Birleşik Krallık, ABD Başkanı Donald Trump'ın 2024 yılında varılan mutabakata yönelik desteğini çekmesi üzerine Chagos Adaları'nın Mauritius'a devrine ilişkin süreci durdurduğunu açıkladı.
YDH - Birleşik Krallık Cumartesi günü yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump'ın 2024 yılında imzalanan anlaşmaya yönelik iş birliğini geri çekmesi üzerine Chagos Adaları'nın Mauritius'a devrini durdurduğunu bildirdi.
Birleşik Krallık ve ABD, Chagos takımadalarının en büyük adası olan Diego Garcia'daki askeri üssü 1970'lerden bu yana ortaklaşa kullanıyor.
Adaların Mauritius'a devredilmesini öngören ancak üssün kullanımının devamına izin veren anlaşma, Britanya'nın sömürge geçmişine dair on yıllardır süren hukuk mücadelesinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştı.
İngiliz hükümeti Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Mauritius ile yapılan anlaşmadan kalıcı olarak vazgeçildiğini kaydetti. Açıklamada, ABD desteği olmaksızın devir işleminin gerçekleştirilemeyeceği ifade edildi.
İngiltere için temel öncelik Diego Garcia üssünün güvenliği
Hükümet tarafından yapılan resmi açıklamada, Diego Garcia üssünün "uzun vadeli operasyonel güvenliğinin sağlanmasının öncelik olduğu ve bu durumun süreceği" vurgulandı. Metinde ayrıca, "Söz konusu anlaşmanın yapılmasının tek nedeni buydu" ifadesine yer verildi.
İngiliz hükümeti, sürece dair "ABD ve Mauritius ile temaslarımızı sürdürüyoruz" açıklamasında bulundu.
Söz konusu devir süreci, Trump'ın bu yılın başlarında anlaşmayı sert ifadelerle eleştirmesinden bu yana risk altındaydı.
Trump, Ocak ayında anlaşmayı "büyük bir aptallık eylemi" olarak nitelendirmiş, Şubat ayında ise Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda İngiliz hükümetine "Diego Garcia'yı vermeyin!" çağrısında bulunmuştu.
Keir Starmer ve Trump arasında karşılıklı açıklamalar
Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, Ocak ayında Trump'a karşılık vererek, Başkan'ın Chagos hakkındaki sözlerinin "Beyaz Saray'da kendisiyle görüştüğü sırada dile getirdiği memnuniyet ve destek ifadelerinden farklı olduğunu" belirtti.
Trump, bu aşamadan sonra retorik saldırılarını, 28 Şubat'ta başlayan ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışma sürecine kadar Starmer üzerinde yoğunlaştırdı.
Başkan Trump, 18 Şubat'ta Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, ABD ve İran'ın nükleer programın durdurulması konusunda bir anlaşmaya varamaması durumunda askeri seçeneklerin masada olduğunu bildirdi.
Trump paylaşımında, "Son derece istikrarsız ve tehlikeli bir rejimin olası saldırısını ortadan kaldırmak için ABD'nin Diego Garcia'yı ve İngiltere'deki Fairford Havaalanı'nı kullanması gerekebilir" ifadesini kullandı.
Aynı gün ABD Dışişleri Bakanlığı ise bir açıklama yaparak, adaların egemenliğinin Mauritius'a devredilmesine yönelik Birleşik Krallık anlaşmasını desteklediğini duyurmuştu.
Başbakan Starmer, İran ile yaşanan savaş sürecini eleştirmiş ve başlangıçta "Destansı Öfke Operasyonu" adı verilen haydutluk eylemi kapsamında görevlendirilen Amerikan kuvvetlerinin İngiliz üslerini kullanmasını durdurmuştu.
Trump ise çatışmaya katılma konusunda tereddüt eden Starmer ve diğer NATO müttefiklerini hedef alarak, geçtiğimiz ay Starmer'ın "bir Winston Churchill olmadığını" söyledi.
Starmer'ın kararından geri adım atmasının ardından geçen ay Trump, "İngiltere'den çok geç bir yanıt geldi" dedi.
Trump açıklamasında, "Şaşırdım çünkü ilişkiler çok iyiydi. Ancak böyle bir durum daha önce hiç yaşanmamıştı" değerlendirmesinde bulundu.
Diego Garcia ve Chagos Adaları'nın devrine atıfta bulunan Trump, "Onlar gerçekten bizim ilk müttefikimizdi. Bizim o adayı, sözde adayı kullanmamızı istemediler; ki her nedense oradaki haklarından feragat ettiler" sözlerini ekledi.
Yaşanan savaş, Birleşik Krallık'ta ticari mallar ve petrol ihracatı fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Bu durum üzerine Başbakan Starmer, enerji fiyatları üzerinden Trump'a tepki göstererek, Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında bir paralellik kurdu.
Perşembe günü ITV News'ten Robert Peston'a konuşan Starmer, "Dünyanın herhangi bir yerinde Putin'in veya Trump'ın eylemleri nedeniyle ülke genelindeki ailelerin ve işletmelerin enerji faturalarının inip çıkmasından bıktım" ifadelerini kullandı.
