İran'da MQ-9 filosu eriyen ABD, İHA doktrinini değiştirdi

YDH- Defense News, İran'la savaşta verilen ağır MQ-9A Reaper kayıplarının ardından ABD Hava Kuvvetleri'nin mevcut filonun kullanım ömrünün dolmasını beklemekten vazgeçerek, daha ucuz ve kaybı göze alınabilir yeni nesil insansız hava aracının geliştirilmesini hızlandırdığını bildirdi.

ABD Hava Kuvvetleri Modernizasyondan Sorumlu Komutan Yardımcısı Korgeneral Christopher Niemi, 3 Eylül'de Pentagon'da gazetecilere yaptığı açıklamada, MQ-9'ların yerini alacak yeni bir platformun zaten gündemde olduğunu ancak savaş sırasında yaşanan kayıpların takvimi öne çektiğini söyledi.

Niemi, "Bugün elimizde çok sayıda MQ-9A olmasına rağmen, onları bizim için endişe verici bir hızda kaybediyoruz." dedi.

ABD Hava Kuvvetleri Bakanı Troy Meink, yeni programın hızlandırılması talimatını verdi. Böylece 2031 mali yılı için belirlenen 20 göreve hazır yeni İHA hedefinin yaklaşık iki yıl öne çekilmesi gündeme geldi.

ABD Hava Kuvvetleri'nin Reaper filosundaki “hızlı erime, özellikle İran'a karşı şubat ayında başlatılan askerî operasyonların ardından belirginleşti.”

Mayıs ayında Senato Silahlı Hizmetler Komitesi'nin ilgili alt komitesinde konuşan Korgeneral David Tabor, MQ-9 filosunun yaklaşık 135 İHA'ya düştüğünü açıklamıştı. Bu sayı, Hava Kuvvetleri'nin 189 uçak olarak belirlediği asgari seviyenin yaklaşık 54 altında bulunuyor.

Niemi son açıklamasında mevcut envantere ilişkin yeni bir rakam vermedi.

İran savaşı Reaper filosunu eritti

Kongre Araştırma Servisi'nin 13 Mayıs'ta güncellenen raporunda, 9 Nisan tarihli bir habere dayanılarak İran'a karşı askerî operasyonların şubat ayında başlamasından bu yana 24 Reaper'ın kaybedildiği belirtilmişti. Raporda Pentagon'un kayıpların tam dökümünü Kongre'ye sunup sunmadığının ise bilinmediği kaydedilmişti.

Washington Post ise 13 Ağustos'ta üç ABD'li yetkiliye dayanarak kaybedilen Reaper sayısının en az 45'e ulaştığını bildirdi.

Bu rakam, ABD'nin MQ-9 filosunun yaklaşık “yüzde 25'ine” karşılık geliyor.

Kayıpların mevcut Reaper'larla telafi edilmesi de kolay görünmüyor. Üretici General Atomics, MQ-9A üretimini 2025 yılında durdurdu. Tabor, Hava Kuvvetleri'nin kısa vadede açığı kapatmak amacıyla 2026 mali yılında mevcut MQ-9A gövdelerinden satın almaya çalıştığını açıklamıştı.

Daha gelişmiş MQ-9B SkyGuardian'ların büyük miktarlarda satın alınması seçeneği ise maliyet nedeniyle gündemden uzak.

Niemi, Hava Kuvvetleri'nin yalnızca çek yazıp 100 yeni İHA teslim alabileceği düşüncesinin gerçeği yansıtmadığını belirterek bütçe kısıtlamalarının çok sayıda MQ-9B alınmasını gerçekçi olmaktan çıkardığını söyledi.

Yeni hedef: Kaybedilmesi göze alınabilecek ucuz İHA

Reaper kayıpları, ABD Hava Kuvvetleri'ni yalnızca yeni bir İHA arayışına değil, insansız hava araçlarına ilişkin yaklaşımını da değiştirmeye yöneltti.

Niemi, mayıs ayında daha ucuz, modüler ve seri üretime uygun bir platform için gereksinimleri onayladı.

"Massed Modular Aircraft" (MMA) adı verilen program, 7 Temmuz'da Savunma İnovasyon Birimi tarafından ABD Hava Kuvvetleri ortaklığında bir yarışmaya açıldı.

23 Temmuz'da sona eren başvuru sürecinde şirketlerden, Reaper'ın saldırı, istihbarat, gözetleme ve keşif, elektronik harp ve haberleşme aktarımı görevlerini yerine getirebilecek ancak savaşta kaybedilmesinin mali açıdan kabul edilebilir olacağı kadar ucuz bir İHA geliştirmeleri istendi.

Yeni İHA için en az 2 bin 800 pound (yaklaşık 1270 kilogram) faydalı yük kapasitesi ve tek yönlü intikalde 8 bin deniz mili menzil şartı getirildi.

MMA'nın maliyetinin de Reaper'dan önemli ölçüde düşük tutulması planlanıyor.

Niemi, ABD'nin Collaborative Combat Aircraft (CCA) olarak adlandırdığı yeni nesil insansız savaş uçaklarının yalnızca hava aracı maliyetinin yaklaşık 20 milyon dolar, MMA'nın ise bunun yaklaşık yarısı, yani 10 milyon dolar seviyesinde olmasının hedeflendiğini söyledi.

Hava Kuvvetleri yetkilileri bu rakamların sensör ve görev sistemleriyle tamamen donatılmış bir platformun değil, yalnızca hava aracının maliyetini ifade ettiğini vurguladı.

Niemi, mayıs ayında Senato'da yaptığı açıklamada tam sensör paketiyle donatılmış bir Reaper'ın maliyetinin 50 milyon dolara kadar çıkabildiğini söylemişti.

ABD Hava Kuvvetleri'nin en az 180 MMA tedarik etmesi bekleniyor.

"Reaper'ı özel yapan hava aracının kendisi değil"

Niemi, Hava Kuvvetleri'nin yeni programda Reaper'ın birebir kopyasını üretmeye çalışmayacağını da belirtti.

"MQ-9'u özel yapan şeyin hava aracının kendisiyle hiçbir ilgisi yok." diyen Niemi, Reaper'ın hız, irtifa ve menzil gibi temel uçuş teknolojilerinin onlarca yıllık olduğunu söyledi.

İlk MMA modellerinde maliyeti düşük tutabilmek için yeni ve pahalı teknolojiler yerine kendisini kanıtlamış sistemlerden yararlanılacak.

Niemi, yeni platformu uzun ve dar kanatlı, turboprop motorlu ve yaklaşık "4 bin mil sınıfında" bir İHA olarak tarif etti. MMA'nın CCA'lardan daha uzun menzilli ve ağır ancak daha yavaş olması planlanıyor.

Yetkililer, Niemi'nin sözünü ettiği 4 bin mil sınıfının temmuz ayında yayımlanan şartnamedeki 8 bin deniz millik tek yönlü intikal menziliyle nasıl bağdaştığını açıklamadı.

General Atomics'ten "Wildfire" hamlesi

Reaper'ın üreticisi General Atomics de yeni program için Wildfire adını verdiği bir İHA tasarımıyla yarışıyor.

Brinkley, ağustos ayında The War Zone'a yaptığı açıklamada, MMA programını yalnızca Reaper'ın uzun vadeli halefi olarak değerlendirmenin ABD Hava Kuvvetleri'nin karşı karşıya bulunduğu “acil envanter açığını” gözden kaçırdığını söyledi.

Wildfire'ın MMA yarışmasını kazanmasına bağlı olmadığını belirten Brinkley, "Wildfire'ları mevcut takvimden yıllar önce teslim edebiliriz." dedi.

General Atomics'in değerlendirdiği hedefler arasında 10 bin deniz mili intikal menzili, dört adet Uzun Menzilli Gemisavar Füze (LRASM) taşıma kapasitesi ve 100 İHA'nın yarı otonom biçimde kontrol edilebilmesi bulunuyor.

ABD Hava Kuvvetleri'nin orta irtifa istihbarat, gözetleme ve keşif biriminde kıdemli tedarik sorumlusu Albay Todd Dye, MMA konseptlerinin geliştirilmesine yönelik ilk sözleşmelerin 2027 mali yılının ilk çeyreğinde verilmesinin beklendiğini açıklamıştı.

Pentagon yetkilileri 3 Eylül'deki son brifingde yeni bir takvim açıklamadı.

Bununla birlikte İran savaşı sırasında Reaper filosunun yaklaşık “dörtte birinin” kaybedilmiş olması, daha önce uzun vadeli bir modernizasyon projesi olarak ele alınan MMA programını ABD Hava Kuvvetleri açısından giderek daha “acil bir envanter yenileme” programına dönüştürmüş durumda.