Gözetim teknolojileri üreten şaibeli şirket Palantir'in kurucusu Peter Thiel, Gawker davasından on yıl sonra "Objection.ai" girişimiyle medya kuruluşlarını hedef alan yapay zeka destekli paralel bir yargı mekanizması inşa ediyor.
YDH - Gözetim teknolojileri pazarlayan şaibeli yapay zeka şirketi Palantir'in kurucusu Peter Thiel, 2016 yılında Gawker medya grubunun iflasıyla sonuçlanan süreci başlattığında, genel olarak gazeteciliğe saldırmadığını dile getirmişti.
O dönem New York Times'a verdiği mülakatta Thiel, Hulk Hogan'ın haber merkezine karşı açtığı davayı gizlice 10 milyon dolarla destekleme gerekçesini, Gawker'ın kamu yararı ile ilgisi olmayan konularda insanlara zorbalık yaparak dikkat çekme yöntemini "eşsiz ve inanılmaz derecede zarar verici" bulmasıyla açıklamıştı.
Thiel, Gawker’ın istisnai bir örnek olduğunu, tüm medyanın bu şekilde işlemesi durumunda böyle bir girişimin "okyanusu kaynatmaya çalışmak" gibi imkansız bir çaba olacağını belirtmişti.
Aradan geçen on yılın ardından Peter Thiel, bir "yapay zeka mahkemesi", istihbarat ve kolluk kuvveti kökenli uzmanlardan oluşan bir ekip ve basın özgürlüğüne yönelik giderek sertleşen siyasi iklimin desteğiyle, tam olarak bu "imkansız" denilen girişimi hayata geçirmeye çalışıyor.
Bu süreçte mahkemeler devre dışı bırakılırken, ABD Anayasası'nın birinci ek maddesi baypas ediliyor ve gazetecilere yönelik yargı benzeri taciz faaliyetlerinin maliyeti oldukça düşük seviyelere indiriliyor.
Objection.ai medyaya yönelik hızlı bir itiraz süreci vadediyor
Coda portalının haberine göre Thiel tarafından finanse edilen Objection.ai, Gawker davasında yatırımcıyla yakın çalışan Aron D’Souza tarafından kurulan bir girişim olarak dikkat çekiyor.
Şirket, "medyadaki ifadelere meydan okumanın hızlı ve uygun maliyetli bir yolu" olma vaadiyle hareket ediyor. Sisteme göre herkes bir itiraz başvurusunda bulunabiliyor ve bu başvuru, şirketin CIA, FBI ile İngiliz istihbarat teşkilatlarından istihdam edildiğini belirttiği bir ekip tarafından soruşturma sürecini tetikliyor.
Hedef alınan yayın organları ve muhabirlere yanıt verme imkanı tanınırken, toplanan tüm veriler bir hüküm vermesi için yapay zeka modeline aktarılıyor.
Süreç dahilinde şikayetçi ve hedef alınan taraftan bağlayıcı bir tahkimi kabul etmeleri talep ediliyor. Bu tahkimin olası sonuçlarının kapsamı ise henüz netlik kazanmış değil.
Şirket, finansal detayları muğlak bırakmakla birlikte, bu sürecin yaklaşık 2 bin dolara mal olacağını ifade ediyor. Bu rakamın, profesyonel bir kriz iletişimi uzmanının danışmanlık ücretinden çok daha düşük olduğu kaydediliyor.
Yeni sistem New York Times ve Wall Street Journal’ı hedef alıyor
Girişimin ilk vaka listesi, önde gelen medya kuruluşlarını ve muhabirleri kapsıyor. Listede, Peter Thiel ile benzer görüşlere sahip olan, PayPal'ın eski operasyon direktörü ve Donald Trump'ın eski "Yapay Zeka ve Kripto Sorumlusu" David Sacks’ın Beyaz Saray’daki konumunu Silikon Vadisi bağlantıları lehine nasıl kullandığına dair New York Times’ta yayımlanan haber yer alıyor.
Ayrıca Wall Street Journal’ın, Donald Trump’ın pedofil fuhuş şebekesi yöneticisi ve Mossad casusu Jeffrey Epstein’ın doğum günü defterine yaptığı çizimle ilgili (ve yakın zamanda bir federal yargıç tarafından reddedilen) ifşaatları da hedefte bulunuyor.
İngiliz muhabir Hannah Broughton’ın, Amazon çalışanlarının bir iş arkadaşları depo zemininde hayatını kaybetmişken çalışmaya devam etmeye zorlandığına dair Mirror gazetesinde yer alan haberi de itiraz listesinde bulunuyor.
Listede Candace Owens gibi sosyal medya figürleri ve Bernie Sanders gibi politikacıların da yer alması, Thiel’ın temel motivasyonunun başından beri gazetecilik olduğunu somutlaştırıyor.
Aron D’Souza Gawker davası emsal oldu
Objection.ai ekibi, niyetleri konusunda oldukça açık bir duruş sergiliyor. Şirketin internet sitesinde D’Souza, Gawker'ın benzersiz olmadığını, sadece tıklama, öfke ve algoritmik güçlendirme çağında gerçeklikle test edilen ilk büyük medya şirketi olduğunu kaydediyor.
D’Souza, o zamandan bu yana aynı yapısal başarısızlığın her yere yayıldığını ifade ediyor. Peter Thiel ile birlikte sadece Gawker ile savaşmadıklarını, eğer birileri onları uygulamaya niyetliyse gerçeklerin hâlâ önemli olduğunu kanıtladıklarını vurguluyor.
Ancak D’Souza’nın bu ifadeleri, Hulk Hogan davasının "gerçeklik" veya "olgularla" bir ilgisi olmadığı gerçeğini arka plana itiyor. Gawker tarafından yayımlanan video kaydının gerçek olduğu o dönem tartışma konusu dahi değildi.
Başarısızlıkla sonuçlanan ilk dava telif hakkı ihlaline dayanırken, şirketin iflasına yol açan 140 milyon dolarlık nihai tazminat kararı, özel hayatın gizliliğini ihlal ve duygusal zarara kasten sebebiyet verme gerekçesiyle verilmişti.
Girişimin temelindeki bu kurgu, Objection.ai projesini kendi sunduğu gerekçeler üzerinden tartışmanın riskli olduğunu gösteriyor. D’Souza’nın teknoloji platformlarının yanlış iddiaları milyonlara yaydığı, mahkemelerin yavaş ve pahalı olduğu, medya denetçilerinin etkisiz kaldığı ve teyit mekanizmalarının taraflı olduğu yönündeki argümanları, ilk bakışta iyi niyetli bir tartışma gibi görünebilir.
Ancak bu girişim, düzensiz bir bilgi ortamına dair yaygın endişeleri, üzerinde uzlaşılan gerçekliği koruyan kurumlara saldırma geçmişi olan aşırı taraflı bir özel şirket tarafından kontrol edilen yapay zeka tabanlı bir yargı sistemi kurmak için kullanıyor.
Thiel'in bu hamlesi, hesap verebilirlik ilkelerini ele geçirip bunları gazeteciliğe karşı çevirme girişimi olarak değerlendiriliyor.
Diğer Silikon Vadisi figürlerinin medyayı eleştirmekle veya kendi yayın organlarını kurmakla yetindiği bir ortamda Thiel, doğrudan sistemin merkezini hedef alıyor. Bu yeni altyapı, ikinci el bir otomobil fiyatına sahip olan herkesin, meşru bir soruşturma dili kisvesi altında bir taciz kampanyası başlatmasına olanak tanıyor.
Projenin finansörleri arasında Thiel'in yanı sıra, ulus devletin yerini "ulusal bilinç duygusuna sahip" sosyal ağların alacağını öngören "The Network State" kitabının yazarı yatırımcı Balaji Srinivasan da yer alıyor.
Srinivasan’ın, geçmişte aşırı sağcı teorisyen Curtis Yarvin’e gönderdiği bir e-postada, eleştirel haberlerle başa çıkmak için Objection.ai modelinin erken bir versiyonunu özetlediği biliniyor.
Srinivasan bu yazışmada, durumun "ısınması" halinde, tek bir muhabirin üzerine gidilerek kişisel bilgilerinin ifşa edilmesi ve reklam verenleri ile temasları üzerinden "içinin dışına çıkarılması" stratejisini önermişti.
Bu isimlerin, Gawker kararının etkisinin sınırlarını anladıkları görülüyor. Şirketin iflası Thiel için kişisel bir zafer olsa da davanın asıl etkisi, medya sigortacıları ve hukuk danışmanları arasında yarattığı korku iklimi oldu.
Sınırsız kaynaklara sahip kişilerin sevmedikleri haber kuruluşlarına karşı davaları finanse edebilmesi, anayasal korumaların savunma maliyetleri karşısında yetersiz kalması riskini doğurdu.
Yapay zeka medya üzerindeki baskıyı artırma aracı oluyor
Şimdi ise bu etkileri yapay zeka yardımıyla daha da güçlendirmenin bir yolu bulunmuş görünüyor. Gawker davası, anayasal korumaları gizlilik iddiaları üzerinden aşmıştı; Objection.ai ise bunu adli sürecin bir simülasyonunu inşa ederek yapıyor.
Şirketin bağlayıcı tahkimini kabul eden azınlıktaki gazetecilerin yanı sıra, sürece dahil olmayanlar için de eski FBI ajanları veya istihbarat görevlileri tarafından gerçekleştirilen ziyaretler bir baskı aracı işlevi görüyor.
Thiel’in özel olarak eğitilmiş yapay zekası tarafından verilen gıyabi kararlar, sosyal medya ve geleneksel halkla ilişkiler kanalları üzerinden birer "balyoz" gibi kullanılıyor.
Ayrıca gazetecilere birer "güven puanı" atanması da bu baskı mekanizmasının bir parçası olarak planlanıyor. Basın özgürlüğünün ciddi tehdit altında olduğu güncel koşullarda, televizyon haberciliğinin büyük ölçüde kontrol altına alınması ve teknoloji dünyasının gazeteciliğe yönelik hasmane tutumu, bu tür girişimlerin ciddiye alınması gerektiğini gösteriyor.
Bu süreçle mücadelenin temel yolu, Peter Thiel'ın hukuken zorlama yetkisi bulunmayan bu mekanizmayı gerçek bir yargı süreci olarak kabul etmemekten geçiyor.
