ABD ile İran arasında başlayan savaş ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından küresel ticaret akışlarının bir bölümü Panama Kanalı’na yöneldi.
YDH - ABD ile İran arasında başlayan savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığının aksaması, Panama Kanalı üzerinden geçen ticaret hacminde belirgin artış yarattı.
Panama Kanalı yönetimi, transit geçişlerde yaklaşık yüzde 20 artış yaşandığını, gelirlerin de buna paralel biçimde yükselmesinin beklendiğini açıkladı.
Financial Times’a konuşan Panama Kanalı İdaresi Mali İşler Direktörü Victor Vial, kanal üzerinden elde edilen gelirlerde yüzde 10 ila 15 arasında artış öngörüldüğünü söyledi.
Vial, Panama devletine bağlı kanal idaresinin mali görünümünde yukarı yönlü hareket oluştuğunu ancak mevcut eğilimin ne kadar süreceğinin henüz netleşmediğini belirtti.
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından küresel ticaret akışlarının bir bölümü Panama Kanalı’na yöneldi. Günlük transit geçiş sayısı şubat sonundan bu yana yaklaşık yüzde 20 arttı. Kanaldan geçen gemi sayısı günlük 34 seviyesinden ortalama 38’e yükseldi.
Bazı günlerde ise günlük geçiş sayısı 40 ila 41 gemiye ulaştı.
Victor Vial, özellikle ABD’den Asya’ya yönelen petrol, yakıt ve kuru yük taşımacılığında güçlü artış görüldüğünü ifade etti. Kanal üzerinden Çin, Japonya ve Güney Kore’ye yapılan petrol sevkiyatlarının da belirgin biçimde yükseldiğini söyledi.
Vial’in verdiği bilgilere göre Çin, Japonya ve Güney Kore’ye yönelik petrol taşımacılığı neredeyse iki katına çıktı. Günlük petrol tanker geçişleri daha önce yedi seviyesindeyken, son dönemde günlük 12 ila 14 transit geçişe yükseldi.
Panama Kanalı yönetimi, transit hacmindeki yükselişe rağmen maliyetlerin de arttığını kaydetti. Vial, fazla mesai ödemeleri başta olmak üzere işletme giderlerinde artış yaşandığını söyledi.
Buna karşın daha yüksek transit hacmi ve açık artırma sistemiyle belirlenen geçiş ücretlerindeki yükselişin gelirleri desteklediğini belirtti.
Victor Vial, mevcut tabloya rağmen yıl geneline ilişkin tahminlerde henüz değişiklik yapmadıklarını söyledi. Vial, “Piyasada bu tür aksaklıklar yaşandığında her şey çok hızlı değişiyor. Bu nedenle şu aşamada para saymıyoruz ve yıllık tahminlerimizi değiştirmiyoruz” ifadelerini kullandı.
Artan talep, kanal geçiş ücretlerinde de yükselişe yol açtı. Financial Times’ın aktardığına göre bir LNG tankerinin kanal geçişi için 4 milyon dolar ödediği bir örnek kayda geçti. Vial ise gemilerin büyük bölümünün 1 milyon doların altında ödeme yaptığını söyledi.
Kanal yönetiminin açık artırma sistemi kapsamında sattığı geçiş slotlarının ortalama fiyatı da yükseldi. Çatışma başlamadan önce yaklaşık 135 bin dolar seviyesinde bulunan açık artırma slotlarının ortalama bedeli, son dönemde 385 bin dolara çıktı.
Panama Kanalı, 2025 mali yılında 5,71 milyar dolar gelir elde etti. Kanalın aynı dönemdeki net karı ise 4,1 milyar dolar oldu. Yönetim, 2026 mali yılı için 5,8 milyar dolar gelir öngörüyor.
Victor Vial, İran ile ilgili çatışmanın sona ermesinden sonra bile ticaret akışlarının bir bölümünün Panama Kanalı üzerinden geçmeye devam edebileceğini söyledi.
Şirketlerin Ortadoğu’ya bağımlılığı azaltmaya çalıştığını belirten Vial, bazı ticaret rotalarının kalıcı biçimde değişebileceğine işaret etti.
Tahran yönetimi, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik askeri harekat başlatmasının ardından Hürmüz Boğazı’nı kapattığını açıklamıştı.
Savaş öncesinde dünya genelindeki petrol, kondensat ve petrol ürünlerinin yüzde 15 ila 20’si Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyordu. Küresel LNG sevkiyatlarının ise yüzde 30’dan fazlası bu güzergahı kullanıyordu.
