ABD'de tüketici fiyatları, İran'daki savaşın etkisiyle 2022'den bu yana en büyük aylık artışını göstererek yıllık bazda yüzde 3,3 seviyesine yükseldi. Trump yönetimi yetkilileri enerji şoklarının kısa sürede sona ereceğini iddia etti.
YDH - ABD'de Trump yönetimi, İran’daki savaşın etkisiyle yükselen enflasyon verilerini değerlendirerek, enerji fiyatlarında yaşanan şokların "çok ama çok hızlı bir şekilde" ortadan kalkacağını belirtti.
Çalışma Bakanlığı tarafından açıklanan yeni verilere göre, tüketici fiyatları 2022 yılından bu yana en büyük aylık artışını kaydetti. Akaryakıt maliyetlerindeki yükselişin etkisiyle genel fiyatlar, bir yıl öncesine göre yüzde 3,3 oranında artış gösterdi.
Gıda ve enerji kalemlerinin hariç tutulduğu "çekirdek" enflasyon verileri ise yıllık bazda yüzde 2,6 oranında artış kaydederek piyasa beklentilerinin altında kaldı.
Beyaz Saray çekirdek verilere odaklandı
Beyaz Saray yönetimi ağırlıklı olarak çekirdek enflasyon rakamına odaklanan bir tutum sergiledi. Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Kush Desai konuya ilişkin yaptığı açıklamada, ekonominin "sağlam bir rotada kalmaya devam ettiğini" ifade etti.
Desai, yayımladığı yazılı açıklamada gıda ve akaryakıt fiyatlarının daha yüksek olduğunu kabul ettiğini bildirdi.
Desai ayrıca yumurtadan reçeteli ilaçlara ve televizyonlara kadar belirli ürün grubundaki fiyat düşüşlerine işaret etti. Sözcü Yardımcısı, bu ürünlerdeki fiyatların Başkan Trump’ın politikaları sayesinde "düştüğünü veya istikrarlı seyrettiğini" belirtti.
Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett de Cuma günü Fox Business kanalına verdiği mülakatta benzer bir yaklaşım sergiledi.
Çekirdek enflasyon verilerine atıfta bulunan Hassett, sığır eti ve spor müsabakası biletleri gibi ürünlerdeki düşük maliyetlerin önemini vurguladı.
Buna karşın genel veriler ve Hassett’in konuşması sırasında ekrana yansıyan grafikler, enerji fiyatlarının yıl genelinde yüzde 12’den fazla artış gösterdiğini ortaya koydu. Başkan Trump’ın söz konusu rakamlara ilişkin henüz doğrudan bir tepki vermediği kaydedildi.
İran savaşı ve enerji piyasalarındaki beklentiler
Beyaz Saray'ın iyimserlik tablosu, ekonomistlerin akaryakıt fiyatlarındaki şokun uzayabileceği ve diğer ürünlere yansıyabileceği yönündeki uyarılarına rağmen, İran’daki savaşın sona yaklaştığı ve petrol fiyatlarının hızla düşeceği öngörüsüne dayandırıldı.
Cuma günü bir açıklama yapan Hassett, Beyaz Saray'ın ekonominin "geçici bir enerji aksaması" içinde olduğuna inandığını dile getirdi. Hassett, Perşembe günü katıldığı bir başka televizyon programında ise savaşın ekonomik etkilerini, "çok ama çok kısa sürede geçip gidecek geçici bir dikkat dağınıklığı" olarak tanımladı.
Ancak ekonomik etkilerin bir süre daha hissedilebileceğine dair pek çok gösterge bulunuyor.
Hürmüz Boğazı, Trump’ın uyarılarına rağmen fiili olarak kapalı kalmaya devam ediyor. Ekonomistler, akaryakıt fiyatlarının geleneksel olarak "roket gibi yükselip tüy gibi düştüğüne" dikkat çekiyor.
Bu dinamikler, Pakistan’da bu hafta sonu yapılması planlanan görüşmelerde kırılgan bir ateşkes sağlansa veya kalıcı bir barış müzakere edilse dahi, akaryakıt istasyonlarındaki maliyet baskısının haftalarca sürebileceği anlamına geliyor.
Güncel akaryakıt fiyatları
AAA verilerine göre, akaryakıt fiyatları yüksek seviyelerini koruyor. Geçen hafta galon başına 4,09 dolar olan ortalama fiyat, dün 4,16 dolar seviyesindeyken Cuma günü itibarıyla 4,15 dolar olarak kaydedildi.
Bağımsız ekonomistler, Cuma günü açıklanan enflasyon haberlerine farklı açılardan yaklaştı.
Oxford Economics’in baş ABD ekonomisti Bernard Yaros, gelecek ayın enflasyon verisinin de "rahatsız edici derecede güçlü" olacağı öngörüsünde bulundu.
Yaros, mevcut durumun pandemi kaynaklı tedarik zinciri sorunları ve Rusya-Ukrayna savaşının fiyatları artırdığı 2022 yılındaki fiyat şokuyla kıyaslanmasına karşı çıktı.
Yaros, "Tüm benzerliklere rağmen, bu 2022 değil" değerlendirmesini yaparken, genellikle enerji şoklarından bir gecikmeyle etkilenen iş gücü piyasasındaki herhangi bir zayıflamanın durumu daha da kötüleştirebileceğini ekledi.
Demokrat kanatta ise ağırlıklı olarak genel enflasyon rakamı gündeme taşındı. Massachusetts Senatörü Elizabeth Warren, "Trump’ın İran ile girdiği savaş maliyetleri yukarı çekti" açıklamasında bulundu.
Warren, akaryakıt deposunu doldurmakta veya gıda alışverişi yapmakta zorlanan her ailenin sorumlunun kim olduğunu bildiğini ifade etti.
Century Foundation Politika Programları Şefi Angela Hanks, gelecekteki ek maliyetlere dikkat çekerek, sonraki raporlarda daha yaygın etkilerin görülebileceğini belirtti. Hanks; Hürmüz Boğazı üzerinden büyük miktarlarda taşınan petrol, helyum ve gübrede yaşanabilecek olası kıtlıkların bulaşık makinelerinden otomobillere ve temel gıda ürünlerine kadar her alanda fiyatları artırma tehdidi taşıdığını kaydetti.
