Dahiye'ye yönelik İsrail saldırısının ardından mutabakat taslağı yeniden açıldı ve Lübnan'ın egemenliği ile İsrail ihlallerine ilişkin yeni hükümler metne eklendi.
YDH- El-Ahbar'a konuşan bilgili kaynaklar, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın ilan edilmesinden önceki son saatlerde yürütülen görüşmelere ilişkin bazı ayrıntıları paylaştı.
Kaynaklar, Beyrut'un güney banliyösüne yönelik İsrail saldırısına İran'ın karşılık vermeye hazırlandığı bir sırada ve mutabakatın imzalanmasından hemen önce "önemli bir dönüşüm" yaşandığını belirtti.
Kaynaklara göre, çok sayıda başkentin dahil olduğu yoğun diplomatik temaslar sonucunda anlaşmanın Lübnan'la ilgili maddesinde önemli değişiklikler yapıldı. İsrail'in Dahiye'ye yönelik saldırısının ardından mutabakat taslağının yeniden açıldığı ve bazı hükümler üzerinde değişikliğe gidildiği ifade edildi.
Lübnan maddesi yeniden düzenlendi
Kaynaklar, ilk değişikliğin mutabakatın birinci maddesinde yapıldığını belirtti.
Buna göre, İran'ın ısrarı üzerine maddeye yeni bir paragraf eklendi. Yeni düzenleme, müzakerelerin iki ana tarafı olan ABD ve İran'ın yanı sıra bölgesel ve uluslararası bazı garantör güçlerin, Lübnan'ın tamamının (10 bin 452 kilometrekarelik topraklarının) birliği, egemenliği ve toprak bütünlüğünü teyit edip güvence altına almasını öngörüyor.
Kaynaklar, Dahiye saldırısından önceki taslakta yalnızca "tüm cephelerde, özellikle de Lübnan cephesinde savaşın ve askerî operasyonların durdurulması" hükmünün yer aldığını belirtti.
Önceki metinde ayrıca, İran ve ABD'nin, müttefiklerinin karşılıklı askerî faaliyetleri sona erdirmesini ve savaşın kalıcı biçimde durdurulmasını sağlamaya yönelik karşılıklı güvenceler vermesi öngörülüyordu.
Kaynaklara göre, yapılan değişiklik, savaşın sona erdirilmesini doğrudan Lübnan'ın egemenliğine yönelik her türlü ihlalin ve işgalin sona erdirilmesiyle ilişkilendirdiği için mutabakatın niteliğinde önemli bir dönüşüm anlamına geliyor.
"İsrail ihlalleri için yaptırım mekanizması eklendi"
El-Ahbar'a konuşan kaynaklar, ikinci önemli değişikliğin ise mutabakat zaptının 13. maddesinde yapıldığını aktardı.
Söz konusu madde, tarafların yükümlülüklerini ihlal etmesi halinde uygulanacak mekanizmaları düzenliyor.
Kaynaklara göre Tahran, İsrail'in yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumuna ilişkin yaptırım niteliğinde yeni bir hükmün eklenmesini kabul ettirdi.
Yeni düzenlemeye göre İran, İsrail'in herhangi bir ihlal gerçekleştirmesi halinde karşı tedbirler alma ve caydırıcı önlemler uygulama hakkına sahip olacak. Hatta mutabakatın pratik anlamını yitirmesi durumunda anlaşmayı yeniden değerlendirme veya anlaşmadan çekilme seçeneği de korunmuş olacak.
İranlı kaynaklar, Dahiye'yi hedef alan İsrail saldırısına karşılık verme hakkının hâlâ saklı olduğunu vurgulayarak, yeni mekanizmaların bu hakkı ortadan kaldırmadığını belirtti.
Kaynaklara göre, bu düzenleme yalnızca gelecekte yaşanabilecek ihlallerle nasıl başa çıkılacağını tanımlıyor.
İranlı kaynaklar, "Anlaşmanın kapsadığı cephelerden herhangi birinde yaşanacak İsrail kaynaklı bir tırmanışın diğer cephelerden ayrı değerlendirilemeyeceğini" ifade etti.
"İran ekonomik teşvikleri değil stratejik kazanımları seçti"
Kaynaklar, yapılan değişikliklerin İran'a gelecekte yaşanabilecek yeni saldırılar karşısında daha geniş hareket alanı sağladığını ve özellikle İsrail'in olası ihlalleri konusunda önceki dönemlerden farklı bir siyasi ve hukuki zemin oluşturduğunu belirtti.
El-Ahbar'a göre ABD tarafı, İran'ın müzakereler sırasında önüne konulan ekonomik teşvikleri geri plana itmesinden şaşkınlık duydu.
Kaynaklar, bu teşviklerin dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve deniz ablukasının derhal kaldırılması gibi teklifler içerdiğini belirtti.
Buna karşın İran'ın ekonomik kazanımlar yerine "stratejik kazanımları" tercih ettiği ifade edildi.
Kaynaklara göre Tahran, yeni siyasi gerçekliklerin anlaşma metnine dahil edilmesine ve cephelerin birbirine bağlı olduğu anlayışının mutabakat çerçevesinde korunmasına öncelik verdi.
İranlı kaynaklar bunun, bölgede yeni bir denge kurulmasının temeli olarak görüldüğünü belirtti.
