Amerika'nın Maven sistemi İran’da hedef belirleme hızını artırdı

YDH- Islamic World haber ajansına göre, ABD-İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş, yapay zekânın ve "Maven" benzeri sistemlerin ABD askerî operasyonlarının kalbine yerleştiğini; saha verilerini ışık hızıyla işleyerek hedef belirleme ve karar alma süreçlerini ciddi oranda ivmelendirdiğini kanıtladı.

Bu süreçle eş zamanlı olarak Silikon Vadisi’nin modern savaşlardaki rolü netleşti; ordunun istihbarat ve operasyonel altyapısının kayda değer bir bölümü teknoloji şirketlerine devredildi.

Bu dönüşüm, sağladığı verimliliğin yanı sıra hedefleme hassasiyeti, sivil kayıplar ve ulusal güvenliğin özel aktörlere bağımlılığı gibi konularda ciddi soru işaretlerini de beraberinde getirdi.

2026 yılının Şubat ayı sonlarında Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, İran’a karş koordineli askerî operasyonlar başlattı.

Bu harekât, ABD'nin 2003 Irak işgalinden bu yana giriştiği en büyük askerî operasyon olarak kayda geçti.

Çatışmalar sırasında ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) 11 binden fazla hedefi vururken, İran da binlerce füze ve insansız hava aracıyla (İHA) karşılık verdi.

İran'ın Devrim Lideri Ayetullah Hamenei ilk saldırılarda hayatını kaybetti. Ancak bu istatistikler, tek başlarına savaşın tarihsel niteliğini açıklamaya yetmiyor.

Bu çatışmayı asıl farklı kılan unsur, artık sadece destekleyici bir rol oynamayan; operasyonların tam merkezine kurulan yapay zekâ, otonom sistemler ve ticari teknolojilerin üstlendiği kritik görevdir.

"Maven" projesi 2018 yılında başlatılmıştı. Büyük dil modelleri henüz hayatımıza girmemişken bu birim; uydu görüntülerindeki nesneleri tespit edip ayrıştırmayı sağlayan ve analistlerin görsel verileri incelemesine yardımcı olan "bilgisayarlı görü" yeteneğini geliştirmek amacıyla birçok şirketle iş birliği yapıyordu.

Maven; tanıma, gözetleme, istihbarat analizi ve coğrafi istihbarat alanlarında "makine öğrenimi" uygulamalarının hızlandırılmasına katkıda bulunuyor.

Bu miras, nihayetinde Palantir Technologies tarafından geliştirilen ve günümüzde ABD'nin yapay zekâ tabanlı askerî operasyonlarının temel taşı haline gelen "Maven Akıllı Sistemi"nin vücut bulmasıyla sonuçlandı.

ABD Savunma Bakanlığı, saha verilerinin analizi, hedef tespiti ve askerî karar destek süreçlerinde kullanılan Maven yapay zekâ sistemi için Palantir'i "tek uygun tedarikçi" olarak tanımladı.

Bakanlık, bu sözleşmenin Maven projesinin deneysel aşamadan çıkıp ABD'nin kalıcı askerî altyapısının bir parçası haline geldiğini belirtti.

Atıfta bulunulan kaynaklara göre sistem; uydu, İHA, sensör ve saha verilerini gerçek zamanlı analiz ederek komutanlar için "birleşik bir operasyonel resim" sunabiliyor.

Öne çıkan kritik noktalardan biri, Palantir ile ABD'nin "yapay zekâ tabanlı savaş" stratejisi arasındaki doğrudan bağlantıdır.

Bu durum, ABD hükümetinin istihbarat analizi ve hedefleme altyapısını giderek daha fazla Silikon Vadisi şirketlerine devrettiğini; bu sürecin ise devlet, ordu ve teknoloji şirketleri arasındaki sınırları belirsizleştirdiğini gösteriyor.

Analiz ve Bulgular

 

A: Silikon Vadisi'nin ABD Savunma Bakanlığı'ndaki rolü

Silikon Vadisi'nin ABD Savunma Bakanlığı'ndaki rolü son yıllarda önemli ölçüde genişledi. Bu iş birliği, geçtiğimiz on yılda siber güvenlik alanındaki sınırlı araştırma projelerinin ötesine geçti ve bugün ABD ordusundaki dijital dönüşümün ana sütunu haline geldi.

Pentagon; yapay zekâ, makine öğrenimi ve büyük veri analizi gibi teknolojilerin hızını kavrayarak karar verme kapasitesini, muharebe verimliliğini ve istihbarat üstünlüğünü artırmak adına Silikon Vadisi merkezli şirketlerle kapsamlı bir iş birliğine gitti.

Bu eğilimin en bariz örnekleri; Maven ve "Ortak Harp Bulut Yeteneği" (Joint Warfighting Cloud Capability) gibi projelerde yer alan Palantir Technologies, Google Cloud ve Microsoft gibi devlerle yapılan kapsamlı sözleşmelerdir.

ABD Savunma Bakanlığı'nın halihazırda San Francisco Körfezi'ndeki şirketlerle 200'den fazla aktif sözleşmesi bulunuyor ve bunların büyük bir kısmı doğrudan dijital operasyon komutanlıklarıyla bağlantılı.

Bu geniş kapsamlı iletişim, elbette her zaman zorluklardan muaf olmadı. Günümüzde ABD Savunma Bakanlığı'nın yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesinin büyük bir kısmı, Silikon Vadisi'ndeki özel yüklenicilerin yönetimi altında.

Bakanlık açısından Silikon Vadisi ile iş birliği stratejik bir zorunluluk. Bu bölgedeki mühendisler ve araştırmacılar; görüntü işleme, veri analizi ve derin öğrenme platformları tasarımı gibi alanlarda dünyanın en ileri uzmanlarıdır.

Pentagon, 2018 yılında "Ortak Yapay Zekâ Merkezi" (Joint Artificial Intelligence Center) adında bir kurum oluşturarak teknoloji şirketleriyle doğrudan etkileşimin önünü açtı.

Bu kurum; yeni nesil sivil teknolojileri askerî uygulamalara uyarlamak, savaş alanında yapay zekâ kullanımı için etik ve teknik standartları belirlemekle görevli. Bu model sayesinde ABD ordusu, yıllarca süren bürokratik süreçlere takılmadan özel sektörle eş zamanlı bir hızla inovasyon yapabiliyor.

Silikon Vadisi, ticari teknoloji ile askerî kullanım arasındaki sınırın gün geçtikçe silikleştiği, ABD'nin modern savaş altyapısının hayati bir parçası haline geldi.

Palantir, Anduril Industries ve SpaceX gibi şirketler; muharebe verisi analizi, otonom İHA'lar ve askerî uydu iletişimi alanlarında kilit rol oynuyor.

Eylül 2024 itibarıyla ticari teknoloji şirketlerinin ABD Savunma Bakanlığı araştırma bütçesindeki payı, 2015'teki yüzde 11 seviyesinden yüzde 37'nin üzerine çıktı.

Bu geniş iş birliği, ordunun verimliliğini artırırken aynı zamanda şeffaflık, toplumsal gözetim ve ulusal güvenliğin özel sektöre ve teknoloji yatırımcılarına aşırı bağımlılığı konusunda yeni endişeleri beraberinde getirdi. 

 

B: Maven'ın İran'a saldırıdaki rolü

"Maven" sistemi; uydu görüntülerini, İHA videolarını, radar verilerini ve sinyal istihbaratını tek bir entegre arayüzde birleştirerek operatörlerin hedefleri tespit etmesine, silah türü önermesine ve saldırı planlarını neredeyse eş zamanlı oluşturmasına olanak tanıyor.

Elde edilen sonuçlar dikkat çekici: Operasyonun ilk 24 saatinde binden fazla hedef vuruldu; bu hız, sadece insan analizine güvenilseydi hayal bile edilemezdi.

Bu süreç, benzer bir operasyonel seviye için geçmişte ihtiyaç duyulan analist sayısının sadece yüzde 10'u kullanılarak yürütüldü.

Bununla birlikte, sistemin kısıtlamaları da bir o kadar önemli. "Maven"in genel isabet oranı yaklaşık yüzde 60 olarak tahmin edilirken, bu oran insan analistler için yaklaşık yüzde 84 civarında.

Buna rağmen Palantir şirketinin teknoloji direktörü, durumu "büyük ölçekli ilk muharebe operasyonu" olarak nitelendiriyor.

---

Çeviri: YDH