İran’ın, savaşın başlangıcından bu yana Ortadoğu’daki ABD üslerine yönelik misillemelerinde en az 20 tesisi hedef aldığı; operasyonların açıklanandan daha geniş çaplı olduğu ve kritik askerî ekipmanlarda ciddi hasar oluşturduğu belirtildi.
YDH- BBC Verify’ın uydu görüntüleri ve videolar üzerinde yaptığı analizlere göre, İran savaşın başlamasından bu yana ABD’ye ait 20 askerî tesise zarar verdi. Analizde, misillemelerin kapsamının kamuoyuna açıklanandan “daha geniş” olduğu değerlendirildi.
BBC Verify’ın aktardığına göre İran, şubat ayının sonundan bu yana Ortadoğu’daki sekiz ülkede bulunan kritik tesisleri hedef aldı. Misillemeler sonucunda gelişmiş hava savunma sistemleri, yakıt ikmal uçakları ve radar sistemlerinde milyonlarca dolarlık hasar meydana geldi.
Haberde, Tahran’ın son üç ay içinde İran ve Lübnan’a yönelik ABD-İsrail saldırılarına karşılık olarak hem ABD üslerini hem de ortak askerî tesisleri hedef aldığı belirtildi.
Pentagon ise "Destansı Öfke" operasyonunun başlangıcından bu yana İran’da 13 binden fazla hedefin vurulduğunu iddia etti.
İran Devrim Lideri Seyyid Mücteba Hamenei’nin de ABD tesislerine yönelik misillemelerin başarısını vurguladığı ifade edildi.
Ayetullah Mücteba Hamenei’nin salı günü yaptığı açıklamada, Ortadoğu’nun artık Amerikan üsleri için "güvenli bir yer" olmadığını söylediği aktarıldı.
Beyaz Saray’ın İran ordusunun büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini savunmasına rağmen, BBC’ye konuşan analistler, ABD tesislerinde görülen hasarın İran’ın misillemelerinin Amerikan yetkililerin kabul ettiğinden “daha hassas ve kapsamlı” olduğunu gösterdiğini belirtti.
Bir ABD Savunma Bakanlığı yetkilisinin ise "operasyonel güvenlik gerekçeleriyle" BBC Verify’ın bulguları hakkında yorum yapmayı reddettiği kaydedildi.
Uydu görüntülerine kısıtlama
BBC Verify’ın haberine göre ABD rejimi, Planet şirketinden İran ve Ortadoğu’nun büyük bölümüyle ilgili yeni uydu görüntülerine "süresiz" kısıtlama getirmesini talep ederek savaşa ilişkin uydu analizlerini “sınırlandırmaya” çalıştı.
Planet şirketi ise bu kararı, görüntülerin "müttefik ve NATO ortaklarına ait personel ve sivilleri hedef almak isteyen hasım aktörler tarafından kullanılmasını önleme" amacıyla aldığını savundu.
BBC Verify, diğer uluslararası sağlayıcılardan elde edilen uydu görüntülerini ve Planet’in eski görüntülerini kullanarak İran misillemelerinin yol açtığı hasarı takip ettiğini bildirdi.
Haberde zarar gören tesislerin Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Irak, Ürdün, Bahreyn ve Umman’da bulunduğu kaydedildi. Bazı analistlerin vurulan üs sayısını 28’e kadar çıkardığı ve gerçek rakamın daha yüksek olabileceği belirtildi.
THAAD sistemleri ve gözetleme uçakları hedef alındı
BBC Verify’ın analizine göre, zarar gören sistemler arasında BAE’deki el-Ruveys ve es-Sader hava üsleri ile Ürdün’deki Muvaffak Salti Hava Üssü’nde bulunan üç gelişmiş THAAD balistik füze savunma bataryası da yer aldı.
Haberde, ABD’nin dünya genelinde yalnızca sekiz THAAD bataryası işlettiği, her bir sistemin yaklaşık 1 milyar dolara mal olduğu ve işletilmesi için yaklaşık 100 askerin görev yaptığı belirtildi. Bu sistemlerin kullandığı önleyici füzelerin ise tanesinin yaklaşık 12,7 milyon dolar olduğu kaydedildi.
İrlanda Savunma Kuvvetleri’nin eski komutanı Koramiral Mark Mellett, BBC Verify’a yaptığı değerlendirmede söz konusu bataryaların "son derece karmaşık" bölgesel savunma ağının merkezinde yer aldığını ve "hızlı ya da kolay şekilde ikame edilemeyeceğini" söyledi.
Uzman analizlerine göre İran misillemeleri, Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü’nde bulunan ABD’ye ait yakıt ikmal ve gözetleme uçaklarını da ağır şekilde vurdu. Uydu görüntülerinde hasarlı uçakların ve duman çıkan kraterlerin açık biçimde görüldüğü ifade edildi.
MAIAR analistlerinden biri tarafından hasar gören uçaklardan birinin E-3 Sentry erken uyarı ve gözetleme uçağı olarak tanımlandığı belirtildi.
ABD medyasında yer alan haberlere göre, bu tür bir uçağın yerine yenisinin konulmasının maliyeti 700 milyon dolara kadar çıkabiliyor.
Kuveyt’teki üslerde de hasar oluştu
Haberde, İran misillemelerinin Kuveyt’teki Ali Salim Hava Üssü ve Kamp Arifcan tesislerini de hedef aldığı bildirildi.
MAIAR analistleri, uydu görüntülerinde yakıt depolama sığınaklarının, uçak hangarlarının ve askerî barınma alanlarının imha edildiğini tespit etti. Üssün çatışmalar boyunca birden fazla kez vurulduğu kaydedildi.
Savunma istihbarat şirketi Janes ise Kamp Arifcan’daki uydu haberleşme sistemlerinde “kapsamlı hasar” meydana geldiğini belirledi.
Pentagon mayıs ayında yaptığı tahminde, “Destansı Öfke Operasyonu”nun toplam maliyetinin 29 milyar dolar olduğunu iddia etmişti. Haberde bu miktarın önemli bölümünün savaşta imha edilen ekipmanların "onarım veya yenileme maliyetlerinden" kaynaklandığı ifade edildi. Demokrat siyasetçilerin ise bu rakamın “gerçeğin altında” kaldığını savunduğu belirtildi.
BBC Verify ayrıca şubat ayından bu yana F-15 ve F-35 savaş uçakları, 24 MQ-9 Reaper İHA ve bir A-10 saldırı uçağı dahil olmak üzere en az 42 hava aracının imha edildiğini veya hasar gördüğünü bildirdi.
"İran taktik değiştirdi"
Haberde, ABD’nin kullandığı pahalı askerî sistemlerin aksine İran’ın misillemelerinde ucuz ve kolayca yerine konulabilen insansız hava araçlarından yararlandığı belirtildi.
BBC Verify’a konuşan uzmanlar, İran’ın savaş süresince taktiklerini değiştirdiğini, başlangıçta şehirleri ve üsleri hedef alan geniş çaplı füze operasyonlarından “daha hassas ve belirli hedeflere yönelik operasyonlara” geçtiğini ifade etti.
ABD merkezli Stimson Center analistlerinden Dr. Kelly Grieco, İran’ın ilk operasyonlarının "sayı üstünlüğüyle hava ve füze savunma sistemlerini aşmayı amaçlayan yoğun dalgalar halinde" gerçekleştirildiğini söyledi.
Grieco, "Ancak birkaç gün içinde İran daha küçük ve daha hassas hedeflere yönelen operasyonlara geçti. Kalan füze ve insansız hava araçlarını yüksek değerli hedefler için korudu ve yakın isabetlerin bile ciddi hasar verebileceği noktalara ateş yoğunlaştırdı." değerlendirmesinde bulundu.
MAIAR’dan bir analist ise ABD ordusunun, İran’ın değişen taktiklerine rağmen uçaklarını İran füze ve İHA menzilinden çıkarmayarak "savaşın ilk dönemlerinde bir ölçüde rehavete kapıldığını" söyledi.
Analist, Prens Sultan Hava Üssü örneğinde tesisin, uçaklar imha edilmeden önce de saldırıya uğradığını belirtti.
Ayetullah Mücteba Hamenei: Bölge artık ABD üsleri için güvenli değil
Haberde Seyyid Mücteba Hamenei’nin, "Bölge halkları ve toprakları artık Amerikan üsleri için kalkan olmayacak." dediği aktarıldı.
Ayetullah Hamenei’nin ayrıca, "Amerika artık bölgede fitne çıkarmak ve askerî üsler kurmak için güvenli bir yere sahip olmayacak ve her geçen gün eski konumundan daha da uzaklaşacak." ifadelerini kullandığı kaydedildi.
Bu açıklamaların, ABD ile İran arasındaki ateşkesin yeniden baskı altına girmesinden birkaç gün önce yapıldığı belirtildi.
Habere göre, İran Devrim Muhafızları Ordusu, perşembe günü ABD’nin İran’ın güneyine yönelik yeni saldırılarının ardından bölgedeki bir Amerikan üssünü hedef aldığını duyurdu.
Dr. Kelly Grieco ise kırılgan ABD-İran ateşkesinin çökmesi ve çatışmaların yeniden başlaması halinde, “mevcut hasarın Körfez bölgesindeki ABD tesislerinin ne kadar savunmasız olduğunu gösterdiğini” söyledi.
Grieco, "Mevcut çatışma, ABD ve ortaklarının hava savunma stoklarını ciddi ölçüde tüketti." dedi.
"Bu stokların hızlı biçimde yenilenmesi mümkün değil. Bu nedenle İran’ın yeni bir misillemesi, çatışmanın başladığı döneme kıyasla çok daha az sayıda önleyici füze tarafından karşılanacaktır." ifadelerini kullandı.
