MEE: İran Trump'ın yeni anlaşma talebini reddetti

YDH- Middle East Eye (MEE), ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la 17 Haziran'da varılan mutabakata geri dönmeyeceği mesajını Pakistan ve Katar üzerinden Tahran'a ilettiğini, İran yönetiminin ise yeni bir anlaşmayı müzakere etmeyi reddettiğini bildirdi.

İran hükümetine yakın iki kaynağa göre Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir, bölgesel gerilimin tırmandığı ve ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden uygulamaya koyduğu 24 Ağustos'ta Tahran'a giderek Trump'ın mesajını iletti.

Münir'in İran Cumhurbaşkanı Mesud Pizişkiyan ve İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin yeni Genel Sekreteri Muhsin Rızai dahil üst düzey yetkililerle yaptığı görüşmelerde ilettiği mesaj, “Mutabakata geri dönmeyeceğim” oldu.

Trump yeni anlaşma istiyor

İran ile ABD arasında 17 Haziran'da varılan mutabakat, aylar süren savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için bir çerçeve oluştururken, iki ülke arasındaki sonraki müzakerelerin de temelini atmıştı.

MEE'ye konuşan İranlı bir kaynak, Trump'ın mevcut mutabakata dönmek yerine yeni bir anlaşma yapmak istediğini söyledi.

Tahran'daki bir siyasi analiste göre mutabakat, İran'a petrol yaptırımlarında muafiyet sağlanması, Lübnan dahil bütün cephelerde savaşın sona ermesi ve İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün tanınması gibi önemli kazanımlar içeriyordu.

Analist, Trump'ın Washington'daki neocon çevreler ile İsrail'in baskısıyla karşı karşıya kaldığını, bu kesimlerin anlaşmayı Tahran'a “teslimiyet” olarak gösteren bir kampanya yürüttüğünü belirtti.

Hürmüz anlaşmazlığı mutabakatı çökertti

ABD ordusu yaz aylarında Hürmüz Boğazı'nın Umman kıyıları boyunca uzanan güney kesiminde tankerlerin geçişine imkan sağlayan bir deniz koridorunu kademeli olarak faaliyete geçirdi.

İran tarafı bu girişimi anlaşmanın ihlali olarak değerlendirirken, MEE'ye konuşan analist Washington'ın Tahran'ı karşılık vermeye zorlayarak Trump'ın mutabakattan çekilmesi için gerekçe oluşturmaya çalıştığını savundu.

Mutabakat, özellikle Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının nasıl uygulanacağı konusunda çıkan anlaşmazlıkların ardından temmuz başında çözülmeye başladı.

İran'ın ABD'nin deniz koridoru oluşturma girişimine karşı boğazdan geçen gemileri hedef almasının ardından Washington, 7 Temmuz'da İran'ın petrol ihracatına tanınan temel yaptırım muafiyetlerini kaldırdı.

Taraflar ayrıca İran'ın Hürmüz'deki deniz trafiğini kontrol etme yetkisi ile ABD'nin deniz ablukasının kaldırılmasının kapsamı ve takvimi konusunda anlaşmazlığa düştü.

Geçen hafta Hürmüz çevresindeki gerilim yeniden tırmanırken, İran, ABD'nin gemilerine yönelik saldırılarına misillemeyle karşılık verdi.

İran: Mevcut mutabakat dışında anlaşma yok

Asım Münir'in ziyaretinin ardından Katar da arabuluculuk girişimlerini sürdürerek Trump'ın mevcut mutabakata geri dönmeyeceği mesajını Tahran'a iletti.

Umman ve Katar'ın çıkmazı aşmak amacıyla mutabakatı bazı değişikliklerle yeniden canlandırmaya çalıştığı belirtilirken, Katarlı Bakan Ali Sevadi başkanlığındaki bir heyet 6 Eylül'de Tahran'ı ziyaret etti.

Kaynaklara göre Trump, Katar üzerinden gönderdiği son mesajda da 17 Haziran mutabakatına dönmeyeceğini yineledi.

İran ise hem Pakistan hem de Katar üzerinden yürütülen temaslarda tutumunu değiştirmeyerek, mevcut mutabakatı uygulamaya hazır olduğunu ancak Washington'la yeni bir metin üzerinde müzakere etmeyeceğini bildirdi.