İngiltere ve Türkiye, Londra’da imzaladıkları “Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi” ile savunma, ticaret ve teknoloji alanlarında işbirliğini derinleştirme kararı aldı.
YDH- 23 Nisan 2026'da Londra'da gerçekleştirilen bir törenle, İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper ile Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi”ni imzaladı.
İran’a yönelik savaş, Hürmüz Boğazı krizi, Ukrayna'daki savaş ve ABD'nin Avrupa'ya olan bağlılığının geleceğine dair sorularla şekillenen uluslararası bir ortamda gerçekleştirilen bu imza, her iki tarafça ikili ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı olarak nitelendirildi.
Anlaşmanın kapsamı
İngiliz hükümeti ve Türkiye Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan ortak açıklamaya göre, Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi, iki ülke arasında diyaloğu ve işbirliğini güçlendirmek için bir temel oluşturuyor. Belge şu alanları kapsıyor:
NATO ve ortak savunma: İttifakın Avrupa kanadını güçlendirmek, savunma sanayi işbirliğini artırmak ve askeri yetenekleri birlikte geliştirmek.
Modernleştirilmiş serbest ticaret: Her iki ülkenin güçlü ekonomik büyümesini destekleyecek ve gümrük engellerini hafifletecek yeni, modernleştirilmiş bir Serbest Ticaret Anlaşması (STA) için müzakerelerin hızlandırılması.
İleri teknoloji, enerji ve iklim: Sadece geleneksel sanayide değil, aynı zamanda bilim, inovasyon, teknoloji geliştirme, iklim değişikliğiyle mücadele ve enerji güvenliği alanlarında da ortak projeler üretmek.
Terörizme karşı ortak mücadele: Küresel güvenliği ve bölgesel istikrarı tehdit eden terör örgütlerine ve sınır ötesi organize suç şebekelerine karşı sıfır tolerans ilkesiyle ortak istihbarat faaliyetleri yürütmek.
Açıklamada, “çok kutuplu uluslararası düzene doğru hızlanan dönüşümün iki ülkeyi artan riskler dönemine soktuğu” ve bu bağlamda “NATO'nun siyasi ve askeri öneminin” daha da arttığı vurgulandı.
Savunma sanayiinde adımlar
23 Nisan anlaşması, daha önceki somut işbirliği adımlarının ardından geldi. Ekim 2025'te, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara'da 20 adet Eurofighter Typhoon savaş uçağının satışı için 8 milyar sterlin değerinde bir anlaşma imzalamıştı.
İngiltere Savunma Bakanlığı'na göre bu, bir nesildeki “en büyük” İngiliz savaş uçağı ihracatıydı.
Mart 2026'da ise İngiltere Savunma Bakanı John Healey ve Türk mevkidaşı Yaşar Güler, Typhoon anlaşmasıyla bağlantılı eğitim ve lojistik desteğe ilişkin Londra'da bir anlaşma imzaladı.
Bu anlaşma, Türk pilot ve teknisyenlerin İngiltere'de eğitilmesinin yanı sıra simülatörler ve elektronik savaş yeteneklerinin sağlanmasını içeriyordu.
Ekonomi ve ticaret boyutu
Anlaşma askeri alanla sınırlı kalmadı. Her iki taraf, ikili ticareti ve yatırımı artırma niyetlerini yineleyerek, serbest ticaret anlaşmasını güncellemek için süren müzakerelere dikkat çekti.
İki ülke, Brexit'in ardından 2020 yılında mal ticaretinde aksamaları önlemek amacıyla geçici bir serbest ticaret anlaşması imzalamıştı.
Mevcut müzakerelerin bunu daha kapsamlı ve modern bir çerçeveye dönüştürmeyi hedeflediği kaydedildi.
Türkiye Ticaret Bakanı Ömer Polat'ın Ocak 2026'da Londra'yı ziyaret ettiği ve dördüncü tur görüşmelerin Mart 2026'da tamamlandığı bildirildi. Nisan 2026 itibarıyla iki ülke arasındaki toplam ikili ticaret hacminin 28,3 milyar sterline ulaştığı ve 2023 yılına kıyasla yüzde 20'nin üzerinde artış gösterdiği kaydedildi.
Anlaşmanın zamanlaması ve Fidan’ın açıklamaları
Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi'nin imzalanması, Cooper'ın Antalya Diplomasi Forumu'na katılarak Fidan ile görüşmesinin hemen ardından gerçekleşti.
Ayrıca Türkiye'nin, 2026 yazında bir NATO zirvesine ev sahipliği yapmaya hazırlandığı döneme denk geldi.
Fidan'ın Londra ziyareti sırasında Oxford Üniversitesi'nde bir konferansa katıldığı, İngiliz Parlamentosu üyeleriyle görüştüğü ve Londra'daki Türk toplumu temsilcileri ile iş insanlarıyla toplantılar yaptığı belirtildi.
Reuters’in aktardığına göre, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran ile ABD arasında olası bir barış anlaşmasının ardından Türkiye’nin Hürmüz Boğazı’nda yürütülebilecek mayın temizleme operasyonlarına katılım ihtimalini değerlendirebileceğini söyledi.
Fidan, Londra’da gazetecilere yaptığı açıklamada, herhangi bir anlaşma sonrasında boğazda mayın temizleme çalışmalarının teknik bir ekip tarafından yürütülmesinin beklendiğini belirtti. Türkiye’nin bu tür faaliyetleri “insani bir görev” olarak değerlendirdiğini ve prensipte “olumlu” yaklaştığını ifade etti.
Reuters haber ajansı, Fidan'ın ziyaretinin İran ve Ukrayna'daki savaşlar hakkında derinlemesine görüşmeleri içerdiğini aktardı.
The National gazetesi de Londra'daki görüşmelerde Hürmüz Boğazı'ndan denizcilik trafiğinin yeniden başlatılması çabalarının ele alındığını bildirdi. Ayrıca, 30'dan fazla ülkeden askeri planlamacıların İngiltere'de bir araya gelerek nakliye yollarını korumaya yönelik çok uluslu operasyonel seçenekleri görüştüğü bilgisine yer verildi.
Değerlendirme
İngiltere Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, anlaşmanın iki ülke arasındaki mevcut işbirliğini “yeni bir düzeye” taşıdığı belirtildi.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise bu çerçevenin ortak çıkarlar doğrultusunda “bölgesel istikrara katkı sağlayacağını” ifade etti.
Önümüzdeki dönemde savunma sanayii projeleri, serbest ticaret müzakereleri ve teknoloji transferlerine ilişkin yeni adımların duyurulmasının beklendiği bildirildi.
