Portekiz, İran savaşı nedeniyle ABD üssünü soruşturuyor

YDH ― Portekiz savcılığı, hükümetin ABD'ye İran savaşı sırasında Azor Adaları'ndaki Lajes Hava Üssü'nü kullanma izni vermesinin hukuka uygun olup olmadığını soruşturmaya başladı. Soruşturma, muhalefetteki Sol Blok'un yaptığı şikâyetin ardından açıldı.

Portekiz ile ABD arasındaki uzun süredir yürürlükte bulunan anlaşma, Washington'ın barış döneminde üssü önceden izin almadan kullanmasına imkân tanıyor. Ancak çatışmalar başladığında ABD'nin üssü kullanabilmesi için Portekiz'in onayı gerekiyor.

Portekiz, komşusu İspanya'nın aksine, İran'la yaşanan çatışma sırasında ABD'nin Lajes Hava Üssü üzerinden gerçekleştirdiği çeşitli transit uçuşlara izin verdi. Bu karar, sol muhalefet partilerinin tepkisine yol açarken Lizbon'un İran'la bağlantılı operasyonlardaki rolü konusunda siyasi tartışma başlattı.

Portekiz Başsavcılığı yaptığı açıklamada, "Soruşturma, Sol Blok üyeleri tarafından yapılan şikâyetin ardından açıldı" dedi. Kurum, soruşturmanın ayrıntılarına ilişkin başka bilgi vermedi.

Portekiz Dışişleri Bakanlığı ise konu hakkında yorum yapmadı.

Sol Blok, nisan ayında savcılığa başvurarak ABD'nin Lajes Hava Üssü'nü kullanımının soruşturulmasını istedi. Parti, bu kullanımın "uluslararası hukukun ağır bir ihlali" anlamına geldiğini savundu.

Buna karşılık Dışişleri Bakanı Paulo Rangel, Portekiz'in çatışmanın tarafı olmadığını ve Lajes Üssü'nün kullanımının uluslararası hukuka uygun olduğunu söyledi. Rangel, Portekiz'in ABD'den operasyonların savunma amaçlı, gerekli ve orantılı olacağı ve yalnızca askeri hedeflerle sınırlı tutulacağı yönünde güvence aldıktan sonra kullanım izni verdiğini açıkladı.

Portekiz'de savcılar yasallık ilkesine bağlı hareket ediyor. Bu ilke, bir suç veya hukuka aykırılık iddiasını soruşturmak için yeterli dayanak bulunduğunda savcılığın inceleme başlatmasını gerektiriyor. Bu sistem, bazı ülkelerde savcılara bir dosyanın soruşturulup soruşturulmayacağı konusunda daha geniş takdir yetkisi tanınmasından ayrılıyor.

Dolayısıyla soruşturmanın açılması, Lajes Üssü'nün kullanımının hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığı anlamına gelmiyor; savcılığın, ortaya konan iddiaları hukuki açıdan incelemeye başladığını gösteriyor.

Atlantik Okyanusu'ndaki Portekiz'e bağlı Azor Adaları'nda bulunan Lajes Hava Üssü, ABD güçleri için stratejik bir geçiş merkezi konumunda bulunuyor.

Üs, 1951'de imzalanan Portekiz-ABD savunma anlaşması kapsamında faaliyet gösteriyor ve ABD Hava Kuvvetleri'nin 65. Hava Üssü Kanadı'na ev sahipliği yapıyor.

Lajes, ABD, NATO ve müttefiklerinin operasyonlarına destek sağlıyor.