Suudiler neyin arayışına gireceğini şaştı: Müttefik mi, arabulucu mu, ateşkes mi?

YDH —  Yemenli kaynaklara göre Suudiler, Sanaa yönetiminden defalarca ateşkes talep etti ancak Yemen tarafı bütün teklifleri reddetti.

Suudilerin gerilimi düşürme girişimleri, Yemen’in saldırıların kalıcı olarak durdurulması ve ülkeye uygulanan ablukanın kaldırılması başta olmak üzere öne sürdüğü şartların karşılanmaması nedeniyle sonuçsuz kalıyor.

Yemen güçlerinin Arabistan’daki Aramco tesislerini ve uluslararası havalimanlarını hedef alan operasyonlarının ardından Suudilerin yeni ateşkes girişimlerinde bulunduğu bildiriliyor.

Aramco ve havalimanlarına yönelik saldırıların ardından yeni ateşkes girişimi

Yemen güçleri dün, Dahran’daki Aramco genel merkezine, Suudilerin rafinerilerine ve Demmam’daki Kral Fahd Uluslararası Havalimanı’na kapsamlı saldırılar düzenledi.

Bilgi sahibi kaynaklar, bu saldırıların hemen ardından Suudilerin Sanaa yönetimine askeri gerilimi düşürme teklifini yeniden ilettiğini belirtti.

El-Ahbar gazetesinin yetkili kaynaklara dayandırdığı habere göre Sanaa hükümeti, Suudilerin ateşkes girişimlerini yeni bir çatışma dönemine hazırlanmak ve askeri kapasitesini toparlamak için zaman kazanma çabası olarak görüyor.

Bu nedenle Yemen tarafı, Suudilerin tekliflerini kabul etmeyeceğini bildiriyor.

Yemenli yetkililer, özellikle Suudilerin Yemen’e uyguladığı ablukanın kaldırılması olmak üzere, ateşkes için daha önce açıkladıkları kesin şartlarda ısrar ediyor.

Aynı kaynaklar, Suudi Arabistan’ın 2023’te üzerinde uzlaşılan barış yol haritasına ilişkin müzakereleri yeniden başlatmak amacıyla bir aylık ateşkes talebini yinelediğini aktardı.

Kaynakların verdiği bilgilere göre Umman aracılığıyla Sanaa yönetimine iletilen teklif, Sanaa ile Aden’de konuşlu ve Suudi Arabistan’la işbirliği yapan hükümet arasında yeni bir müzakere turunun başlatılmasını öngörüyor. Ancak Sanaa hükümeti bu öneriyi daha önce de reddetmişti.

Yemen tarafı, yaşanan krizin bir iç çatışmadan ibaret olmadığını vurguluyor.

Sanaa yönetimine göre Suudi Arabistan, çatışmanın başlıca tarafı ve Yemen’e yönelik saldırıların doğrudan sorumlusu.

Bu nedenle Suudilerin kendisini Yemen içinde bir arabulucu olarak konumlandırması kabul edilmiyor.

Arabuluculuk girişimleri sonuçsuz kaldı

Suudi Arabistan’ın yeni ateşkes girişimleri, Yemen ile Suud arasındaki çatışmayı sona erdirmek amacıyla son günlerde yürütülen arabuluculuk çabalarının sonuç vermemesinin ardından geldi.

Suudi Haber Ajansı, geçtiğimiz pazar günü İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Suudi mevkidaşı Faysal bin Ferhan ile telefonda görüştüğünü duyurdu. Görüşmede Tahran’ın müzakerelerin başlamasına ve siyasi bir çözüme ulaşılmasına yardımcı olmaya hazır olduğu vurgulandı.

İran Dışişleri Bakanlığı da görüşmeye ilişkin açıklamasında Arakçi’nin, Sanaa ile Suud arasındaki gerilimin tırmanmasından duyduğu endişeyi dile getirdiğini bildirdi. Bakanlık, askeri yaklaşımda ısrar edilmesinin ve siyasi çözümün göz ardı edilmesinin mevcut durumu daha da karmaşıklaştıracağını belirtti.

Öte yandan Körfez ülkelerindeki diplomatik kaynaklar, Pakistan’ın öncülüğünde Suudi Arabistan ile Yemen arasındaki gerilimi düşürmek için son iki gündür yürütülen girişimlerin başarısız olduğunu aktardı.

Sanaa yönetimine yakın kaynaklar ise Suudi başkentinde düzenlenecek Dünya Enerji Kongresi öncesinde Suudilerin Çin’in de aralarında bulunduğu bölgesel ve uluslararası aktörlerden arabuluculuk desteği aradığını belirtti. 

Aynı kaynaklara göre Suud, bu süreçte yalnızca beş günlük bir ateşkes talep etti.

Sanaa yönetimi kapsamlı çözüm şartlarında ısrar ediyor

Sanaa’ya yakın kaynaklar, beş günlük ateşkes teklifinin de reddedildiğini bildirdi. Yemen yönetimi, mevcut gerilimin sona ermesini Suudilerin Yemen’in taleplerini karşılamasına bağlıyor.

Bu talepler arasında Yemen havalimanlarına uygulanan ablukanın kaldırılması, limanlara yönelik tedarik kısıtlamalarının sona erdirilmesi ve devlet memurlarının maaşlarının Suudi bankalarında tutulan petrol satış gelirlerinden ödenmesi bulunuyor. Yemen tarafı ayrıca tutukluların ve esirlerin yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesini istiyor.

Sanaa yönetiminin şartları bunlarla sınırlı değil. Vilayetler arasındaki kapalı yolların açılması ve mali-parasal bölünmenin sona erdirilmesi için müzakerelerin başlatılması da talepler arasında yer alıyor. Yemen tarafı, Birleşmiş Milletler’in (BM) yol haritasında bulunan bu insani maddelerin uygulanmasını da istiyor.

Yemen Ensarullah Hareketi Siyasi Büro Üyesi Muhammed el-Buhayti de bazı arabulucu taraflardan Suudi Arabistan’la geçici ateşkes yapılmasına yönelik teklifler aldıklarını açıkladı.

El-Buhayti, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı: 

“Ancak biz, kısmi çözümleri ve geçici ateşkesleri reddettiğimizi bir kez daha vurguluyoruz. Ayrıca Suudi düşman, Yemen’e karşı arabulucu değil, bizzat saldırgan taraftır ve üstlendiği bu gerçek role uygun hareket etmelidir.” 

Suudi Arabistan’ın art arda ateşkes talebinde bulunması, Sanaa güçlerinin Aramco tesisleri ve Suudi havalimanlarına yönelik saldırılarını yoğunlaştırmasının hemen ardından geldi.

Siyasi çözüm kapısı tamamen kapanmış değil

El-Ahbar’a konuşan Sanaa’daki siyasi bir kaynak, Yemen yönetiminin Suudi Arabistan’ın gerçekçi bulmadığı tekliflerini reddetmesine rağmen siyasi çözüm seçeneğini bütünüyle dışlamadığını söyledi.

Kaynağa göre Sanaa yönetimi, saldırıların kesin ve kalıcı biçimde durdurulması ve Yemen’e uygulanan ablukanın tamamen kaldırılması şartıyla her türlü arabuluculuğa ilke olarak olumlu yaklaşıyor.

Aynı kaynak, özellikle değişen güç dengeleri dikkate alındığında savaşın ve ablukanın karşılıklı olarak sona erdirilmesinin Yemen’den çok Suudi Arabistan’ın çıkarına olduğunu savundu.

Kaynak, Suud'un Yemen halkına yönelik saldırılarını ve 12 yıldır kesintisiz devam ettiğini belirttiği ablukayı inkâr etmekte ısrar etmesinin, gerilimi düşürmeye yönelik bölgesel ve uluslararası girişimleri sekteye uğrattığını da ifade etti.

Yemen’in operasyonları Suudi Arabistan üzerindeki baskıyı artırıyor

Gözlemciler, Sanaa güçlerinin balistik füzeler, seyir füzeleri ve insansız hava araçlarıyla (İHA) düzenlediği yoğun operasyonların Suudiler üzerindeki askeri ve ekonomik baskıyı giderek artırdığını düşünüyor.

Saldırıların hedefleri arasında Suudi başkentindeki Kral Halid Uluslararası Havalimanı, Cidde’deki Kral Abdulaziz Uluslararası Havalimanı ve Demmam’daki Kral Fahd Uluslararası Havalimanı bulunuyor. Abha, Cizan, Necran ve Bukayk gibi stratejik noktalar da operasyonların hedefleri arasında yer alıyor.

Gözlemcilere göre saldırılar, Suudi Arabistan’ın günde 1.350’den fazla uçuşa ev sahipliği yapan ana havalimanlarını korumak üzere konuşlandırdığı hava savunma sistemlerinin kapasitesine ilişkin soru işaretlerini de artırdı.

Aynı gözlemciler, Yemen güçlerinin yalnızca bir hafta içinde Suudi hava sahasını kapatmayı ve hava trafiğini neredeyse durma noktasına getirmeyi başardığını savunuyor.

Yemen’in daha önce yaptığı uyarıların ardından çok sayıda uluslararası havayolu şirketinin Suudi Arabistan’a yönelik uçuşlarını askıya almak zorunda kaldığı da belirtiliyor.

Yemen’den Aramco hissedarlarına satış çağrısı

Yemen tarafının Suudi Arabistan’a yönelik hava ablukasını sürdürme ve bunu kalıcı bir denkleme dönüştürme kararlılığını açıklamasıyla eş zamanlı olarak, Yemenli bir askeri kaynak Aramco hissedarlarına dikkat çekici bir çağrıda bulundu.

Kaynak, hissedarlara önümüzdeki günlerde zarara uğramamak için ellerindeki hisseleri hızla satmalarını tavsiye etti.

Bu açıklama, Sanaa güçlerinin Suudi Arabistan’ın tırmanan askeri saldırılarına karşılık Aramco tesislerine yönelik operasyonlarını daha da yoğunlaştıracaklarını duyurmasının ardından geldi.

Yemen Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Tuğgeneral Yahya Seri de dün yaptığı açıklamada askeri operasyonları hız kesmeden sürdüreceklerini söyledi.

Seri, Kral Halid Uluslararası Havalimanı’nın, Suudi başkentindeki Aramco rafinerilerinin ve Zahran’daki Aramco genel merkezinin hedef alındığını duyurdu.

Suudi medyasından saldırıların boyutuna ilişkin açıklama

Öte yandan Suudi medyası, saldırgan koalisyonun sözcüsü Türki el-Maliki’ye dayandırdığı haberlerde saldırıların boyutuna ilişkin ağır bir tablo ortaya koydu.

Medyada yer alan açıklamalara göre Suudi Arabistan, Yemen’in bugüne kadarki en büyük hava saldırısıyla karşı karşıya kaldı.

Eş zamanlı gerçekleştirildiği belirtilen saldırılarda yaklaşık 14 balistik ve seyir füzesinin yanı sıra çok sayıda insansız hava aracı kullanıldı.