Suudiler Mısır’ı ‘Mekke İttifakı’nda istemiyor

YDH- Suudilerin, Türkiye ve Pakistan ile geçen hafta imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na Mısır’ın dahil edilmesine karşı çıktığı bildirildi.

Middle East Eye’a konuşan konuya yakın üç Suudi kaynak, Ankara’nın Kahire’nin de anlaşmaya dahil edilmesi yönündeki girişimlerine rağmen Suudi rejiminin buna karşı çıktığını söyledi.

Kaynaklardan biri, “Suudi Kraliyet ailesinin” eski üst düzey danışmanlarından birinin, rejimin “en azından şimdilik” Mısır’ın anlaşmaya katılmasını istemediğini söylediğini aktardı.

Kaynaklar, Suudilerin tutumunun, Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi yönetimine yönelik artan rahatsızlıktan ve Kahire’nin Riyad açısından geçmişte sahip olduğu stratejik ve askeri önemini artık taşımadığı yönündeki değerlendirmeden kaynaklandığını belirtti.

Riyad-Kahire hattında güven sorunu

Mekke’de cuma günü imzalanan anlaşma, üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı saldırının diğer iki ülkeye de yapılmış sayılmasını öngörüyor. Suudi yetkililer anlaşmayı ortak savunma kapasitesini güçlendirecek bir mekanizma olarak nitelendirirken, anlaşmada ortak askeri desteğin hangi koşullarda ve nasıl sağlanacağına ilişkin ayrıntılar net biçimde ortaya konulmadı.

Suudi kaynaklara göre, Suudi rejiminin Mısır’ın anlaşmaya katılmasına karşı çıkmasının temelinde iki ülke arasındaki birikmiş sorunlar bulunuyor.

Kaynaklar, Suudilerin Sisi’nin 2013’teki darbeyle iktidara gelmesinin ardından Mısır yönetiminin en büyük mali destekçisi olduğunu ve Kahire ekonomisini ayakta tutmak için başlangıçta yaklaşık 25 milyar dolar harcadığını belirtti. Ancak Riyad’ın, Kahire’nin kritik güvenlik meselelerinde Suudilere yeterli karşılık vermediği görüşüyle giderek daha fazla rahatsızlık duyduğu ifade edildi.

Kaynaklardan biri, Mısır’ın Yemen’de Sanaa hükümetine karşı yürütülen uzun süreli savaşta “sınırlı ve güvenilmez” bir rol oynadığını, ayrıca ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşı sırasında Kahire’nin tutumunun Riyad’da hayal kırıklığı yarattığını söyledi.

Kaynaklar ayrıca, Suudiler ile BAE arasında Güney Yemen’deki ayrılıkçı gruplara verilen destek nedeniyle yaşanan gerilimin ardından Mısır’ın Abu Dabi’ye olan yakınlığının Suudi rejiminde rahatsızlık yarattığını belirtti.

Ankara Mısır’ın dahil edilmesini istedi

Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, cumartesi günü Mısır’ın Türkiye açısından “doğal bir ortak” olduğunu ve teknik sorunların çözülmesinin ardından Kahire’nin ittifaka dahil olmasının önünde bir engel bulunmadığını söyledi.

Türk kaynaklar ise Ankara’nın Mısır’ın anlaşmaya katılması için yoğun çaba gösterdiğini ve Kahire’ye resmi katılım teklifi sunduğunu aktardı. Ancak Mısır’ın anlaşmaya katılmaya hazır olmadığı anlaşılınca Türkiye, Suudiler ve Pakistan’ın anlaşmayı Kahire olmadan sürdürme kararı aldığı belirtildi.

Suudi kaynaklar ise Mısır’ın anlaşmaya katılmayı kendisinin reddettiği yönündeki iddiayı kabul etmedi. Eski Suudi danışman, Kahire’nin anlaşmaya katılmak istemediğini söylemenin “gülünç” olduğunu savunarak, Sisi’nin anlaşmanın sağlayacağı ekonomik kazanımlardan yararlanmak için katılmaya istekli olduğunu ileri sürdü.

Aynı kaynak, Suud’daki karar alıcıların Sisi’nin bağlılığı konusunda ciddi şüpheleri bulunduğunu ve onun Türk ve Pakistanlı liderler kadar güvenilir olmadığına inandıklarını söyledi.

Suudi kaynaklar, Türkiye ve Pakistan’ın yeni savunma yapılanmasına askeri açıdan Mısır’dan daha fazla katkı sağlayabileceğini de savundu. Türkiye’nin giderek gelişen bir savunma sanayisine, Pakistan’ın ise güçlü bir silah üretim sektörüne ve büyük bir daimi orduya sahip olduğu belirtildi.

Buna karşılık Mısır’ın askeri üretim kapasitesinin büyük ölçüde sivil üretime yoğunlaştığı ve ileri savunma teknolojileri açısından Türkiye ve Pakistan’ın seviyesinde olmadığı öne sürüldü. Kaynaklar ayrıca Mısır ordusunun savaşma kapasitesi ve etkinliği konusunda da soru işaretleri bulunduğunu söyledi.

Suudi kaynaklar, kararın yalnızca Mısır’ın siyasi tutumuyla ilgili olmadığını, Riyad’ın Kahire’nin yeni bölgesel güvenlik yapılanmasına somut olarak ne katkı sağlayabileceğini de değerlendirdiğini belirtti.

Mısır’ın bölgesel rolü tartışılıyor

Suudilerin değerlendirmesi, Mısır’ın bölgedeki rolünün gerilediğine ilişkin tartışmaların yaşandığı bir dönemde geldi.

The Economist, Mısır’ın uzun yıllar bölgesel düzenin temel aktörlerinden biri olarak öne çıktığını, ancak son dönemde arabulucu ve askeri güç olarak geri plana itildiğini bildirdi.

Suudi kaynaklar, Sisi döneminde Mısır’ın dış mali desteğe giderek daha fazla bağımlı hale geldiğini ve bölgesel güvenlik meselelerinde bunun karşılığında daha az katkı sunduğunu savundu.

Eski Suudi danışman, Riyad’ın son yıllarda inişli çıkışlı seyreden ilişkilerine rağmen Ankara’yı Kahire’den daha güvenilir bir ortak olarak gördüğünü söyledi.

Bununla birlikte Suudi kaynaklar, Suud’un Mısır’ın anlaşmaya katılmasına yönelik tutumunun kesin bir dışlama anlamına gelmediğini ve gelecekte Kahire’nin ittifaka dahil olmasının mümkün olduğunu belirtti. Ancak mevcut durumda Suudilerin Mısır’ın anlaşmanın dışında kalmasını istediği ifade edildi.