Kiev'e NATO yerine “İsrail modeli”

YDH- Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik temaslarda, Kiev'in toprak meselesinde taviz vermesi karşılığında NATO üyeliğinin yerine ABD ve Avrupa tarafından kapsamlı güvenlik garantileri sağlanmasını öngören formüllerin tartışıldığı bildirildi.

Bazı gözlemciler Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin ABD'li temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın Kiev ziyaretinden hemen önce ülkesine “güvenlik garantileri” verilmesini istemesini, özellikle toprak meselesinde daha esnek bir tutuma yöneldiğinin işareti olarak değerlendirdi.

Bu değerlendirmelerde Ukrayna'nın son haftalarda artan insan ve altyapı kayıplarının etkili olduğu belirtiliyor. Ülkenin elektrik üretim kapasitesinin en az dokuz gigavatlık bölümünün imha edildiği bildirildi.

Ancak Zelenskiy'nin görüşmelerin ardından Batılı ülkelere önümüzdeki aylarda Ukrayna'ya askeri ve ekonomik desteği sürdürme çağrısı yapması ve savaşın gelecek kış boyunca devam etmesini beklediğini söylemesi, Moskova ile Kiev arasındaki görüş ayrılıklarının sürdüğünü ortaya koydu.

Anlaşmazlığın merkezindeki başlıklardan biri Ukrayna'ya verilecek güvenlik garantileri. Rusya, Kiev'in talep ettiği Batılı güvenlik garantilerine kesin biçimde karşı çıkıyor.

Buna rağmen Almanya, İngiltere ve Fransa'nın ulusal güvenlik danışmanlarının Kiev'de Amerikan temsilcileriyle görüşmelere katılması ve ABD Ulusal Güvenlik Konseyi'nden bir temsilcinin Moskova'daki temasları, Rusya'nın da kabul edebileceği bir güvenlik modeli üzerinde ciddi görüşmeler yürütüldüğü yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

Ukrayna'nın NATO'ya katılmadan, İsrail veya Güney Kore'ye benzer biçimde ABD'nin önemli bir müttefiki statüsüne kavuşmayı istediği belirtiliyor.

Kiev'in, NATO'nun kolektif savunmayı düzenleyen 5. maddesine benzer güvenlik güvenceleri talep ettiği, planlar arasında Ukrayna'ya Avrupa askerlerinin konuşlandırılması ile ABD'den hava ve istihbarat desteği alınmasının da bulunduğu aktarılıyor.

Batı'nın formülü: Fiili Rus kontrolünü kabul etmek

Batı'da tartışılan bazı uzlaşma formülleri ise Ukrayna ve Avrupa ülkelerinin, Kırım dahil Rusya'nın halen kontrol ettiği ve Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 20'sini oluşturan bölgelerde Moskova'nın fiili hakimiyetini kabul etmesini öngörüyor.

Buna karşılık Rusya'nın söz konusu bölgeler üzerindeki egemenliği hukuken tanınmayacak. Ancak böyle bir formülün savaşı çözmek yerine yalnızca dondurabileceğine dikkat çekiliyor.

Moskova'nın da orta ve uzun vadede çatışmaların yeniden başlaması riskini taşıdığı gerekçesiyle böyle bir seçeneğe sıcak bakmadığı belirtiliyor.