“Mekke Anlaşması” Pakistan’ı Yemen savaşına çeker mi?

YDH- Suudi rejiminin Yemen’de yeni bir askerî tırmanış başlattığını duyurması ve rejimin Türkiye ile Pakistan’la yaptığı savunma görüşmeleri, İslamabad’ın Yemen savaşına dahil olup olmayacağı sorusunu yeniden gündeme getirdi.

El-Ahbar’da Hıdır Harubi imzasıyla yayımlanan değerlendirmeye göre, Pakistan’ın Suudi rejimine desteğinin sınırları ve “Mekke Anlaşması”nın nasıl uygulanacağı henüz netleşmiş değil.

Riyad’da dışişleri ve savunma bakanlarıyla genelkurmay başkanlarının katıldığı Mekke Anlaşması Siyasi ve Stratejik Savunma Komitesi toplantısı düzenlendi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Hakan Fidan’ın toplantıda ittifakın güçlendirilmesi ve gelecekte atılacak adımlara ilişkin Ankara’nın görüşlerini aktaracağını bildirdi.

Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ise İran’ın Yemen ordusuyla siyasi temas kurulmasını önerdiğini ve bu konunun Riyad’daki toplantı gündemine alındığını açıkladı. Dar, Mekke Anlaşması’nın “saldırı değil, savunma amaçlı” olduğunu söylerken anlaşmanın sekretarya, komiteler ve çalışma gruplarıyla kurumsal yapıya kavuşturulması için çalışmaların sürdüğünü belirtti.

Pakistan, ittifakın kurumsallaştırılması kapsamında emekli Korgeneral Numan Mahmud’u Mekke Anlaşması’nın ilk genel sekreterliği için aday gösterdi. Bu adım, 31 Ağustos’ta yapılan ilk komite toplantısında alınan kuruluş kararlarının devamı niteliğinde değerlendiriliyor.

Pakistan’dan Suudi rejimine güvenlik taahhüdü

Suudi yetkililerin, kutsal mekânları hedef aldığını öne sürdüğü İHA saldırısına karşı koyduğunu açıklamasının ardından Suudi rejimi, Pakistan ve Türkiye yetkililerinin açıklamalarında da sertleşme görüldü. Sanaa yönetimi söz konusu saldırı iddiasını reddetti. Üç ülkenin dışişleri bakanları, BM Genel Kurulu’nun 81’inci oturumu sırasında yayımladıkları ortak açıklamada “Mekke’ye yönelik saldırıları” kınadı.

Pakistan ordusu sözcüsü Korgeneral Ahmed Şevdri, “Suudi rejiminin güvenliğine bağlılığımızın sınırı yok” diyerek rejimi savunmak için “gereken en ileri noktaya” gideceklerini söyledi. Pakistan Savunma Bakanı Havaja Asıf da Mekke Anlaşması konusunda “hiçbir belirsizlik veya şüphe olmadığını” belirterek Suudi rejimine yönelik herhangi bir saldırı ya da “haksız geçişin” anlaşmayı devreye sokacağını söyledi.

Buna karşılık Reuters’ın aktardığı değerlendirmelere göre Türkiye ve Pakistan’ın Yemen’deki yeni çatışmalara katkısının doğrudan kara harekâtına katılmaktan çok savunma, teknik destek ve danışmanlıkla sınırlı kalması bekleniyor.

Haberde, Türkiye’nin Suudi rejimiyle tırmanıştan önce İHA anlaşması yaptığı ve bu araçların Yemen hava sahasında kullanıldığı; Pakistan’ın ise Suudi rejiminin hava savunmasını güçlendirdiği, İHA ve füze savunma sistemlerine ekipman sağladığı belirtildi. Pakistan askerlerinin Suudi rejimi topraklarındaki varlığının da resmî açıklamalara göre savunma göreviyle sınırlı olduğu kaydedildi.

Pakistan’ın Suudi rejimi topraklarında yaklaşık 8 bin askeri bulunduğu; bu mevcudiyetin JF-1 savaş uçaklarından oluşan bir filoyu, İHA’ları ve HQ-9 hava savunma sistemini kapsadığı bildiriliyor. Ancak İslamabad, bu gücün Yemen’deki çatışmalarda nasıl kullanılacağına ilişkin resmî bir açıklama yapmadı.

İslamabad’da müdahale kaygısı

Pakistan muhalefeti, Mekke Anlaşması’nın parlamentoda onaylanmadığını ve hükümetin anlaşmanın koşullarını açıklamadığını belirterek Yemen’e asker gönderilmesine karşı uyarıda bulunuyor. Senato’daki muhalefet lideri Raca Nasır Abbas, anlaşmanın içeriğini yalnızca az sayıdaki üst düzey askerî yetkilinin bildiğini söyledi. Pakistan’ın Yemen savaşına katılmasının ülkenin istikrarına, iç birliğine ve mezhepler arası ilişkilere zarar verebileceğini belirten Abbas, ülkenin ayrılıkçı silahlı gruplar ve ağır ekonomik sorunlarla da mücadele ettiğini hatırlattı.

Pakistan’ın geleneksel Yemen politikasının üç temel üzerine kurulduğu belirtiliyor: Suudi rejiminin güvenliğini desteklemek, Riyad’la güvenlik ve ekonomi iş birliğini sürdürmek, Yemen’in birliğini ve egemenliğini koruyarak taraflar arasında kapsamlı siyasi çözümü savunmak. Ancak Kızıldeniz’deki gerilim ve Pakistan vatandaşlarının geçen ağustos ayında ticari bir gemiye yönelik saldırıda ölmesi ya da yaralanması, İslamabad’ın bu çizgisini değiştirebileceği kaygılarını artırdı. Pakistan’ın haftalar önce kendi gemilerine, çıkarlarına ve vatandaşlarına yönelik saldırılara karşı yaptığı uyarı da bölgedeki tutumunun sertleşebileceği yönünde değerlendirildi.

Analistlere göre Suudi rejiminin Mekke Anlaşması’nı devreye sokması halinde Pakistan’ın askerî destek vermesi yönündeki baskı artabilir. Suudi yönetiminin Pakistan’a yakın zamanda 8 milyar dolarlık mali ve yatırım desteği sağlaması, İslamabad’ın ekonomik bağımlılığı nedeniyle karar alanını daraltan unsurlardan biri olarak gösteriliyor.

Bununla birlikte, Suudi rejiminin İran’la kapsamlı bir savaşa girmekte tereddüt etmesi ve ABD’nin yeni bir cephe açmaktansa Yemen ordusuyla diyaloğu tercih etmesi, Mekke Anlaşması’nın yakın dönemde devreye sokulmayacağı değerlendirmelerini güçlendiriyor.

Guardian’a konuşan üst düzey bir kaynak, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın şu aşamada anlaşmayı uygulama isteği bulunmadığını söyledi.

Pakistan’ın yurt dışında yeni bir askerî maceraya atılmaktan kaçınacağı görüşünde olan uzmanlar da olası müdahalenin içeride ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.

Pakistan uzmanı Ayşe Sıddıka, Yemen’e yönelik saldırılara katılımın ülkedeki Şii toplumunun protestolarına yol açabileceğini belirtti. Pakistan, İran’dan sonra dünyadaki en büyük Şii nüfuslarından birine sahip. Savunma analistleri ayrıca böyle bir adımın İran’la ilişkileri ve iki ülke sınırındaki Beluç ayrılıkçı gruplara ilişkin güvenlik sorunlarını etkileyebileceğine dikkat çekiyor.