ABD Kongresi, Washington ve Tel Aviv arasındaki askeri-teknolojik bağımlılığı kurumsallaştıran ve İsrail’i ABD savunma mimarisinin kalbine yerleştirmeyi hedefleyen tartışmalı düzenlemenin tasarıdan çıkarılmasına yönelik oylamayı prosedürel yollarla engelledi.
YDH- ABD Temsilciler Meclisi bünyesindeki bir komite, ABD ve İsrail arasındaki askeri-teknolojik entegrasyonu derinleştirmeyi hedefleyen tartışmalı bir savunma düzenlemesinin tasarıdan çıkarılmasını öngören iki partili bir değişiklik önergesini oylamaya sunulmasını engelledi.
Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) içerisinde yer alan ve daha önce 224, sonrasında ise 219. Bölüm olarak adlandırılan düzenleme, ABD Savunma Bakanlığı bünyesinde özel bir yürütme birimi kurulmasını öngörüyor.
Söz konusu birim, Washington ile Tel Aviv arasında silah üretimi, endüstriyel koordinasyon, teknoloji paylaşımı ve "veri füzyonu" (data fusion) alanlarında iş birliğini ilerletmekle görevlendirilecek.
Düzenleme, eleştirmenler tarafından ABD ve İsrail askeri-endüstriyel sistemlerini her zamankinden daha derin bir şekilde birbirine bağlayacak bir adım olarak nitelendiriliyor.
Oylamanın engellenmesi ve şeffaflık tartışması
Demokrat Parti'den Ro Khanna ve Cumhuriyetçi Parti'den Thomas Massie, söz konusu maddenin tasarıdan çıkarılması için bir değişiklik önergesi sundu. Ancak Temsilciler Meclisi Kurallar Komitesi, bu önergenin genel kurulda tartışılmasını ve oylanmasını reddetti.
Bu durum, milletvekillerinin konuyla ilgili pozisyonlarını kamuoyu önünde kayıt altına alma fırsatını ellerinden aldı. Ben Freeman gibi uzmanlar, bu hamlenin ABD'nin İsrail'e yönelik kayıtsız şartsız desteğine karşı kamuoyunda artan muhalefet sürerken, iki ülke arasındaki ilişkileri yıllar boyu şekillendirecek bir adımın denetimden kaçırılması anlamına geldiğini belirtiyor.
ABD ve İsrail arasındaki 10 yıllık askeri yardım mutabakatı (2019-2028) Washington’ın yıllık 3,3 milyar dolar askeri finansman ve 500 milyon dolar füze savunma desteği vermesini öngörüyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, doğrudan mali yardımları sıfırlamak istediğini açıklasa da eleştirmenler, bunun bir "bağımlılık markası değişimi" olduğunu savunuyor.
Görünürdeki nakit yardımlar azalırken, askeri ilişkinin ortak silah üretimi, teknoloji boru hatları, araştırma programları ve savunma tedarik zincirleri aracılığıyla çok daha kalıcı hale getirilmesi planlanıyor. NDAA bünyesindeki bu madde, İsrail’e yıllık yardımlardan daha dayanıklı bir mekanizma sunarak, savunma sanayii ve güvenlik önceliklerini doğrudan ABD savunma kurumu içerisine yerleştirmeyi amaçlıyor.
Güvenlik riskleri ve istihbarat endişeleri
Düzenleme, eski ABD ulusal güvenlik yetkililerinden de ciddi tepkiler alıyor. Eski Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent, başka bir ülkeye hassas Amerikan teknolojilerine erişim izni vermenin tehlikelerine dikkat çekerek, sisteme yerleştirilebilecek casus yazılımların ABD politikasını etkilemek için kullanılabileceğini vurguluyor.
Eski bir CIA görevlisi olan Paul Pillar ise "İsrail'in istihbarat alanında müttefikten ziyade bir düşman olduğunu" belirterek, İsrail'in geçmişten bu yana ABD'ye karşı düşmanca casusluk faaliyetlerinde bulunduğunu hatırlatıyor. Savunma İstihbarat Teşkilatı'nın (DIA) İsrail'in ABD'deki casusluk faaliyetlerini "kritik" yani en yüksek tehdit seviyesinde değerlendirdiği belirtiliyor.
Netanyahu’nun bu derin askeri-teknolojik uyumu kendi planı olarak tanımlaması, İsrail'in ABD desteğini siyasi açıdan savunmasız olan "yardım" çerçevesinden çıkarıp, endüstriyel ve teknolojik bağımlılığın daha görünmez yapısına taşıma çabası olarak görülüyor. Tasarı henüz nihai halini almadı ve Senato sürecinde görüşülmeye devam ediyor.
Nihai metin, uzlaştırma komitesinde yapılacak müzakerelerle şekillenecek. Uzmanlar, bu düzenlemenin yasalaşması halinde, iki ülke arasındaki askeri yapıların gelecekte birbirinden ayrıştırılmasının neredeyse imkansız hale geleceği konusunda uyarıyor.
