ABD enerji bakanından İran'a askeri seçenek tehdidi

YDH- ABD Enerji Bakanı Chris Wright, İran'la nükleer anlaşmaya yakın zamanda ulaşılmasının mümkün olmayabileceğini belirterek, Washington'un Tahran'ın nükleer kapasitesine karşı askeri seçeneği sürdürmesi gerektiğini söyledi.

ABC'nin “This Week” programına konuşan Wright, “Bir nükleer anlaşma olmayabilir. Mesele basitçe onların bunu yapma kapasitesini yok etmek olabilir.” dedi.

Nükleer anlaşmanın İran'da “bir sonraki yönetimi” beklemek zorunda kalabileceğini savunan Wright, “Bunu bilmiyoruz.” ifadesini kullandı.

ABD ile İran, aylar süren savaşın ardından haziran ayında ateşkes ve daha kapsamlı bir barış anlaşmasının önünü açması öngörülen bir mutabakat zaptı imzalamıştı. Trump rejimi yetkilileri, bu sürecin yaptırımların hafifletilmesi karşılığında İran'ın nükleer programına sınırlamalar getirilmesini içereceği konusunda iyimser açıklamalar yapmıştı.

Ancak ateşkes kısa sürede çöktü ve o tarihten bu yana daha kapsamlı bir anlaşmaya yönelik kayda değer bir ilerleme sağlanamadı. Aynı şekilde, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin artırılması gibi daha acil sorunlarda da sonuç alınamadı.

Savaşın ekonomik etkileri, kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde ABD Başkanı Donald Trump'ın Kongre'deki Cumhuriyetçi müttefikleri üzerinde giderek daha fazla baskı oluşturuyor.

Trump'ın şubat ayında İsrail'le birlikte İran'a karşı savaşı başlatmasından önce dünya petrol arzının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı'ndan geçiyordu. O tarihten bu yana boğazdaki deniz trafiğinin keskin biçimde azalması, ABD'de benzin başta olmak üzere çeşitli ürünlerin maliyetlerinin yükselmesine yol açtı.

Wright, İran'ın bölgede “sorun çıkarmak için elinden gelen her şeyi” yapmaya devam ettiğini öne sürerken, ABD Donanması'nın bölgedeki varlığının bunu “engellemek” ve ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli şekilde geçişini sağlamak amacı taşıdığını savundu.

Trump artık “rejim değişikliği” istemiyor

İran’ın 28 Şubat'ta Devrim Lideri Ayetullah Ali Hamenei’nin şehit edilmesine rağmen geri adım atmadığına dikkat çekilirken, Trump'ın da artık İran'da “rejim değişikliği” talebinde bulunmadığı belirtildi.

Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ise son günlerde İran'la yürütülen savaşın boyutunu küçümseyen açıklamalar yaptı.

Trump cuma günü savaşı “önemsiz bir mesele” olarak nitelendirdi.

Oval Ofis'te gazetecilere konuşan Trump, “Büyük bir şey değil.” derken, Vance de perşembe günü mevcut çatışmayı “savaş olarak adlandırmayacağını” iddia etti.

ABC'de ABD'nin hâlâ savaş halinde olup olmadığı sorulan Wright da “savaş” yerine “çatışma” ifadesini kullandı.

Buna karşın ABD ile İran arasındaki savaş, yaklaşık bir aylık görece sakinliğin ardından geçen hafta yeniden şiddetlendi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), cumartesi günü İran'ın iki ABD savaş gemisine yönelik füze saldırısı girişimine karşılık olarak üç İran petrol tankerini vurduğunu açıkladı.

İran ise pazar günü, Hürmüz Boğazı'ndaki koruma altındaki bir bölgeye girmeye çalıştığını belirttiği ABD'ye ait insansız bir su üstü aracını vurduğunu duyurdu.

Washington ekonomik ve askeri baskıyı artırıyor

Haziran ayındaki ateşkesin çökmesinin ardından ABD, İran'a yönelik saldırılarını artırırken İran limanlarına girmeye veya bu limanlardan ayrılmaya çalışan tüm gemilere yönelik ablukayı yeniden uygulamaya koydu.

İran da buna karşılık Kuveyt ve Ürdün dahil ABD askerlerinin konuşlandırıldığı bölge ülkelerine ve Tahran'ın izni olmadan Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan gemilere yönelik operasyonları yoğunlaştırdı.

Trump rejimi, Tahran üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla İran ekonomisini sıkıştırmaya odaklandığını açıklıyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent bu stratejiyi “Ekonomik Dışlama Operasyonu” olarak adlandırıyor.

Wright, Fox News Sunday'e verdiği ayrı bir röportajda, “İran'a azami ekonomik baskı uyguluyor ve onları tecrit ediyoruz.” dedi.

Wright'ın açıklamaları, Washington'un aylar süren savaş ve başarısız ateşkes girişiminin ardından İran'la nükleer anlaşmaya varılacağı yönündeki beklentilerini düşürürken, askeri ve ekonomik baskıyı sürdürmeye hazırlandığına işaret ediyor.