Asia Times, ABD Donanması'nın Çin'le yaşanabilecek uzun süreli bir savaşta en büyük zafiyetinin gemi kayıplarından çok, hasar gören savaş gemilerini yeniden göreve döndürememesi olabileceğini yazdı.
YDH- Asya merkezli haber ve analiz platformu Asia Times'ta yayımlanan analizde, ABD Donanması'nın Çin'le yaşanabilecek olası bir savaşta “en büyük zafiyetinin” savaş gemilerini kaybetmekten çok, hasar gören gemileri yeniden göreve döndürememesi olabileceği öne sürüldü.
Analizde, ABD'nin gemi onarım altyapısındaki “yapısal sorunların” uzun süreli bir çatışmada Washington'un deniz üstünlüğünü “ciddi biçimde” zayıflatabileceği değerlendirildi.
Yazıda, düşünce kuruluşu RAND'ın son raporuna atıfla, Çin'e karşı Hint-Pasifik'te yürütülecek bir savaşta hasar gören Arleigh Burke sınıfı muhriplerin onarımının mevcut askeri planlamanın öngördüğünden çok daha karmaşık olduğu belirtildi.
Raporun, ABD Genelkurmay Başkanlığı'nın desteğiyle Ağustos 2025'te düzenlenen iki günlük “harp oyunu” çalışmasına dayandığı ifade edilirken, ABD'nin yanı sıra Japonya, Güney Kore ve Avustralya'dan uzmanların Çin senaryoları üzerinden deniz kurtarma ve kuvvet yenileme kapasitesini değerlendirdiği aktarıldı.
Onarım kapasitesi yetersiz
Analize göre harp oyunu, “ABD Donanması'nın büyük çaplı savaş hasarlarını giderecek yeterli organik onarım kapasitesine sahip olmadığını” ortaya koydu.
Yazıda, mevcut imkanların yalnızca hasar gören gemilerin ABD'ye geri dönebilecek seviyede ayakta tutulmasını sağlayabildiği, kapsamlı onarımın ise büyük ölçüde ülke içindeki tersanelere bağımlı olduğu belirtildi.
Analizde ayrıca, uzman personel eksikliği, barış dönemine göre hazırlanmış katı bürokratik düzenlemeler ve farklı Aegis savaş sistemlerinin standart olmaması nedeniyle yedek parça değişiminin son derece güç olduğu ifade edildi.
Bölgedeki müttefik tersanelerin füze saldırılarına açık olması ve Singapur gibi ticari limanların savaş şartlarında sınırlı kapasite sunmasının da ABD gemilerinin uzun süre hizmet dışı kalmasına yol açabileceği değerlendirildi.
Eski sorunlar çözülemedi
Asia Times, bu sıkıntıların yalnızca Arleigh Burke sınıfıyla sınırlı olmadığını belirtti.
2021 tarihli ABD Sayıştayı (GAO) raporuna atıfta bulunulan analizde, ABD Donanması'nın büyük güçlerle yaşanacak savaşlarda gemi onarımına ilişkin doktrinini hâlâ geliştirme aşamasında olduğu ifade edildi.
Rapora göre, savaş zamanı onarım faaliyetlerini hangi kurumun yöneteceğinin netleşmediği, tersane kapasitesinin yetersiz olduğu ve ABD'nin II. Dünya Savaşı'ndan bu yana geniş ölçekli savaş hasarıyla hiç karşılaşmadığı için gerekli hazırlıkları tamamlayamadığı belirtildi.
Analizde ayrıca, donanmanın hâlen eski gemi dayanıklılık modellerini kullandığı ve modern savaş koşullarında oluşacak hasarlara ilişkin güvenilir verilerden yoksun olduğu öne sürüldü.
Çin üretimde büyük üstünlük sağladı
Yazıda, Center for International Maritime Security (CIMSEC) uzmanlarından Michael Hogan'ın değerlendirmelerine de yer verildi.
Hogan'ın, Soğuk Savaş sonrası küçülme politikalarının ABD Donanması'nın yardımcı gemi filosunu ciddi biçimde azalttığını, bugün filoda yalnızca üç okyanus römorkörü, iki kurtarma gemisi ve iki denizaltı destek gemisinin bulunduğunu belirttiği aktarıldı.
Analizde, ABD kamu tersanelerinin barış döneminde dahi tam kapasite çalıştığı, rutin bakım programlarının yüzde 40'ından azının zamanında tamamlanabildiği ifade edildi.
Buna karşılık, The War Zone tarafından yayımlanan ve ABD Donanması istihbaratına ait olduğu belirtilen bir sunuma göre Çin'in gemi inşa kapasitesinin ABD'nin 232 katına ulaştığı kaydedildi.
Sunumda Çin devlet tersanelerinin yaklaşık 23,25 milyon groston, ABD'nin ise yılda 100 bin grostonun altında üretim kapasitesine sahip olduğu belirtildi.
Analizde, ABD'nin bugün yalnızca sekiz askeri tersaneye sahip olduğu, modern muhriplerin inşasının ise beş ila yedi yıl sürdüğü hatırlatılarak, savaş sırasında kayıpların kısa sürede telafi edilmesinin “mümkün görünmediği” ifade edildi.
Çin farklı bir model izliyor
Analizde, ABD'nin yaşadığı yapısal sorunlara karşın Çin donanmasının bakım ve onarım alanında farklı bir strateji izlediği belirtildi.
RAND'ın bu ay yayımladığı başka bir rapora atıfta bulunulan yazıda, Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'nın (PLAN), eski platformları yenileriyle değiştirmeyi sürdürürken aynı zamanda en modern savaş gemilerini kapsamlı bakım ve modernizasyon programlarına tabi tuttuğu ifade edildi.
Rapora göre Pekin yönetimi, hızlı gemi inşa programını desteklemek amacıyla birliklerin kendi imkânlarıyla bakım yapabilmesine öncelik verirken, karmaşık onarımların ise daha üst kademelerde gerçekleştirildiği aktarıldı.
Analizde, bu yaklaşımın ABD Donanması'nın uzun yıllardır tersanelere bağımlı bakım modeliyle belirgin biçimde farklılaştığı vurgulandı.
Yazıda, ABD'nin bakım sistemi üzerindeki tersane darboğazı, artan bakım birikimi ve nitelikli iş gücü eksikliğinin mevcut sorunları daha da ağırlaştırdığı öne sürüldü.
"İleri üs gücü" uyarısı
Center for Strategic and Budgetary Assessments'ın (CSBA) raporuna da yer verilen analizde, hızlı savaş hasarı onarım kapasitesinin yetersizliği nedeniyle ABD Donanması'nın artık II. Dünya Savaşı dönemindeki seyyar harekât gücünden uzaklaştığı değerlendirildi.
Raporda, ABD Donanması'nın giderek ileri üsler ve liman ağına bağımlı bir "garnizon gücü" görünümüne büründüğü belirtildi.
Analize göre Çin gibi denk bir rakiple yaşanacak uzun süreli yıpratma savaşında bu durum Washington açısından “ağır sonuçlar” doğurabilir.
CSBA'nın değerlendirmesinde, hareketli bakım unsurlarının ve acil müdahale kapasitesinin yetersiz kalması nedeniyle hasar gören birçok savaş gemisinin yeniden göreve döndürülemeyebileceği uyarısında bulunuldu.
Tayvan senaryosu
Analizde, bu eksikliklerin özellikle Tayvan çevresinde yaşanabilecek olası bir savaşta belirleyici olabileceği savunuldu.
Center for Strategic and International Studies'in (CSIS) 2023 tarihli raporuna atıfla, Çin'in Tayvan'a yönelik olası amfibi harekâtında ilk üç hafta içinde ABD'nin iki uçak gemisi ile 10 ila 20 büyük suüstü savaş gemisini kaybedebileceği öngörüsüne yer verildi.
Raporda, böyle kayıpların ABD'nin küresel askeri konumunu yıllarca olumsuz etkileyebileceği belirtildi.
Çözüm önerileri
Asia Times analizinde, mevcut tablonun yalnızca daha fazla bütçeyle düzeltilemeyeceği savunuldu.
Proceedings dergisinde yayımlanan bir değerlendirmeye atıfta bulunulan yazıda, ABD Donanması'nın barış dönemi odaklı bakım anlayışını terk ederek savaş zamanı ihtiyaçlarına uygun yeni bir kuvvet yenileme sistemi geliştirmesi gerektiği ifade edildi.
Yazıda ayrıca, bu dönüşümü yönetecek üst düzey bir komuta yapısının oluşturulmasının ve gerekli mali kaynakların güvence altına alınmasının önemine dikkat çekildi.
Analizin sonunda, ABD'nin Hint-Pasifik'teki deniz üstünlüğünün geleceğinin yalnızca kaç savaş gemisine sahip olduğuna değil, hasar gören gemileri ne kadar kısa sürede yeniden göreve döndürebileceğine bağlı olduğu savunuldu.
Yazıda, Washington'un savaş dönemine uygun sanayi, lojistik ve bakım altyapısını yeniden inşa edememesi halinde, Çin'in gemi üretimi ve kuvvet yenileme alanında giderek büyüyen avantajının olası uzun süreli bir çatışmada stratejik dengeleri belirleyebileceği değerlendirmesine yer verildi.
