NYT: İran, ABD’yle 6 aylık savaşın ardından daha özgüvenli

YDH- ABD istihbaratının son haftalarda hazırladığı değerlendirmelere göre İran, Ortadoğu’daki hedeflere saldırma kapasitesine yönelik güvenini artırdı ve ABD’yi zor durumda bırakmak amacıyla çatışmayı “aylarca” sürdürmeye kararlı görünüyor.

New York Times’ın istihbarat raporlarını okuyan ABD’li yetkililere dayandırdığı haberine göre, çatışmaların yeniden başlamasının ardından İran son bir hafta içerisinde Hürmüz Boğazı’ndaki gemileri ve bölgedeki ABD askerlerini hedef aldı. ABD güçleri de İran topraklarına yönelik saldırılar düzenleyerek askeri personel ve sivilleri öldürdü.

Şimdilik karşılıklı saldırıların sınırlı düzeyde kaldığı belirtilirken, istihbarat raporlarının İran’daki “sertlik yanlısı” yönetimin çatışmayı önemli ölçüde tırmandırmayı değerlendirebileceğine işaret ettiği ifade edildi.

ABD’li yetkililere göre İran, aylar süren aralıklı savaşın ardından askeri kapasitesini daha iyi tanıyor ve sahip olduğu imkanlara yönelik güveni arttı. Bu durumun, savaşın tamamen sona ermesini sağlayacak bir anlaşmaya varılmasını zorlaştırabileceği değerlendiriliyor.

İran’ın ABD’yle herhangi bir anlaşmaya yanaşmaya hazır olduğuna dair “çok az” işaret bulunduğu belirtilirken, bazı yetkililer Tahran’ın ABD’deki ara seçimler öncesinde Başkan Donald Trump’ın siyasi sorunlarını ağırlaştırmaktan yana olduğunu ifade ediyor.

Trump ise şu aşamada müzakereleri gündemine almıyor. ABD Başkanı, İran’a yönelik ekonomik baskının Tahran’ı Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü ve ilerleyen süreçte nükleer programı konusunda taviz vermeye zorlayabileceğine inanıyor. Ancak istihbarat raporlarını gören yetkililere göre, kısa vadede ABD yaptırımlarının çatışmayı daha da tırmandırması bekleniyor.

İran’dan yeni saldırılar gelebilir

ABD’li yetkililer, İran’ın önümüzdeki haftalarda temmuz ayında gerçekleştirdiği saldırılara benzer eylemlere başvurabileceğini düşünüyor.

İran temmuz ayında Ortadoğu’daki ABD askeri üslerini hedef almış, Ürdün’de üç ABD vatandaşının ölümüne yol açmış, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığını vurmuş ve Kuveyt ile diğer bölgelerdeki altyapıyı hedef almıştı.

ABD’li yetkililer ayrıca, temmuz ayının sonlarında ülke genelinde 100’den fazla su sistemine yönelik siber saldırıların büyük ihtimalle İran bağlantılı hackerlar tarafından gerçekleştirildiğine inanıyor.

Saldırıların içme suyunu güvensiz hale getirecek düzeyde herhangi bir sistem hasarına yol açtığına dair bulgu bulunmadı. Fakat bazı saldırılar, manuel müdahaleyi ve tedbir amacıyla suyun kaynatılması yönünde uyarılar yapılmasını gerektiren kesintilere neden oldu.

Mevcut ve eski ABD’li yetkililer, İran bağlantılı hackerların Amerikan petrol ve doğal gaz altyapısını hedeflemeye de ilgi gösterdiğini belirtiyor. Bu sistemlerin sızılması daha zor kabul edilirken, herhangi bir enerji altyapısının başarıyla ele geçirilip geçirilmediği henüz netlik kazanmadı.

İran bağlantılı hacker gruplarının savaşın başında yaşadıkları kayıpların ardından son aylarda yeniden toparlandığına ilişkin işaretler bulunduğu ifade ediliyor.

Eski istihbarat yetkilileri ve güvenlik uzmanları, ciddi bir kesintiye yol açmasa dahi siber saldırıların, ABD kamuoyunun zaten tartışmalı olan savaşa verdiği desteği zayıflatmak açısından İran için cazip bir araç olmaya devam edeceğini belirtiyor.

İranlı hacker gruplarını takip eden eski ABD hükümeti siber güvenlik yüklenicisi Alex Orleans, İran’ın siber operasyon ekiplerinin kendilerine daha fazla güvenmeye başlamış olabileceğini söyledi. Orleans’a göre saldırılar Amerikan kamuoyunu ciddi biçimde sarsmasa bile yönetimin savaşı yürütme biçimine yönelik toplumsal sabrı tüketmeye yönelik daha geniş bir çabanın parçası olabilir.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de perşembe günü düzenlediği basın toplantısında siber saldırıların savaşa yönelik desteği daha da azaltabileceğini kabul ederken, İran’ın ABD’yi hedef almak için “birçok şey yapmaya çalışacağını” söyledi.

Trump, İran’ın direncini hafife aldı

Trump, ABD ve İsrail güçlerinin 28 Şubat’ta savaşı başlatmasının ardından hızlı ve kesin bir zafer öngörmüştü. Ancak ağır saldırı dalgalarına rağmen İran’ın direncini sürdürmesi, Trump rejiminin Tahran’ın savaşma kapasitesini ve dayanıklılığını “hafife” aldığı yönündeki eleştirileri güçlendirdi.

ABD Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi üyesi Demokrat Jason Crow, İran’ın önemli ölçüde zarar görmesine rağmen uzun süreli bir mücadeleye “hazırlıklı” olduğunu belirtti.

Crow, “İran yönetiminin daha önce parçalı olan yapısının artık daha fazla birleştiğini, iç muhalefetin susturulduğunu ve Tahran’ın hâlâ füze ve İHA stoklarına sahip olduğunu” söyledi.

İran yönetiminin Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü nasıl kullanacağı konusunda da “daha net” bir anlayış geliştirdiği belirtiliyor. Savaş öncesinde dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği boğaz, İran açısından önemli bir “stratejik koz” niteliği taşıyor.

Crow, İran’ın boğazın önemli bir pazarlık unsuru olduğunu zaten bildiğini, ancak sahip olduğu stratejik etkinin boyutunu artık daha iyi kavradığını ifade etti.

İstihbarat raporları hakkında bilgilendirilen diğer yetkililer ise İran’ın, ABD’nin mühimmat stoklarının azalması nedeniyle Washington’ın yeni ve büyük çaplı saldırılar düzenlemekte zorlanacağına inanıyor olabileceğini belirtti.

İran savaşı ABD seçimlerini etkileyebilir

Mevcut ve eski ABD’li yetkililere göre İran’ın çatışmayı en azından ara seçimlere kadar uzatma niyetinde olduğuna ilişkin işaretler bulunuyor.

Yetkililer, Tahran’ın savaşın ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması nedeniyle yükselen akaryakıt fiyatlarının Trump ve Cumhuriyetçi Parti açısından siyasi açıdan yıpratıcı olduğunun farkında olduğunu belirtiyor.

Demokrat Temsilci Josh Gottheimer, İran’ın elindeki kozların en üst düzeyde olduğuna inandığını belirterek, Tahran açısından bakıldığında Trump üzerindeki baskıyı sürdürmek için neden bulunmadığını söyledi.

İran’ın, daha önce 2020 ve 2024 başkanlık seçimlerinde yaptığı gibi Trump’ın seçimlerdeki konumunu zayıflatmaya yönelik propaganda faaliyetlerini artırdığına ilişkin işaretler de bulunuyor.

Meta’nın geçen hafta yayımladığı bir rapora göre, İran kaynaklı küçük bir Facebook ve Instagram hesabı ağı ABD siyasetine odaklandı. Meta, yapay zekâyla üretilen içeriklerin de yer aldığı ağın “Cumhuriyetçi karşıtı görüşleri” öne çıkardığını belirtti.

Tehdit istihbaratı şirketi Alethea ise İran’daki yerel medyada son iki hafta içerisinde Trump ve ara seçimlere atıfta bulunan 1.200’den fazla Farsça makalenin yayımlandığını bildirdi. Şirkete göre haberlerdeki baskın çerçeve, savaşın Trump açısından siyasi bir yük haline geldiği yönündeydi.

İstihbarat Komitesi üyesi Gottheimer, başlangıçta savaşı desteklediğini ancak “Trump rejiminin net bir strateji ortaya koyamadığını ve İran’ın saldırıların etkisini atlatmayı başardığını” söyledi.

Gottheimer, İran yönetiminin ağır ekonomik yaptırımlar ve askeri saldırılar karşısında savaşın sürdürülmesine olanak sağlayan bir dayanıklılık gösterdiğini belirtti.