ABD Savunma Bakanlığı'nın savaş kayıplarına ilişkin verileri revize etmesi, İran savaşının gerçek bilançosunun kamuoyundan gizlendiği yönündeki eleştirileri yeniden gündeme taşıdı.
YDH- New York Times, Pentagon'un İran savaşı sırasında ölen Amerikan askerlerine ilişkin resmi verileri sessizce değiştirdiğini, çarşamba günü 18 olarak açıkladığı ölü sayısını perşembe günü 14'e düşürdüğünü yazdı.
Gazeteye konuşan üç askeri yetkili, bu değişikliğin nedenlerinden birinin Trump rejiminin geçen hafta sonu ölen dört askeri listeden çıkarması olduğunu söyledi. Yetkililere göre bu askerlerden üçü Ürdün'de, biri ise kuzey Irak'ta öldü.
Kimliklerinin açıklanmaması kaydıyla konuşan yetkililer, söz konusu askerlerin Başkan Donald Trump'ın nisan ayında İran savaşında ateşkes ilan etmesinin ardından öldükleri için savaş kayıpları listesine dahil edilmemesine karar verildiğini belirtti.
Pentagon Vekil Basın Sözcüsü Joel Valdez ise değişikliği farklı gerekçelendirdi. Valdez, internet sitesinde "geçici veri kesintileri" yaşandığını, bu sorunun kısa sürede giderileceğini iddia etti.
Ateşkesin çökmesinden bu yana Pentagon ABD'nin İran'daki askeri stratejisine ilişkin çok az bilgi paylaştı. Yaralanan Amerikan askerlerine ilişkin veriler de gecikmeli açıklandı. Pentagon’un savaşa ilişkin son kapsamlı basın toplantısı mayıs ayı başında yapıldı.
ABD Savunma Bakanlığı, Amerikan askerlerinin bulunduğu üsleri hedef alan İran saldırılarına ilişkin ayrıntıların açıklanmasının “operasyonel güvenliği” tehlikeye atacağını savundu.
Ancak çok sayıda ABD'li yetkiliye göre Pentagon, geçen hafta Ürdün'de onlarca Amerikan askerinin yaralandığı ve çok sayıda helikopterin hasar gördüğü üç İran saldırısına ilişkin bilgileri kamuoyundan gizledi.
Pentagon'un kayıp bilançosu tartışma yarattı
Cuma günü Ürdün'de düzenlenen İran misillemesinde üç Amerikan askerinin ölmesinin ardından Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, 7 Temmuz'dan bu yana İran savaşı kapsamında ölen ve yaralanan ABD askeri personelinin sayısının yaklaşık 100'e yükseldiğini açıkladı.
Savunma Bakanlığı yetkilileri, yasaların kendilerini asker ölümlerini açıklamakla yükümlü kıldığını, ancak yaralı sayılarını açıklama zorunluluğu bulunmadığını belirtiyor. Buna karşılık Demokrat senatörler başta olmak üzere yönetimi eleştiren isimler, Trump yönetiminin savaşın gidişatı konusunda kamuoyunu bilgilendirmekle yükümlü olduğunu savunuyor.
Irak ve Afganistan savaşlarında görev yapan, Trump'ın ilk başkanlık döneminin başında Avrupa'daki ABD Kuvvetleri Komutanlığı'nı yürüten emekli Korgeneral Ben Hodges, "Yönetim yalnızca kayıplar konusunda değil, savaşın geneli hakkında da gerçekte neler yaşandığını dürüst biçimde anlatmakta ciddi zorluk çekiyor." dedi.
Hodges, savaş sırasında ölü sayılarının olduğundan düşük gösterilmesinin, "hatalardan agresif biçimde ders çıkarma konusunda isteksizlik ya da yetersizliğe işaret ettiğini" söyledi.
Asker ölümleri konusu siyasi açıdan da önem taşıyor. Bunun başlıca nedeni Başkan Donald Trump ile Savunma Bakanı Pete Hegseth'in önceki yönetimi bu mesele üzerinden sürekli hedef alması.
Trump ve Hegseth, Başkan Joe Biden, dönemin Savunma Bakanı Lloyd Austin ve Başkan Yardımcısı Kamala Harris'i, 2021 yılında Kabil Havalimanı'nın Abbey Gate girişinde düzenlenen intihar saldırısında 13 Amerikan askerinin ölümünden şahsen sorumlu tutmuştu.
Trump, 2024 yılında yayıncı Lex Fridman'a verdiği röportajda, "Bu insanlar ölmemeliydi. Biden ve Kamala yüzünden öldüler. Tetiği kendileri çekmiş gibi sorumlular." ifadelerini kullanmıştı.
Kabil'deki Abbey Gate saldırısında Amerikan askerlerinin yanı sıra onlarca Afgan da hayatını kaybetmişti. Saldırı, ABD'nin Afganistan'dan kaotik çekilişi sırasında Hamid Karzai Uluslararası Havalimanı'nın ana girişinde meydana gelmişti.
Pentagon, Savunma Bakanı Pete Hegseth'in talimatıyla hazırlanan Afganistan'dan çekilme sürecine ilişkin inceleme raporunu yayımlamaya hazırlanıyor.
İncelemeye Pentagon Sözcüsü Sean Parnell'in liderlik ettiği belirtilirken, Hegseth geçen yıl çalışmayı duyururken, raporun "Amerikan halkına ve ülkenin askerlerine karşı hesap verebilirliği sağlayacağını" ifade etmişti.
Pentagon'un İran savaşına ilişkin kayıp istatistiklerinde, çatışmalarda ölen askerlerle savaş sırasında meydana gelen kazalarda ölen askerler ayrı kategorilerde gösteriliyor.
Çarşamba günü yayımlanan verilere göre İran savaşı kapsamında 11 Amerikan askeri çatışmalarda, 7 asker ise savaşla bağlantılı “kazalarda” ölmüş görünüyordu.
Kazalarda ölen yedi asker arasında, mart ayında komşu İran'a yönelik savaş operasyonları kapsamında görev yaparken Irak'ta düşen ABD Hava Kuvvetleri'ne ait KC-135 yakıt ikmal uçağının mürettebatı da yer alıyordu.
Pentagon Sözcüsü Joel Valdez ise Trump ve Biden yönetimlerindeki asker kayıplarının karşılaştırılmasını, "İran'da görev yapan Amerika'nın en seçkin askerlerinin fedakârlıklarını siyasallaştırma girişimi" olarak nitelendirdi.
Ancak perşembe sabahı Pentagon'un internet sitesindeki veriler değiştirildi. Buna göre toplam ölü sayısı 14'e indirilirken, çatışmalarda ölen asker sayısı da 7 olarak güncellendi.
Valdez, bu değişiklikleri "site anomalileri" olarak tanımlayarak sorunun giderildiğini söyledi.
E-posta yoluyla yaptığı açıklamada ise New York Times'ın haberini hedef alan Valdez, "Bakanlık yayımdan önce bu anomalileri New York Times'a açıklamaya çalıştı. Ancak konuya ilişkin bilgi eksiklikleri nedeniyle ortada haber değeri taşımayan bir konuyu yayımlamayı tercih ettiler." ifadelerini kullandı.
Valdez ayrıca, "Tüm kayıp verilerinde azami doğruluğu sağlamaya kararlıyız." dedi.
Trump 18 rakamını kullanmayı sürdürdü
Buna karşın Başkan Donald Trump, kamuoyuna yaptığı açıklamalarda hâlâ daha yüksek olan kayıp sayısını kullanmayı sürdürdü.
Perşembe günü yaptığı konuşmada İran savaşındaki kayıpları ABD'nin diğer savaşlarıyla karşılaştıran Trump, "Bir ölüm bile fazladır ama sayı 18" ifadelerini kullandı.
Trump, çarşamba günü Delaware eyaletindeki Dover Hava Üssü'nde düzenlenen törende, ölen dört Amerikan askerinin c ülkeye dönüşünü karşıladı ve onları "büyük kahramanlar" olarak nitelendirdi.
Basın mensuplarına yaptığı açıklamada Trump, "Hepsi çok güçlü şekilde İran'ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini söyledi. Biz de onları onurlandıracağız." dedi.
Daha sonra Trump, ölen askerlerden birinin yasını tutan ailesini Georgia'da düzenlediği siyasi mitinge götürdü.
Duke Üniversitesi siyaset bilimi profesörü ve sivil-asker ilişkileri uzmanı Peter Feaver ise herhangi bir askerin ölmesinin başlı başına bir “trajedi” olduğunu söyledi.
Feaver, "Bu rakamların her birinin arkasında kişisel bir hikâye olduğunu unutmamak gerekir." değerlendirmesinde bulundu.
