Newsweek dergisi, ABD'nin İran'la savaşın başlamasından bu yana yaklaşık 45 MQ-9 Reaper insansız hava aracını kaybettiğini ve bu sayının filonun yaklaşık dörtte birine karşılık geldiğini yazdı.
YDH - Amerikan Newsweek dergisinde yayımlanan haberde, ABD ordusunun yaklaşık yirmi yıldır en önemli keşif, gözetleme ve saldırı unsurlarından biri olan MQ-9 Reaper insansız hava araçlarının, İran ile yaşanan savaşta beklenmedik bir hızla hedef alındığı ve düştüğü bildirildi.
Habere göre, Donald Trump yönetiminin şubat ayında İran'a karşı başlattığı savaştan bu yana yaklaşık 45 MQ-9 Reaper İHA düşürüldü ya da operasyonlar esnasında düştü.
Bu kayıp, ABD'nin elindeki toplam Reaper filosunun yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.
ABD Kongre Araştırma Servisinin mayıs ayında hazırladığı raporda, İran'a yönelik operasyonlarda hasar gören veya imha edilen toplam 42 Amerikan hava aracından 24'ünün Reaper olduğu açıklanmıştı.
Son veriler, bu İHA'lardaki kayıp eğiliminin geçtiğimiz aylarda da sürdüğünü ortaya koydu.
Reaper modelinin en temel avantajlarından birini, havada uzun süre kalabilme ve muharebe alanını kesintisiz gözetleme kabiliyeti oluşturuyor.
Yaklaşık 50 bin fit irtifaya çıkabilen İHA; gelişmiş sensörleri, elektro-optik kameraları, kızılötesi sistemleri ve sentetik açıklıklı radarı sayesinde hedef bölge üzerinde saatlerce görev icra edebiliyor, gerektiğinde Hellfire füzeleri ve güdümlü bombalarla saldırı düzenleyebiliyor.
Askeri uzmanlar, söz konusu özelliklerin İran gibi gelişmiş askeri yeteneklere ve modern hava savunma ağına sahip bir ülkeyle girilen savaşta zayıf noktaya dönüştüğünü ifade ediyor.
King's College London bünyesindeki Freeman Enstitüsünde hava gücü uzmanı olan Aaron Dawson, Reaper'ın büyük gövdeli, görece yavaş ve hayalet (stealth) teknolojisinden yoksun olduğunu vurguladı.
Dawson, bu aracın ABD'nin hava üstünlüğünü kesin olarak sağlayabildiği bir dönemde tasarlandığını, ancak günümüzün modern hava savunma ağları karşısında bu koşulların artık geçerli olmadığını belirtti.
İHA'ların yüksek maliyeti de Washington'da temel kaygılardan biri haline geldi. Habere göre, modern bir Reaper İHA'sının üretim maliyeti işletme giderleri hariç 30 ila 50 milyon dolar arasında değişiyor.
Dawson, İran ile yaşanan savaşın Batı'nın harp modelindeki daha geniş bir yapısal sorunu gün yüzüne çıkardığını kaydetti.
Uzmana göre bu zafiyet, üretim hızı yüksek yoğunluklu bir savaşın tüketim temposuna yetişemeyen aşırı gelişmiş ve pahalı silahlara olan bağımlılıktan kaynaklanıyor. Dawson, ABD'nin elindeki Patriot ve THAAD önleme füzelerinin stoklarındaki azalmayı da aynı sorunun bir örneği olarak gösterdi.
Buna karşılık Newsweek, Reaper'ın halen ABD ordusunun en esnek hava araçlarından biri olarak görüldüğünü aktardı.
ABD Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanı, mayıs ayında yaptığı değerlendirmede bu İHA'yı İran savaşının "en değerli aktörü" olarak nitelendirmiş ve başka hiçbir hava aracının MQ-9 kadar saldırı operasyonu gerçekleştirmediğini belirtmişti.
Uzmanlar, yaşanan kayıpların Reaper programının tamamen sonlandırılması anlamına gelmediğini, ancak kullanım konseptinin değişmesi gerektiğini savunuyor.
Yeni yaklaşıma göre, Reaper'ların risk seviyesi düşük ve uzun süre havada kalma gerektiren görevlerde kullanılması; güçlü hava savunmasına sahip bölgelerde ise yerlerini daha ucuz, tek kullanımlık sistemlere veya hayalet hava araçlarına bırakması öngörülüyor.
ABD yönetiminin de ucuz İHA'ların yaygınlaştırılması yönünde adımlar attığı görülüyor. Trump yönetiminin Amerikan yapımı düşük maliyetli İHA'ların geliştirilmesi ve satın alınması amacıyla 1 milyar dolarlık bir program başlattığı, Pentagon'un bu süreçte İran'ın düşük maliyetli kamikaze İHA kullanım tecrübesinden de yararlandığı kaydedildi.
Haberde, geçmişteki çatışmalarda tartışmasız hava üstünlüğüne dayanarak serbestçe faaliyet gösteren ve Amerikan hava hakimiyetinin simgelerinden biri sayılan MQ-9 Reaper'ın, İran'ın savunma kabiliyeti karşısında artık geçmişteki hareket serbestisi ve güvenlik ortamına sahip olamadığı vurgulandı.
