ABD'de Donald Trump yönetiminin, nükleer silah geliştirilmesini önlemeyi amaçlayan uluslararası garantiler olmadan Suudi Arabistan'ın uranyum zenginleştirmesine izin vermeyi önceden kabul ettiği bildirildi.
YDH - ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, nükleer silah geliştirilmesini engellemeye yönelik uluslararası güvenceler getirilmeden Suudi Arabistan'ın uranyum zenginleştirmesine izin vermeyi önceden kabul ettiği öne sürüldü.
CNN'in konuya vakıf kaynaklara ve belgelere dayandırdığı haberine göre, taraflar arasında nükleer alanda işbirliğini öngören bir mutabakat sağlandı.
CNN'e konuşan uzmanlar, katı güvenceler getirilmediği takdirde bu anlaşmanın Suudi Arabistan'ın nükleer silah sahibi olmasının önünü açabileceğini belirtiyor.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, daha önce yaptığı açıklamalarda, bölgedeki rakipleri İran'ın nükleer bomba edinmesi halinde kendilerinin de nükleer silah geliştireceği tehdidinde bulunmuştu.
Anlaşma henüz Kongre'ye sunulmadı
Dört farklı kaynağın CNN'e verdiği bilgilere göre "123 Anlaşması" olarak adlandırılan bu uzlaşı, sivil nükleer enerji alanında işbirliği maddelerini ve bağlayıcı bir güvence anlaşmasını içeriyor.
Ancak söz konusu metin, yasaların gerektirdiği şekilde incelenmek üzere henüz ABD Kongresi'ne gönderilmedi.
İki ülke, Ekim 2025'te işbirliği müzakerelerinin tamamlandığını duyurmuştu. Dönemin ABD Enerji Bakanı Chris Wright konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Sivil nükleer enerji alanında işbirliği konusunda anlaşmaya vardık. İkili güvence anlaşmaları aracılığıyla ortaklığımızı genişletmek, Suudi Arabistan'a Amerikan nükleer teknolojisini sunmak ve nükleer silahların yayılmasını önleme ilkelerine sıkı sıkıya bağlı kalmak istiyoruz" ifadelerini kullanmıştı.
İşbirliği anlaşması, ABD'li şirketlerin alıcı ülkenin sivil nükleer programına nükleer malzeme ve teknoloji transfer etmesi için temel yasal çerçeveyi oluşturuyor.
Ancak CNN, bu tür transferlerin ek denetimlere tabi olduğunu ve varılan anlaşmanın Suudi Arabistan'ın hassas teknoloji ile malzemeleri doğrudan alıp alamayacağı konusunda nihai karar niteliği taşımadığını vurguluyor.
"Güç dengesi için nükleer silah edinmek zorunda kalırız"
Nükleer silah üretimi için uranyum zenginleştirme ve plütonyum işleme olmak üzere iki temel yöntem bulunuyor.
Nükleer reaktörleri için uranyuma ihtiyaç duyan ülkelerin büyük çoğunluğu, bu malzemeyi sıkı uluslararası denetim altında, mühürlü partiler halinde ABD veya Rusya'dan ithal ediyor.
Buna karşın CNN'in incelediği belgelere göre, anlaşma taslağı Suudi Arabistan'ı Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile standartlaştırılmış gelişmiş nükleer güvenlik güvenceleri anlaşmasını imzalamaya zorunlu kılmıyor.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, 2023 yılında Fox News'a verdiği mülakatta, bölgedeki askeri dengeye işaret ederek, "Eğer İran nükleer silah edinirse, güç dengesini sağlamak ve güvenlik gerekçeleriyle biz de aynı adımı atmak zorunda kalırız" şeklinde konuşmuştu.
