CIA, İran savaşıyla ilgili bazı kritik değerlendirmelere katkı sunmayı durdururken, CIA ile Ulusal İstihbarat Direktörlüğü (ODNI) arasındaki yetki ve bilgi paylaşımı krizi ABD istihbaratında derin bir çatlağı ortaya çıkardı.
YDH- Reuters’ın aktardığına göre, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA), İran savaşıyla ilgili değerlendirmeler de dahil olmak üzere, ülkenin en üst düzey istihbarat makamı tarafından hazırlanan bazı istihbarat analizlerine katkı sunmayı durdurdu.
Konuya yakın kaynaklar, kararın istihbarat paylaşımı ve kurumlar arasındaki yetki alanlarına ilişkin anlaşmazlıkların “derinleşmesiyle” bağlantılı olduğunu belirtti.
Reuters’a konuşan bir ABD yetkilisi ile konu hakkında doğrudan bilgi sahibi üç kişi, CIA ile Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi (ODNI) arasındaki çekişmenin bir yıldan uzun süredir devam ettiğini ve başkanların dış politika krizlerinde başvurduğu ulusal güvenlik analizlerindeki iş birliğini aksattığını bildirdi.
Kaynaklar, anlaşmazlığın merkezinde Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard’ın Nisan 2025’te kurduğu “Director’s Initiatives Group” adlı çalışma grubunun bulunduğunu ifade etti.
CIA ile ODNI arasında yetki ve bilgi paylaşımı krizi
Kaynaklara göre, CIA Direktörü John Ratcliffe’in liderliğindeki kurum, söz konusu grubun geleneksel istihbarat paylaşımı ve gizlilik kaldırma prosedürlerini devre dışı bırakarak “sorumsuz davrandığını” savunuyor.
ODNI yetkilileri ise CIA’in çalışma grubunun istihbarata erişimini sistematik biçimde engellediğini öne sürüyor.
Reuters, ABD’nin İran’a yönelik saldırganlığa doğrudan dahil olduğu, Çin’in askeri genişlemesi ve Ukrayna savaşının sürdüğü bir dönemde yaşanan bu kurumlar arası gerilimin Trump rejimimi açısından kritik bir zamanda ortaya çıktığını belirtti.
Haberde ayrıca, 11 Eylül saldırılarının ardından oluşturulan ve 18 ABD istihbarat kurumunu koordine etmekle görevlendirilen Ulusal İstihbarat Direktörlüğü sisteminin de beklenen işlevselliği sağlayamadığı yönünde değerlendirmelere yer verildi.
Donald Trump’ın ilk döneminde Ulusal İstihbarat Direktör Yardımcılığı görevini yürüten Beth Sanner, “ODNI’nin görevi istihbarat topluluğunun damarlarında dolaşan sistemi yağlamak ve tıkanıklıkları gidermektir.” dedi.
Sanner, “Bunu yapmadığınızda kurumlar kendi silolarına çekilir ve istihbarat hatalarına zemin hazırlarsınız” ifadelerini kullandı.
Gabbard’ın ayrılığı ve yeni atama
Tulsi Gabbard geçen hafta yaptığı açıklamada eşinin sağlık sorunlarını gerekçe göstererek 30 Haziran’da görevinden ayrılacağını duyurdu.
ABD Başkanı Donald Trump ise salı günü Federal Konut Finansmanı Ajansı Başkanı Bill Pulte’yi geçici Ulusal İstihbarat Direktörü olarak atadığını açıkladı.
ODNI Sözcüsü Olivia Coleman, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Başkan ve karar vericiler istihbarat kurumlarından en iyi analiz ve değerlendirmeleri almaya devam ediyor.” dedi.
Coleman ayrıca ODNI ile bağlı kurumların CIA ile günlük iletişim ve iş birliğini sürdürdüğünü belirterek Director’s Initiatives Group’un “ODNI’nin denetim yetkileri kapsamında ve başkanın yürütme emirlerini desteklemek amacıyla faaliyet gösterdiğini” ifade etti.
Reuters, Şubat ayında yayımladığı haberinde Gabbard’ın Kongre’de artan incelemeler nedeniyle söz konusu grubun faaliyetlerini daralttığını ve personelini başka görevlere kaydırdığını bildirmişti.
CIA Kamu İşleri Direktörü Liz Lyons ise kurumun Trump’ın önceliklerini yerine getirmek amacıyla daha agresif bir yaklaşım benimsediğini söyledi.
Beyaz Saray Sözcüsü Davis Ingle de Trump’ın “güç yoluyla barış” politikasının ABD’yi güvende tuttuğunu belirterek yönetimin ulusal güvenlik ekibine tam güven duyduğunu ifade etti.
İran savaşına ilişkin raporlarda iş birliği askıya alındı
Reuters’ın aktardığına göre, CIA’in Gabbard’ın ofisi tarafından hazırlanan değerlendirmelere katkısını ciddi ölçüde azaltması, kurumlar arasındaki güvensizliğin en önemli sonuçlarından biri olarak görülüyor.
CIA uzun yıllardır ABD’nin en önemli istihbarat analiz organı olan Ulusal İstihbarat Konseyi’nin (NIC) hazırladığı raporların başlıca katkı sağlayıcılarından biri olarak faaliyet yürütüyordu.
Konu hakkında bilgi sahibi iki kaynak, ABD ordusunun Şubat ayından bu yana çatışma içinde olduğu İran’a ilişkin değerlendirmelerin de CIA’in artık düzenli olarak katkı sunmadığı raporlar arasında bulunduğunu söyledi.
Kaynaklar, CIA ile ODNI’nin artık büyük ölçüde iki ayrı analiz merkezi gibi çalıştığını belirtti.
Geçen yıl yaşanan gerilim sırasında CIA’in, NIC raporlarını kurumun kontrol ettiği iç istihbarat dağıtım sisteminde yayımlamayı geçici olarak durdurduğu ve bunun raporlara erişimi sınırladığı da aktarıldı.
Bir ABD yetkilisi ise söz konusu raporların yalnızca “birkaç saat” gecikmeyle yayımlandığını ve bunun bir “işleme sorunu”ndan kaynaklandığını savundu.
Gabbard’ın reformları gerilimi tırmandırdı
Reuters’a konuşan dört kaynak, kurumlar arasındaki sürtüşmenin Gabbard’ın Şubat 2025’te göreve gelmesinden kısa süre sonra başladığını söyledi.
Kaynaklara göre, Gabbard’ın ilk adımlarından biri, Başkanlık Günlük Brifingi (PDB) üzerindeki denetimi artırmak oldu. Uzun yıllar boyunca bu son derece gizli raporların hazırlanmasında CIA öncü rol oynuyordu.
Gerilim, daha sonra istihbarat topluluğundaki “siyasallaşmayı ortadan kaldırmak” amacıyla Director’s Initiatives Group’un kurulmasıyla daha da arttı.
Reuters, grubun ayrıca, eski Başkan John F. Kennedy suikastına ilişkin belgelerin gizliliğini kaldırma, seçim makinelerinin güvenliğini inceleme ve COVID-19’un kökenlerini araştırma gibi görevler üstlendiğini aktardı.
Bazı eski istihbarat yetkilileri ise grubun Trump’ın siyasi rakiplerine karşı bir araç olarak kurulduğunu öne sürdü.
Kaynaklara göre çalışma grubu üyeleri çeşitli dönemlerde CIA’den soruşturmalar için gerekli istihbarat ve belgeleri talep etti ancak yeterli desteğin verilmediğini düşündü.
Mayıs 2025’te Gabbard, Ulusal İstihbarat Konseyi’ni yöneten iki kıdemli CIA görevlisini görevden aldı.
İsmini vermeden konuşan bir istihbarat yetkilisi, iki ismin “zehirli bir çalışma ortamı oluşturdukları ve istihbaratı siyasallaştırma geçmişine sahip oldukları” gerekçesiyle görevden alındığını söyledi. Ancak bu iddiaları destekleyen herhangi bir kanıt sunulmadı.
Güvenlik izinleri krizi ve yeni soruşturma
Ağustos ayında Gabbard, mevcut ve eski 37 yetkilinin güvenlik izinlerini iptal etti. Reuters, bu süreçte yurtdışında görev yapan bir CIA ajanının kimliğinin de açığa çıktığını bildirdi.
Gabbard söz konusu kişilerin istihbaratı siyasallaştırdığını ve sızdırdığını ileri sürdü ancak buna ilişkin herhangi bir kanıt ortaya koymadı.
Eski yetkililer ise bu adımın kısmen, Rusya’nın 2016 ABD seçimlerini Donald Trump lehine etkilemeye çalıştığını belirten 2017 tarihli istihbarat değerlendirmesine misilleme niteliği taşıdığını savundu.
CIA ile ODNI arasındaki gerilim geçen ay kamuoyuna da yansıdı. Director’s Initiatives Group’ta görevlendirilen bir CIA çalışanı, Senato’daki bir oturumda kurumun COVID-19’un kökenlerine ilişkin istihbarata erişimi engellediğini öne sürdü.
Kaynaklar, bu anlaşmazlığın ardından ODNI bünyesindeki bağımsız denetim birimi olan İstihbarat Topluluğu Genel Müfettişliği tarafından soruşturma başlatıldığını belirtti.
