CNN, Trump'ın yalanlarını tek tek sıraladı

YDH- CNN, ABD Başkanı Donald Trump'ın Teksas'ın Dallas kentinde düzenlenen Cumhuriyetçilerin ara seçim kongresinde yaptığı konuşmayı doğruluk kontrolünden geçirerek, ekonomi, enflasyon, İran savaşı, göç ve seçimler konusunda “çok sayıda” yanlış veya yanıltıcı iddiada bulunduğunu bildirdi.

Trump, konuşmasında ikinci başkanlık döneminde ABD'ye 20 trilyon dolardan fazla yatırım yapıldığını, ülkede fiyatların hızla düştüğünü, dünyanın en ucuz ilaçlarının artık ABD'de satıldığını ve seçim kampanyalarında verdiği bütün sözleri yerine getirdiğini savundu.

CNN ise söz konusu iddiaların önemli bölümünün resmi verilerle “örtüşmediğini” belirtti.

20 trilyon dolarlık yatırım iddiasına kanıt yok

Trump, ikinci döneminde ABD'ye “20 trilyon dolardan fazla” yatırım yapıldığını öne sürdü.

Ancak Beyaz Saray'ın kendi verilerinde dahi “büyük yatırım duyurularının” toplamı 11,2 trilyon dolar olarak gösteriliyor. CNN'e göre bu rakam da fiilen gerçekleşen yatırımları önemli ölçüde abartıyor.

Beyaz Saray'ın hesabına gerçek yatırımların yanı sıra “ikili ticaret”, “ekonomik alışveriş” ve henüz gerçekleşmemiş taahhütlerin de dahil edildiği belirtildi.

Federal verilere göre ABD'ye yapılan yeni doğrudan yabancı yatırım 2025'te yaklaşık 232 milyar dolar oldu.

CNN, Beyaz Saray'dan Trump'ın 20 trilyon dolarlık iddiasına ilişkin kanıt istediğini ancak yönetimin herhangi bir veri sunamadığını aktardı.

Fiyatlar düşmedi, yüzde 4,3 arttı

Trump, “Gıda fiyatları ve neredeyse diğer bütün ürünlerin fiyatları hızla düşüyor.” dedi.

CNN'e göre ise genel fiyat seviyesi düşmek yerine yükselmeye devam ediyor.

Temmuz verilerine göre yıllık tüketici enflasyonu yüzde 3,4'e ulaşırken, Trump'ın Ocak 2025'te yeniden göreve gelmesinden bu yana genel tüketici fiyatları yüzde 4,3 arttı.

Aynı dönemde gıda fiyatları yüzde 4,3, market ürünlerinin fiyatları ise yüzde 3,4 yükseldi.

Trump ayrıca, yaşlıların Sosyal Güvenlik ödemelerinden artık vergi alınmadığını savundu. Ancak 2025'te kabul edilen düzenleme yalnızca 65 yaş üzerindekilere geçici bir vergi indirimi sağladı ve milyonlarca kişi bu ödemeler üzerinden vergi vermeye devam ediyor.

İran savaşı öncesindeki benzin fiyatını da yanlış verdi

Trump, İran'a karşı savaşı başlatmadan önce Iowa'da benzinin galonunun 1,85 dolar olduğunu bir kez daha iddia etti.

Ancak Trump'ın ocak sonunda Iowa'yı ziyaret ettiği dönemde normal benzinin eyalet ortalaması galon başına 2,57 dolardı.

GasBuddy'nin takip ettiği 2 bin 36 istasyondan yalnızca dördünde benzin 2 doların altında satılırken, kaydedilen en düşük fiyat 1,97 dolardı.

CNN, Trump'ın galonu yaklaşık 1,85 dolara satılan E85 adlı etanol-benzin karışımını kastediyor olabileceğini ancak bunun yalnızca belirli araçlarda kullanılabilen ve sınırlı sayıda istasyonda satılan bir yakıt olduğunu belirtti.

“Dünyanın en ucuz ilaçları” iddiası

Trump, ABD'nin artık dünyanın en düşük ilaç fiyatlarına sahip olduğunu da söyledi.

CNN'e konuşan uzmanlar bu iddiayı reddederken, ABD yönetiminin de bunu destekleyecek herhangi bir kanıt sunamadığı belirtildi.

ABD Sağlık ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından finanse edilen RAND araştırmasına göre Amerikalılar 2022'de markalı ilaçlara diğer gelişmiş ülkelerde yaşayanların yaklaşık “üç katı” kadar ödeme yaptı.

Trump yönetimi ikinci döneminde iki düzineden fazla ilaç şirketiyle fiyat indirimi anlaşmaları yaptı ancak bunların önemli bölümünün yalnızca belirli ilaçları ve Medicaid programını kapsadığı belirtildi.

ING Kıdemli Sağlık Ekonomisti Diederik Stadig, “ABD'nin şu anda dünyadaki en düşük ilaç fiyatlarına sahip olduğunu söylemek doğru değil.” dedi.

İstihdam rakamı doğru ama yanıltıcı

Trump'ın, “ABD'de daha önce hiç olmadığı kadar fazla insan çalışıyor.” açıklamasının ise teknik olarak doğru olduğu belirtildi.

CNN, nüfusun zaman içerisinde büyümesi nedeniyle çalışanların toplam sayısının da genel olarak arttığına dikkat çekerek, aynı iddianın 1948'den bu yana görev yapan hemen her başkan tarafından belirli bir noktada dile getirilebileceğini kaydetti.

İşsizlik, iş gücüne katılım ve istihdam yaratma hızı gibi göstergelerin Trump dönemindeki iş gücü piyasasının tarihsel ölçekte güçlü olduğuna işaret etmediği belirtildi.

Trump'ın 25 milyon göçmen iddiası

Trump, Biden yönetimi sırasında ABD'ye 25 milyon göçmenin girdiğini de savundu.

Federal verilere göre Biden'ın görev süresi boyunca yetkililer ülke genelinde 11 milyondan az göçmenle “karşılaşma” kaydetti ve bunların milyonlarcası kısa sürede ülkeden çıkarıldı.

Yetkililere yakalanmadan ülkeye girenler de hesaba katıldığında Trump'ın verdiği 25 milyon rakamını destekleyen bir veri bulunmadığı belirtildi.

Trump ayrıca, son 15 ay içerisinde güney sınırından ABD'ye “tek bir yasa dışı göçmenin bile girmediğini” söyledi.

CNN, sınırdaki yasa dışı geçişlerin önemli ölçüde azaldığını ancak sıfırlanmadığını belirtti. İç Güvenlik Bakanlığı verilerine göre 2026'nın ilk yarısında yetkililere yakalanmadan sınırı geçenlerin sayısı bir önceki mali yıla kıyasla yüzde 86 düştü.

Trump'ın Demokratların “11 bin 888 katilin” ülkeye girmesine izin verdiği iddiasının da yanıltıcı olduğu belirtildi. Söz konusu rakam yalnızca Biden dönemini değil, onlarca yıl içinde ABD'ye giren ve daha sonra cinayetten hüküm giyen vatandaş olmayan kişileri kapsıyor.

“Başkanlığı üç kez kazandım”

Trump, konuşmasında 2016, 2020 ve 2024 seçimlerini kastederek başkanlığı “üç kez kazandığını” da söyledi.

CNN, Trump'ın yalnızca 2016 ve 2024 seçimlerini kazandığını, 2020'de ise yenildiğini hatırlattı.

Trump ayrıca seçim kampanyalarında verdiği “her bir sözü” yerine getirdiğini savundu.

Ancak Trump'ın 2024 kampanyasında Ukrayna'daki savaşı göreve geldikten sonraki 24 saat içinde sona erdirme ve enflasyonu bitirme vaatlerinin gerçekleşmediği belirtildi.

Trump'ın 2016 seçimlerinde Meksika'nın sınır duvarının parasını ödeyeceği yönündeki vaadi de yerine getirilmedi.

Beyaz Saray balo salonuna kamu parası

Trump, Beyaz Saray'da inşa edilmesi planlanan balo salonu için “sıfır vergi mükellefi doları” harcanacağını da söyledi.

Ancak Washington Post'un aktardığı proje planına göre yaklaşık 600 milyon dolarlık inşaat maliyetinin yarısından fazlasının kamu kaynaklarından karşılanması öngörülüyor.

Gizli Servis de projeyle bağlantılı güvenlik önlemleri için kamu kaynaklarının kullanılacağını kabul etti.

CNN'in doğruluk kontrolünde, Trump'ın yanı sıra Cumhuriyetçi Parti kongresinde konuşan diğer bazı isimlerin de Demokrat adaylara ilişkin yanlış veya bağlamından koparılmış iddialarda bulunduğu belirtildi.