ABD, Çin, Hong Kong, BAE ve Umman’daki bankaları İran işlemleri nedeniyle uyararak ikincil yaptırım tehdidinde bulundu ve İran’ın paravan şirketlerle finans sistemine eriştiğini öne sürdü.
YDH- The Associated Press, ABD Hazine Bakanlığ’nın, Çin, Hong Kong, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman’daki finansal kuruluşları İran ile yürüttükleri işlemler konusunda uyardığını belirtti.
Washington, bu bölgelerdeki bankaların ikincil yaptırımlar da dahil olmak üzere cezai önlemlerle karşı karşıya kalabileceğini belirterek İran’a yönelik ekonomik baskı kampanyasını tırmandırdığını işaret etti.
“Paravan şirket ağı” iddiası
Mektupta ABD makamları, İran’ın özellikle Hong Kong ve BAE’deki paravan şirket ağlarını kullanarak finansal işlemleri yabancı kurumlar üzerinden yönlendirdiğini suçladı.
ABD Hazine Bakanlığı, bu mekanizmaların İran’ın uzun süredir devam eden ABD yaptırımlarına rağmen küresel finans sistemine erişimini sürdürmesini sağladığını iddia ederek Washington’da “yasadışı faaliyetler” olarak tanımlanan durumlara ilişkin endişeleri artırdığını belirtti.
“2024’te 9 milyar dolarlık işlem”
ABD Hazine Bakanlığı’na göre İran, 2024 yılında ABD muhabir hesapları üzerinden en az 9 milyar dolarlık işlem gerçekleştirdi ve bu işlemlerin paravan şirketler aracılığıyla yapıldığı, özellikle Hong Kong ve BAE’de yoğunlaştığı ifade edildi.
“İkincil yaptırım” tehdidi
ABD Hazine Bakanlığı, X platformunda yaptığı açıklamada finansal kuruluşların “departmanın mevcut tüm araç ve yetkileri kullanacağı ve İran’ın faaliyetlerini desteklemeye devam eden yabancı finansal kuruluşlara karşı ikincil yaptırımları uygulamaya hazır olduğu” konusunda uyarılması gerektiğini söyledi.
İkincil yaptırımlar, Washington’un ABD dışındaki kuruluşları hedef almasına imkân vererek kendi iç yaptırım rejimini sınırlarının ötesine taşımasına ve uluslararası finansal kuruluşlar üzerinde baskıyı artırmasına olanak tanıyor.
Dünya Bankası’ndan küresel risk uyarısı
World Bank üst düzey bir yetkilisi, devam eden ABD-İsrail savaşının küresel ekonomik sonuçlarına ilişkin derin endişelerini dile getirerek enflasyon, istihdam ve gıda güvenliği açısından artan risklere dikkat çekti.
Paschal Donohoe, kurumun savaşın etkileri konusunda “son derece endişeli” olduğunu ve üye devletlerle acil ihtiyaçları değerlendirmek ve bir yanıt koordine etmek için çalıştığını söyledi.
Açıklamaları, Dünya Bankası’nın International Monetary Fund ve International Energy Agency ile kriz etkilerini azaltmaya yönelik finansal ve politik önlemleri uyumlaştırmak için yeni bir ortaklık duyurmasıyla aynı dönemde geldi.
Asya ve Afrika için artan risk
Donohoe, Asya ve Afrika’daki ülkelerin artan enerji fiyatları, bozulan tedarik zincirleri ve ekonomik üretimde düşüş dahil olmak üzere savaşın tetiklediği ekonomik şoklara özellikle açık olduğunu vurguladı.
“Şu anda birçok hükümet ve ülkeyle ihtiyaçlarının ne olacağı konusunda istişare yapıyoruz ve önümüzdeki birkaç hafta içinde bunun çok daha net hale geleceğini bekliyorum.” dedi.
Hürmüz ve enerji akışına etkiler
Savaşın, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik “provokasyonsuz saldırılarının” ardından başladığı ve kısa sürede daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüştüğü, bunun da küresel ticaret ve enerji akışlarını önemli ölçüde etkilediği ifade edildi.
Tahran’ın, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik deniz yolu olan Hürmüz Boğazı’na erişimi fiilen kısıtladığı belirtildi.
İran’ın bunu ABD-İsrail saldırılarına karşılık olarak yaptığı ve yalnızca ABD-İsrail bağlantılı ya da onların çıkarına hizmet eden sevkiyatları hedef aldığı ifade edildi.
Türkiye, Malezya, Hindistan, Çin ve diğer ülkelere giden bazı sevkiyatların ise İran makamlarıyla koordinasyon sonrası geçişine izin verildiği aktarıldı.
Küresel enerji ve ekonomik baskı
Savaşın enerji fiyatlarında keskin artışlara ve arzda azalmaya yol açtığı, Asya ekonomilerinin en çok etkilenen bölgeler arasında yer aldığı belirtildi. Pakistan, Endonezya ve Bangladeş dahil bazı ülkelerin, kaynakları kritik sektörler için korumak amacıyla yakıt tasarrufu önlemleri aldığı ifade edildi.
Donohoe, birçok hükümetin artan fiyatların gelir şokları yarattığına dair endişelerini dile getirdiğini ve hane halkı ile işletmelerin artan finansal baskı altında olduğunu uyardı.
