İran’dan Irak’a ABD’nin “ekonomik terörüne” karşı çağrı

YDH- İran Dışişleri Bakanlığı, Irak’a iki ülke arasındaki hava ulaşımına getirilen kısıtlamaları kaldırma çağrısında bulundu. Bakanlık, Bağdat’ın ABD’nin “ekonomik terörüne ve fitne çıkarma girişimlerine” karşı bağımsız kararlar alarak uçuşları iki halkın çıkarları doğrultusunda normale döndürmesini istedi.

Perşembe günü yayımlanan açıklamada, Irak’ın ulusal egemenliğine saygı duyulduğu vurgulanarak iki ülkenin havayolu şirketlerinin normal faaliyetlerine dönmesini sağlayacak adımlar atılması talep edildi.

Çağrı, ABD’nin İran’ın havacılık sektörüne yönelik yeni yaptırımlarının ardından geldi. ABD Hazine Bakanlığı, 8 Eylül’de “Ekonomik Dışlama Operasyonu” adı altında, İranlı ticari havayolu şirketleri dâhil sektörle bağlantılı 36 kuruluşu yaptırım listesine aldı.

Hazine Bakanı Scott Bessent, İran havayollarının 23 Eylül’den itibaren uluslararası faaliyetlerden fiilen dışlanacağını açıkladı. Washington, İranlı şirketlere hizmet veren yabancı havalimanları, yakıt tedarikçileri ve diğer şirketleri de ikincil yaptırımlarla tehdit etti.

Irak bunun ardından İran’a gidiş ve dönüş uçuşlarını askıya alırken, dinî ziyaretler, tedavi ve eğitim amaçlı seyahatler için yaptırım muafiyeti arayışına girdi.

“Komşuluk ilişkilerini zayıflatmayı amaçlayan tehlikeli plan”

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin kendi yaptırımlarını ülke sınırlarının dışında uygulayarak İran’ın diğer ülkelerle ticaretini ve hava ulaşımını aksatmasını “hukuka aykırı ve insanlık dışı” olarak nitelendirdi.

Açıklamada, bu uygulamaların BM Şartı ve uluslararası hukukun temel ilkelerine, özellikle devletlerin ulusal egemenliğine saygı ilkesine aykırı olduğu ve temel insan hakları normlarını ihlal ettiği belirtildi. Bakanlık, yaptırımları “özellikle komşu ülkeler arasındaki dostane ilişkileri zayıflatmayı amaçlayan tehlikeli bir plan” olarak tanımladı.

İran ile Irak arasındaki ilişkilerin sıradan iki komşuluk ilişkisinin ötesinde, derin tarihî, dinî, kültürel ve toplumsal bağlara dayandığı vurgulandı. Milyonlarca kişinin ticaret, dinî ziyaret, turizm, eğitim ve tedavi için iki ülke arasında seyahat ettiği hatırlatılarak ulaşımın ortak çıkarları esas alan “bağımsız, sorumlu ve ileriye dönük” bir yaklaşımla yönetilmesi gerektiği kaydedildi.

Bakanlık, uçuş kısıtlamalarının yüz binlerce yolcu, ziyaretçi, hasta, öğrenci ve ekonomik faaliyet yürüten kişi için ciddi sorunlar yarattığını belirtti. Bu durumun, iyi komşuluk temelindeki stratejik ilişkilerin niteliğiyle açıkça çeliştiğini ifade etti.

Protestoların ardından bir aylık muafiyet

Uçuşların durdurulması Irak’ta protestolara yol açtı. Hafta başında farklı kesimlerden insanların katıldığı gösterilerde, iki ülke arasındaki ticari uçuşların yeniden başlaması istendi. Necef Uluslararası Havalimanı önünde de yüzlerce kişi toplandı.

Irak Ulaştırma Bakanlığı’nın ABD Hazine Bakanlığı’ndan özel muafiyet almasının ardından Irak Havayolları, ekim ayında İran uçuşlarını yeniden başlatmaya hazırlanıyor.

Bir ay geçerli olacak muafiyet kapsamında izin verilecek uçuş sayısı henüz belirlenmedi. Düzenleyici ve teknik işlemlerin tamamlanmasının ardından seferlerin ilk aşamada Necef’ten yapılması bekleniyor.