Trump'ın, vergi beyannamelerinin sızdırıldığı gerekçesiyle Gelir İdaresi Başkanlığı'na (IRS) açtığı 10 milyar dolarlık tazminat davası, anayasal engellere takılma riskiyle karşı karşıya kaldı.
YDH - Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump’ın, vergi beyannamelerinin sızdırılması nedeniyle Gelir İdaresi Başkanlığı'na (IRS) karşı açtığı 10 milyar dolar değerindeki tazminat davası Cuma günü hukuki bir türbülansla karşılaştı.
Davaya bakan yargıç, ABD Anayasası'nın bir başkanın bizzat denetlediği federal hükümete dava açmasına izin verip vermediğinin tespiti için duruşma yapılmasına karar verdi.
ABD Bölge Mahkemesi Yargıcı Kathleen Williams, Trump’ın özel avukatları ile IRS’i temsil eden Adalet Bakanlığı avukatlarından, davacının hükümet üzerindeki kontrolünün bu uyuşmazlığı federal mahkemelerin yetki alanı dışına çıkarıp çıkarmadığını açıklamalarını istedi.
Yargıç Williams, yayımladığı dört sayfalık kararında şu ifadeleri kullandı:
"Başkan Trump bu davayı kişisel sıfatıyla açtığını beyan etse de kendisi görevdeki başkandır ve davalı olarak gösterilen taraflar, kararları kendi yönetimine tabi olan kurumlardır. Tarafların, Anayasa'nın 'dava veya uyuşmazlık' şartını yerine getirecek düzeyde birbirlerine karşıt olup olmadıkları bu mahkemece netlik kazanmamıştır."
Eski Başkan Barack Obama tarafından atanan Miami merkezli yargıç Williams, Trump’ın bizzat kendisinin de durumun sıra dışılığını kabul ettiğine dikkat çekti.
Ocak ayında dava dilekçesinin verilmesinden kısa süre sonra Trump, bir gazetecinin bir davanın her iki tarafında yer almanın olağan dışı olduğu yönündeki tespitine hak vermişti. Trump, Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bu çok ilginç. Parayı bağışlayacağımız bir hayır kurumu organizasyonu yapmayı düşünüyoruz" demişti.
Geçen yıl Adalet Bakanlığı’na sunduğu ayrı bir hukuki talep hakkında konuşan Trump, potansiyel çıkar çatışması konusunda daha net bir tutum sergilemişti.
Mar-a-Lago’ya düzenlenen mahkeme onaylı FBI baskını ve kendisine yönelik çeşitli federal soruşturmalar nedeniyle talep ettiği 230 milyon dolarlık tazminat hakkında, "Kendi kendime dava açıyor gibi görünmem biraz kötü duruyor, değil mi?" ifadelerini kullanmıştı.
Yargıç Williams ayrıca Trump’ın yürütme organı üzerindeki gücünü konsolide etmeye yönelik başkanlık kararnamelerine de atıfta bulundu.
Bu kararnamelerden bazılarının, başkanın çoğu veya tüm yürütme organı çalışanlarının eylemleri üzerinde tam kontrole sahip olduğu yönündeki "tekil yürütme" (unitary executive) teorisini öne sürdüğü belirtildi.
Yargıç, Trump’ın geçen yıl imzaladığı bir kararnamenin, resmi sıfatıyla hareket eden hükümet çalışanlarının başkan tarafından belirlenen hukuki pozisyonlarla çelişen görüşler savunmasını esasen yasakladığına işaret etti. Williams kararında şu değerlendirmeye yer verdi:
"Yürütme organının böyle bir çalışanı olan Adalet Bakanı, mahkemeye çağrıldığında IRS’i savunmakla kanunen yükümlüdür ancak aynı zamanda başkanlık kararnamesi uyarınca, böyle bir davadaki hukuki meselede başkanın görüşüne sadık kalması gerekmektedir. Bu durum, tarafların birbirlerine karşı gerçekten hasmane olup olmadıkları konusunda soru işaretleri yaratmaktadır."
Davanın bir diğer karmaşık yönü ise Trump’ın tek davacı olmamasıdır; oğulları Eric ve Donald Jr. ile aile imparatorluğunun büyük bölümünü kontrol eden bir şirket de davada taraf olarak yer alıyor. Yargıç Williams, her iki tarafın da söz konusu meseleye ilişkin hukuki mütalaalarını 20 Mayıs Salı gününe kadar sunmalarına hükmederken, konuyla ilgili duruşma tarihini 27 Mayıs Salı olarak belirledi.
Olayın geçmişine ilişkin olarak, bir IRS yüklenicisi olan Charles Littlejohn, Trump ve diğer varlıklı bireylerin vergi beyannamelerinin kopyalarını gazetecilere verdiğini itiraf etmesinin ardından 2024 yılında beş yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Yargıcın kararı sorulan Trump’ın hukuk ekibi sözcüsü, sızıntıyı kınayan ancak yargıcın anayasal endişelerine doğrudan yanıt vermeyen yazılı bir açıklama gönderdi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"IRS, siyasi amaçlarla hareket eden kuralsız bir çalışanın Başkan Trump, ailesi ve Trump Organizasyonu hakkındaki özel ve gizli bilgileri sızdırmasına haksız şekilde izin vermiştir. Başkan Trump, Amerika'ya ve Amerikalılara yanlış yapanlardan hesap sormaya devam etmektedir."
