İran savaşı ABD çiftçisini iflasa sürüklüyor

YDH- ABD'nin “Mısır Kuşağı” olarak bilinen tarım bölgesindeki çiftçiler, İran savaşının enerji ve gübre fiyatları üzerindeki etkisiyle son 40 yılın en ağır krizlerinden biriyle karşı karşıya.

Nebraska'nın doğusunda mısır ve soya yetiştiren çiftçi Matt Bailey, tarımsal üretim maliyetlerinin kontrolden çıktığını belirterek, 10 yıl önce tonu 470 dolar olan 11-52-0 gübresinin fiyatının 900 doların üzerine çıktığına dikkat çekti.

Bailey, hızla yükselen maliyetler karşısında üretim bütçesi oluşturmanın giderek zorlaştığını ifade etti.

Savaş ve ticaret politikaları çiftçiyi sıkıştırıyor

Nebraska Çiftçiler Birliği Başkanı John Hansen, sektördeki mevcut finansal gerilemenin 1980'lerden bu yana görülen en ağır daralma olduğunu söyledi.

Amerikan Çiftlik Bürosu Federasyonu tarafından yapılan bir araştırmaya göre, hükümet desteği sağlanmaması halinde mısır da dahil dokuz temel ürünü yetiştiren çiftçilerin toplam kaybının bu yıl 31 milyar dolara, 2027'de ise 32 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Federasyon ekonomisti Faith Barum, mısır üreticilerinin bu yıl dönüm başına 131 dolar, gelecek yıl ise 167 dolar zarar edeceğini belirtti. Soya üretiminde ise dönüm başına kaybın sırasıyla 80 ve 138 dolar olması bekleniyor.

Böylece 2027'nin, ABD'deki başlıca tarım ürünlerinin büyük bölümü için art arda altıncı zarar yılı olabileceği belirtiliyor.

Çiftçiler ayrıca Trump rejiminin Çin'e yönelik ticaret politikalarından da olumsuz etkilendiklerini, özellikle soya ihracatındaki kayıpların gelirlerini baskıladığını ifade ediyor.

Hürmüz'deki kriz maliyetleri artırdı

Çiftçilerin yaşadığı sıkıntılarda İran savaşı önemli bir etken olarak öne çıkıyor. Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin ciddi biçimde aksaması dizel fiyatlarını yükseltirken, küresel gübre tedarikinde de yeni sorunlar yarattı.

Ulusal Mısır Üreticileri Birliği'nin eski Başkanı Pam Johnson, savaşın tarım sektörü açısından ciddi bir belirsizlik yarattığını ve çiftçilerin önümüzdeki iki yılda kâr elde etmekte zorlanabileceğini söyledi.

Nebraska-Lincoln Üniversitesi'nden tarım ekonomisti Brad Lubben ise faiz, işçilik ve tarım makinelerinin maliyetlerinin de yükseldiğine dikkat çekti.

Washington rejimi haziran ayında çiftçilere yönelik 11 milyar dolarlık acil destek paketi talep etmiş ve Trump üreticileri destekleme sözü vermişti. Ancak çiftçi örgütleri, açıklanan desteğin sektörün karşı karşıya bulunduğu kayıpları telafi etmeye yetmeyeceğini savunuyor.

Mısır fiyatı üç yılın zirvesinde

Enerji ve gübre maliyetlerine ek olarak kuraklık, şiddetli yağış ve sert rüzgârlar da ABD tarımını zorluyor.

Mısır fiyatı Aralık 2025-Ağustos 2026 döneminde yüzde 10 yükselerek kile başına 5,15 dolara çıktı. Bu seviye, 2023'ten bu yana görülen en yüksek fiyat olarak kaydedildi.

Soya ve buğday fiyatlarının da son dönemde yükselmesi, tarımdaki maliyet baskısının tüketici fiyatlarına yansıması ve ABD'deki enflasyonun daha da güçlenmesi endişelerini artırıyor.

Böylece İran savaşının Hürmüz Boğazı, enerji ve gübre piyasaları üzerinden yarattığı ekonomik baskı, ABD'nin tarım sektöründe zaten birikmiş sorunları derinleştirerek doğrudan üreticilerin gelirlerine yansıyor.