ABD'de bu yılki buğday üretiminin 1972'den bu yana en düşük seviyeye gerilemesi bekleniyor. Uzmanlar ani bir fiyat şoku öngörmese de yükselen buğday maliyetlerinin un, ekmek, makarna ve diğer gıda ürünlerinin fiyatlarına zaman içinde yansıyabileceğini belirtiyor.
YDH - ABD'de bu yıl alınan buğday hasadı son on yılların en zayıf üretimlerinden biri olmaya hazırlanıyor. Uzmanlar, bunun market raflarındaki birçok ürünün fiyatı üzerinde zaman içinde etkili olabileceğini belirtiyor.
Oklahoma State University Extension'da tarımsal pazarlama uzmanı olarak görev yapan Todd Hubbs, farklı kışlık buğday türleri bulunduğunu ancak tüm sınıflarda geçen yılın hasadına kıyasla düşüş yaşandığını söyledi.
ABD'de en yaygın üretilen buğday türü olan Hard Red Winter wheat için mevcut üretim tahmini 515 milyon kile düzeyinde.
Hubbs, bu rakamın yüksek görünmesine karşın gerçekleşmesi halinde 1957'den bu yana kaydedilen en düşük üretim olacağını belirtti.
Soft red winter ve white wheat türlerinde de üretim zayıf seyrediyor. Bu çeşitlerde üretim hacminin son altı ila on yılın en düşük seviyelerinde gerçekleşmesi bekleniyor.
ABD Tarım Bakanlığı'nın verilerine göre üreticiler, toplam üretim bakımından 1972'den bu yana en küçük buğday hasadını görebilir.
Bakanlık, bu yıl üretimin 1,56 milyar kileye ulaşacağını öngörüyor. Bu rakam, 2025'e kıyasla yüzde 21 daha düşük seviyeye işaret ediyor.
Uzmanlar fiyat artışlarının tedarik zincirine yayılabileceğini belirtiyor
Zayıf buğday hasadının gıda ve market fiyatları üzerindeki olası etkilerini değerlendiren uzmanlar, yakın geçmişte yaşanan benzer örneklere dikkat çekiyor.
2023 yılında yaşanan şiddetli kuraklık tahıl fiyatlarında belirgin yükselişe yol açmıştı. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu ekonomistlerinden Teresa Kroeger, o dönemde kaleme aldığı değerlendirmede, "Bu yüksek fiyatlar ekonomi genelinde dalga etkisi yarattı ve Amerikalıların market harcamalarını artırdı" ifadelerini kullandı.
Hubbs, marketlerde ani ve büyük çaplı bir fiyat şoku beklemediğini söyledi. Buna karşın yükselen buğday fiyatlarının tedarik zincirinin çeşitli aşamalarına yayılacağını ifade etti.
Hubbs'a göre buğday maliyetlerindeki artış, daha pahalı ambalajlar ve taşımacılıkta kullanılan yakıt giderleri gibi gıda üretim ve dağıtım maliyetlerindeki diğer yükselişlerle birleşecek.
Bu durumun sonucu olarak tüketiciler için market faturalarının zaman içinde yükselmesi bekleniyor. Birkaç sentlik veya birkaç dolarlık artışlar bir araya geldiğinde toplam harcamalar üzerinde daha belirgin bir etki yaratabiliyor.
Kroeger, "Tahıl fiyatlarındaki bir şok, mal üretiminin farklı aşamalarına yayılabilir. Gıda üreticileri tahıl fiyatlarının yükselmesi gibi nedenlerle üretim girdileri için daha fazla ödeme yaptığında, bu üreticiler genellikle maliyet artışlarının bir kısmını ya da tamamını alıcılarına yansıtır" değerlendirmesinde bulundu.
Hubbs, buğdaydaki fiyat artışlarının en doğrudan etkisinin un, ekmek, makarna, kahvaltılık tahıllar ve fırın ürünlerinde görüleceğini belirtti.
Yüksek tahıl fiyatları et ve süt ürünlerini de etkileyebilir
Etkilerin yalnızca bu ürünlerle sınırlı kalmayacağına dikkat çekiliyor. Tahıllar bazı hayvan yemlerinin bileşenleri arasında yer aldığı için daha pahalı buğday, hayvan yetiştirme maliyetlerini de artırabiliyor.
Kroeger, "Bu durum sığır eti, domuz eti, kümes hayvanları, yumurta ve süt ürünlerinin arzı ve fiyatları üzerinde aşağı yönlü etkiler yaratır" ifadelerini kullandı.
Bununla birlikte Hubbs, gıda üretiminde maliyet hesaplarının çok sayıda unsur içerdiğini vurguladı.
Hubbs, buğday gibi tek bir girdide yaşanan değişimin çoğu zaman bir ailenin market bütçesini tek başına belirlemediğini söyleyerek "Buğday fiyatlarındaki büyük değişimler marketlerde daha sınırlı değişimlere yol açar" dedi.
Ancak gıda üretimindeki diğer birçok maliyet kalemi de yükseliyor. Temel market ürünlerinin önemli bölümü ilkbaharda son yılların en büyük fiyat artışlarını gördü. Uzmanlar, önümüzdeki dönemde bu baskının daha da artabileceği uyarısında bulunuyor.
