Irak Başbakanı Muhammed Ali Zeydi'nin Ankara ziyaretinde su, enerji, petrol ve güvenlik dosyaları ele alındı. İki ülke ortak bildirisinde stratejik ortaklığın sürdürülmesi ve "Kalkınma Yolu" projesinin uygulanması konusunda mutabık kaldı.
YDH - Irak Başbakanı Muhammed Ali Zeydi'nin dün Ankara'ya gerçekleştirdiği ziyaretin sonuçlarına dikkatler çevrildi.
Ziyaret, su, enerji, petrol ve güvenlik dosyalarında bir açılım sağlanması beklentisiyle gerçekleşti; bu dosyalar, iki ülke arasında yıllardır süren görüşmelere rağmen en karmaşık sorunlar arasında çözümsüz kalmayı sürdürüyor.
Irak-Türkiye ilişkileri diyalog kanallarından yoksun değil ve toplantı, komisyon ve anlaşma bakımından en yoğun ilişkilerden biri sayılıyor. Buna karşılık iki ülke arasındaki en hassas dosyalar askıda kalmayı sürdürüyor.
Yıllardır resmi ziyaretler tekrarlanırken su krizi devam ediyor, Irak petrolünün Türkiye'deki Ceyhan Limanı üzerinden ihracatı sekteye uğruyor ve Türkiye'nin Irak'ın kuzeyindeki askeri varlığına ilişkin tartışma sürüyor.
Aynı zamanda güvenlik işbirliği, iki ülkenin çıkarlarının bölgesel gelişmelerle iç içe geçtiği karmaşık hesaplara bağlı kalmayı sürdürüyor.
Bu çerçevede Irak Başbakanı Ali Zeydi'nin dün Ankara'ya gerçekleştirdiği ziyaret, Bağdat'ın bölgesel ilişkilerini ekonomik ve güvenlik çıkarları temelinde yeniden kurmaya çalıştığı sürecin yeni bir durağını oluşturdu.
Bu süreçte Bağdat, Türkiye'nin başlıca ticari ortak konumundan ve enerji, ulaşım, sınır ve su dosyalarında varlığını hissettiren komşu ülke rolünden yararlanmayı hedefliyor. Ancak ziyaretin başarısı, birbirini izleyen Irak hükümetlerinin çözemediği dosyalarda ilerleme sağlanmasına bağlı kalıyor.
Irak ile Türkiye, yaklaşık 370 kilometre uzunluğunda bir sınır hattıyla birbirine bağlı. İki ülke arasındaki ticaret hacmi 17 milyar doları aşarken bu rakamın 30 milyara çıkarılması için çaba gösteriliyor.
Türkiye, Ceyhan Limanı üzerinden Irak ihracatı için önemli bir çıkış noktası oluştururken "Kalkınma Yolu" projesinde de temel ortaklardan biri konumunda.
Bu sırada Irak tarafında elektrik bağlantısı, enerji alanında işbirliği ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin kaygılar gözetilerek petrol ihracatı için ek güzergahlar arayışı öne çıkıyor.
Buna karşılık su meselesi en büyük düğüm noktası olmayı sürdürürken Türkiye'nin Irak toprakları içindeki askeri varlığı ve Kürdistan İşçi Partisi dosyası da bu sorunlara ekleniyor; bu meseleler iki ülke arasındaki ilişkilerin seyrine sık sık gölge düşürüyor.
Resmi düzeyde iki taraf, ziyareti anlaşmazlıkların yönetildiği aşamadan işbirliği alanlarının genişletildiği aşamaya bir geçiş olarak sunmaya çalıştı.
Nitekim ortak Irak-Türkiye bildirisi, Bağdat ile Ankara'nın stratejik ortaklığı sürdürme, enerji, ulaşım ve ticaret alanlarında işbirliğini güçlendirme ve "Kalkınma Yolu" projesinin uygulanmasında ilerleme kararlılığını doğruladı. Bildiride ayrıca enerji sektöründe kapsamlı bir anlaşma imzalanması için çalışılması, ikili anlaşmaların hukuki çerçevelerinin tamamlanması ve su dosyasına ilişkin ortak komisyon toplantılarının sürdürülmesi de yer aldı.
Ortak basın toplantısında Zeydi, Irak ile Türkiye'nin "coğrafyayı, enerjiyi ve suyu paylaştığını" belirterek "Kalkınma Yolu" projesinin uygulanmaya başlandığını açıkladı. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise güvenlik ve enerjinin iki ülke arasındaki diyalogun öncelikleri arasında yer aldığına dikkat çekerek Ankara'nın su dosyasını "akla uygun bir yöntemle" ele almaya çalıştığını vurguladı. Erdoğan, "Kalkınma Yolu" projesinin bölgeyi Avrupa'ya bağlayan bir ekonomik koridor olarak giderek artan bir önem kazandığını da ekledi.
Bağdat, Ceyhan hattından petrol ihracatının sürmesine muhtaç
Aynı çerçevede Irak hükümeti Sözcüsü Haydar Abudi, el-Ahbar gazetesine yaptığı açıklamada, Irak petrolünün Ceyhan Limanı üzerinden ihracatının sürdürülmesinin ziyaretin en öne çıkan hedeflerinden birini oluşturduğunu, bunun Bağdat'ın petrol ihracatı için daha istikrarlı çıkış noktaları güvence altına alma arayışı çerçevesinde gerçekleştiğini ve bu sürecin enerji ile elektrik bağlantısı dosyalarında işbirliğinin görüşülmesiyle eş zamanlı yürüdüğünü söyledi.
Ticaret Bakanı Mustafa Ani ise el-Ahbar'aa yaptığı açıklamada, "Kalkınma Yolu" projesinin bölgesel ticaret haritasını değiştireceğini ve geniş istihdam olanakları sağlayacağını belirterek Irak heyetinin Ankara ziyaretinin yatırımı genişletmeyi, ulusal ekonomiyi canlandırmayı ve Irak'ı Körfez, Türkiye ve Avrupa arasında bağlantı noktası konumuna, coğrafi konumundan ve geliştirilmekte olan ulaşım ile enerji ağlarından yararlanarak yeniden kavuşturmayı hedeflediğini kaydetti.
Bu bağlamda Milletvekili Ziya Şeğati, gazeteye yaptığı açıklamada ziyaretin, hükümetin petrol, su, sınır ve güvenlik işbirliği gibi kronikleşmiş dosyaları ele almak amacıyla izlediği açılım politikası çerçevesinde önem taşıdığını, bunun yanı sıra yatırım çekmeyi, ekonomiyi güçlendirmeyi ve komşu ülkelerle güven inşa etmeyi de kapsadığını belirtti.
Şeğati, Irak'ın ulusal çıkarlarına hizmet edecek biçimde dış ilişkilerinde denge sağlamaya çalıştığına dikkat çekti. Milletvekili İbtisam Musevi ise Irak'ın karşı karşıya kaldığı sorunların, özellikle kuraklık ile enerji ve elektrik krizlerinin niteliğinin, komşu ülkelerle iletişimi bir tercih değil bir zorunluluk haline getirdiğini değerlendirdi.
Buna karşılık Milletvekili Muhammed Hafaci, önceki hükümetlerin de benzer ziyaretler gerçekleştirdiğini ancak su dosyasında gerçek bir açılım sağlayamadıklarını hatırlatarak Bağdat'ın elinde, başta ticaret hacmi olmak üzere, özellikle sınır ve Türkiye'nin askeri varlığı dosyasında Ankara ile müzakerede daha etkili biçimde kullanılabilecek ekonomik kozlar bulunduğunu ileri sürdü.
Ekonomist Dırgam Hamdani ise sorunun, mutabakatları sonuçlara dönüştürebilecek uygulama mekanizmalarının bulunmayışında yattığını belirterek önceki deneyimlerin askıdaki konularda somut bir dönüşüm sağlayamadığını hatırlattı ve ekonomi ile su dosyalarının daha net bir müzakere vizyonuna ihtiyaç duyduğunu vurguladı.
