaz ve terör dalgası yaşanabileceği konusunda uyardı. Büyükelçi ayrıca, birçok kez revize edilen ve ABD tarafından desteklenen metnin "hassas ve kritik bir zamanlamada" gündeme geldiğini ifade etti.
Taslak metin "gerekli tüm savunma araçlarının" kullanımına izin veriyor
Karar tasarısının altıncı ve son taslağı, üye devletlere gerek tek taraflı olarak gerekse "gönüllü çok uluslu deniz ortaklıkları" aracılığıyla, gemilerin güvenliğini sağlamak için "koşullarla orantılı ve gerekli tüm savunma araçlarını" kullanma yetkisi tanıyor. Bu yetki, Hürmüz Boğazı ve komşu suları kapsıyor.
Tasarının amacı ise transit geçişleri güvence altına almak; boğazın kapatılması, engellenmesi veya uluslararası seyrüsefere herhangi bir şekilde müdahale edilmesi girişimlerini caydırmak olarak tanımlanıyor.
Söz konusu önlemin en az altı ay süreyle yürürlükte kalması öngörülüyor ancak tasarı üzerinde henüz bir mutabakat sağlanabilmiş değil.
Çin, Güvenlik Konseyi'nde yaptığı açıklamada mevcut koşullarda üye ülkelere "gerekli tüm tedbirleri alma" yetkisi verilmesinin gerilimi daha da tırmandıracağı uyarısında bulundu. Rusya ise hazırlanan metni "taraflı" bularak kınadı.
Macaristan ve Fransa'dan tepki geldi
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, stratejik öneme sahip boğazı "özgürleştirmek" adına yapılacak bir askeri operasyonun "gerçekçi olmadığını" savundu.
Macron, böyle bir hamlenin çok uzun zaman alacağını ve boğazdan geçen herkesi tehditlere açık hale getireceğini kaydetti.
Fransa'nın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Büyükelçi Jérôme Bonnafont ise üyelerin mart ayında İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasını kınayan yönde oy kullanmasının ardından, "hızlı bir savunma yanıtı geliştirmenin konseyin sorumluluğunda olduğunu" dile getirdi.
Uluslararası Kriz Grubu analisti Daniel Forti, AFP'ye verdiği demeçte, Rusya ve Çin'in veto hakkını kullanma ihtimali göz önüne alındığında, metnin Güvenlik Konseyi'nden geçmesinin "büyük zorluklarla karşı karşıya" olduğunu belirtti.
Forti, Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarı sadece bir güvenlik sorunu olarak ele alan ve çatışmalara son verecek kalıcı bir siyasi çözüm ihtiyacını görmezden gelen bir kararın destek bulmasının zor olduğuna dikkat çekti.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin üye ülkelere güç kullanma yetkisi verdiği kararların tarihsel olarak nadir olduğu biliniyor.
1990 yılında İkinci Körfez Savaşı sırasında alınan karar, ABD liderliğindeki koalisyonun Irak'a müdahalesine izin vermiş; 2011 yılında benzer bir oylama ise NATO'nun Libya müdahalesinin önünü açmıştı.
