ABD istihbarat değerlendirmeleri, İran’ın ABD-İsrail saldırılarıyla “zayıflatılan” bazı askeri kabiliyetlerini ateşkes sürecinde dahi beklenenden daha hızlı biçimde yeniden inşa ettiğini ortaya koydu.
YDH- CNN International’ın aktardığına göre, ABD istihbarat değerlendirmeleri İran’ın askeri kapasitesini beklenenden çok daha hızlı bir şekilde yeniden inşa ettiğini ortaya koyuyor.
Haberde, İran’ın ABD-İsrail saldırılarıyla “zayıflatılan” bazı kritik askeri yeteneklerini yeniden devreye almaya başladığı ifade edildi.
“Altı haftalık ateşkes” döneminde yeniden üretim başladı
CNN’e konuşan iki kaynağa göre, İran nisan ayı başında başlayan altı haftalık ateşkes sürecinde drone üretiminin bir kısmını yeniden başlattı.
Bu gelişmenin, İran’ın belirli askeri kabiliyetleri “hızla” yeniden inşa etmeye başladığının işaretlerinden biri olduğu belirtildi.
ABD istihbarat değerlendirmelerine yakın dört kaynak ise CNN’e yaptıkları açıklamada, İran ordusunun “ilk tahmin edilenden çok daha hızlı yeniden yapılandığını” ifade etti.
“İran tüm yeniden yapılanma takvimlerini aştı”
ABD’li bir yetkili, CNN’e yaptığı değerlendirmede, İran’ın askeri kapasitesinin yeniden inşasında öngörülen sürelerin aşıldığını belirterek, “İranlılar istihbarat topluluğunun tüm yeniden yapılanma takvimlerini aştı” ifadelerini kullandı.
Aynı yetkiliye göre, yeniden inşa edilen kabiliyetler arasında füze üsleri, fırlatma rampaları ve kritik silah sistemlerine yönelik üretim kapasitesi de bulunuyor.
Bu durumun, ABD-İsrail saldırılarının İran’ın askeri gücünü uzun vadede ne ölçüde zayıflattığına dair tartışmaları yeniden gündeme getirdiği ifade edildi.
Drone kapasitesi ve bölgesel tehdit
İstihbarat kaynaklarına göre, İran’ın insansız hava aracı kapasitesini yaklaşık “altı ay gibi kısa bir sürede” yeniden kurabileceği değerlendiriliyor.
Drone saldırılarının özellikle “bölgesel müttefikle”r için ciddi bir tehdit oluşturduğu belirtilirken, İran’ın olası bir savaş halinde füze üretim kapasitesindeki kaybı drone saldırılarıyla telafi edebileceği kaydedildi. Bu kapsamda İsrail ve Körfez ülkelerinin de menzil içinde olduğu hatırlatıldı.
Rusya ve Çin desteği iddiası
CNN’e konuşan kaynaklardan biri, İran’ın beklenenden hızlı toparlanmasının nedenleri arasında Rusya ve Çin’den aldığı desteğin bulunduğunu iddia etti.
Aynı kaynaklara göre Çin, çatışma süresince İran’a füze üretiminde kullanılabilecek bazı bileşenleri sağlamaya devam etti. Ancak bu tedarikin ABD’nin süregelen baskıları nedeniyle sınırlanmış olabileceği aktarıldı.
İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, CBS’e yaptığı açıklamada Çin’in İran’a “füze üretim bileşenleri sağladığını” öne sürdü.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun ise bu iddiayı reddederek “gerçeklere dayanmıyor” ifadelerini kullandı.
“Kısmi yıkım, tam imha değil”
ABD istihbarat değerlendirmelerine göre İran, balistik füze, drone saldırı ve hava savunma kapasitesinin bir bölümünü hâlâ koruyor. Bu nedenle askeri üretim kapasitesinin yeniden kurulmasının “sıfırdan başlamadığı” vurgulandı.
CNN’in nisan ayında aktardığı değerlendirmelerde, İran’ın füze rampalarının yaklaşık yarısının ABD saldırılarından sağ çıktığı belirtilmişti.
Son istihbarat raporlarında bu oranın, bazı rampaların ateşkes sürecinde yeniden erişilebilir hale getirilmesi nedeniyle “üçte ikiye” kadar çıkabileceği ifade edildi.
ABD istihbaratına göre, bu rampaların bir kısmı tamamen imha edilmemiş, yalnızca yer altında veya erişilemez durumda bulunuyor.
“Binlerce drone hâlâ mevcut”
İki kaynağa göre, İran’ın envanterinde hâlâ binlerce drone bulunduğu ve bunun ülkenin toplam drone kapasitesinin yaklaşık yüzde 50’sine karşılık geldiği değerlendiriliyor.
Ayrıca, kıyı savunma seyir füzelerinin büyük bölümünün de sağlam kaldığı, ABD’nin hava kampanyasının bu sistemleri doğrudan hedef almamasının bunda etkili olduğu ifade edildi.
Bu füzelerin Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini tehdit etme kapasitesine sahip olduğu belirtildi.
CENTCOM ve istihbarat arasında görüş ayrılığı
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) yetkililerinden Amiral Brad Cooper, Kongre’de yaptığı açıklamada İran’ın savunma sanayi altyapısının “yüzde 90 oranında yok edildiğini” iddia etmişti.
Ancak CNN’e konuşan iki kaynak, bu değerlendirmelerin ABD istihbarat analizleriyle çeliştiğini ifade etti. Bir kaynak, İran’ın savunma sanayi kapasitesine verilen zararın “yıllar değil, aylar düzeyinde bir gecikme yarattığını” söyledi.
Aynı kaynak, İran’ın savunma sanayi altyapısının bir bölümünün hâlâ çalışır durumda olduğunu ve bunun bazı askeri kabiliyetlerin yeniden inşa sürecini daha da hızlandırabileceğini belirtti.
“Savaş kapasiteyi zayıflattı; ama yok etmedi”
Genel istihbarat değerlendirmelerine göre, ABD-İsrail saldırılarının İran’ın askeri kapasitesini önemli ölçüde zayıflattığı ileri sürülürken, bununla birlikte tamamen ortadan kaldırmadığı vurgulandı.
CNN, tüm bu bulguların İran’ın savaş sonrası dönemde “hızlı toparlanma” kapasitesine sahip olduğunu ve bu durumun ABD’nin bölgesel askeri stratejisi açısından yeni bir değerlendirme ihtiyacı doğurduğunu aktardı.
