Dolar, Irak dinarını kuşatıyor
Irak’ta doların dinar karşısında yeniden yükselmesi; ABD yaptırımları, döviz arzındaki daralma, para transferlerine getirilen kısıtlamalar, bankacılık sektörüne yönelik güven sorunları ve paralel piyasadaki spekülasyonlarla ilişkilendiriliyor.
YDH ― Irak’ta ABD dolarının Irak dinarı karşısındaki kuru paralel piyasada hızla yükselirken, ekonomistler ve bağımsız gözlemevleri yükselişin tek bir nedene bağlı olmadığını, dış baskılar ile iç para politikalarının kesişiminden kaynaklandığını belirtiyor. Irak Merkez Bankası’na, spekülasyonu sınırlamak ve piyasa istikrarını sağlamak için acil önlem alma çağrısı yapılıyor.
Yükselişin arkasındaki dört temel faktör
Ekonomist Dirgham Muhammed Ali, cumartesi günü dolar kurunda yaşanan yeni yükselişin nedenlerini açıklayarak, Irak Merkez Bankası’nı paralel piyasayı kontrol altına almak ve piyasaya döviz sağlamak için acil önlemler almaya çağırdı.
Muhammed Ali, El-Maalomah Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada, yükselişin başlıca nedeninin ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarını sıkılaştırması olduğunu belirterek, “Bu durum, doğrudan ticareti finanse etmek için dolara olan talebin artmasına yol açtı” dedi.
Ekonomist, ikinci faktör olarak yolcular için döviz kotasının 3 bin dolardan 2 bin dolara düşürülmesi kararını gösterdi. Muhammed Ali’ye göre bu karar, hastaların ve turistlerin döviz ihtiyaçlarını karşılamak için paralel piyasaya yönelmesine, bunun sonucunda piyasada nakit dolar arzının azalmasına yol açtı.
Muhammed Ali, üçüncü önemli faktörün Western Union ağı üzerinden Irak’a dolar girişinde hayati bir geçiş noktası olan El-Taif Bankası’nın sistemden çekilmesi olduğunu söyledi.
Dördüncü neden olarak ise Muhammed Ali, “Herhangi bir yaptırımla karşılaşmayacak bankalara büyük kârlar sağlamak amacıyla döviz kurunun kasıtlı ve planlı biçimde yükseltilmesi olabilir” ifadelerini kullandı.
Muhammed Ali, Merkez Bankası’nı piyasaya dolar enjekte etme mekanizmalarını gerçekçi biçimde gözden geçirmeye çağırarak, aksi takdirde döviz kurundaki sert yükselişin devam edeceğini ve bunun vatandaşa zarar vereceğini belirtti.
Gözlemevi: Yükseliş tek bir faktöre bağlı değil
“Eko-Irak Gözlemevi” de paralel piyasada doların Irak dinarı karşısındaki kurunda hızlı bir yükseliş yaşandığını doğrulayarak, bu yükselişin Irak’a yönelik olası Amerikan yaptırımlarına ilişkin endişeler de dahil olmak üzere çeşitli faktörlerden kaynaklandığını açıkladı.
Al-Maalomah’ın ulaştığı açıklamada gözlemevi, “Mevcut yükseliş tek bir faktöre bağlı olmadığı gibi, çeşitli ekonomik, finansal ve psikolojik faktörlerin bir araya gelmesinden kaynaklanıyor” değerlendirmesini yaptı.
Açıklamada, bu faktörlerin en belirginleri arasında “dolara yönelik yüksek talepten ve arzındaki düşüşten yararlanan paralel piyasadaki dönemsel spekülasyonlar” gösterildi.
Gözlemevi ayrıca, “30 Eylül sonrasındaki tarihlere ilişkin endişe ve spekülasyonların, devlete silah tedarikinin kısıtlanması konusundaki tartışmaların ve Amerikan yaptırımları ya da olası önlemlere ilişkin söylemlerin” piyasadaki belirsizliği artırdığını ve bazı yatırımcıların dolara olan talebini yükselttiğini belirtti.
Bankacılık sektörüne güven de sarsılıyor
Eko-Irak Gözlemevi, El-Taif Bankası krizine ve Irak Merkez Bankası’nın 3 Eylül’de banka üzerinde vesayet uygulaması başlatmasına atıfta bulunarak, “Bir diğer neden de zaman zaman bankacılık sektörüne duyulan güvenin azalmasıdır. Bu da dolara olan talebi artıran ek bir faktör oluşturuyor” açıklamasını yaptı.
Gözlemevi, Irak Merkez Bankası’na “döviz piyasasındaki gelişmeleri yakından izlemesi ve spekülasyonu sınırlamak ve piyasa istikrarını korumak için uygun önlemleri alması, böylece Irak dinarına ve bankacılık sektörüne duyulan güvenin güçlendirilmesine katkıda bulunması” çağrısında bulundu.
