İsrailli ekonomistlerden Netanyahu’ya uyarı: Yaptırımlar yıkım getirir

YDH- İbranice ekonomi gazetesi Calcalist, aralarında iki Nobel ödülü sahibinin de bulunduğu 100’den fazla ekonomist, iş insanı ve eski kamu yetkilisinin, İsrail’e yönelik bankacılık yaptırımlarının “muazzam ve geri döndürülemez zarar” doğuracağı uyarısını içeren bir mektuba imza attığını bildirdi.

Mektup, Başbakan Benyamin Netanyahu’nun cuma günü olası bankacılık yaptırımlarına karşı “alternatif bir ekonomik altyapı” kurulması gerektiğini söylemesinin ardından yayımlandı. Netanyahu, blokzinciri olası seçeneklerden biri olarak göstermişti. İmzacılar, kripto para kullanımına hazırlık yapılmasını “şaşırtıcı” bulduklarını ve bu yöntemlerin genellikle suç örgütleriyle ilişkilendirildiğini belirtti.

İmzacılar arasında 2025 Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Joel Mokyr, Nobel Kimya Ödülü sahibi Aaron Ciechanover, eski İsrail Merkez Bankası Başkanı Jacob Frenkel, Maliye Bakanlığı’nın dört eski genel müdürü ve İsrail Merkez Bankası’nın üç eski başkan yardımcısı bulunuyor. İsrail Bilimler ve Beşerî Bilimler Akademisi Başkanı David Harel ile Check Point’in kurucu ortağı Marius Nacht, CyberArk’ın kurucu ortağı Alon Cohen ve girişim sermayesi sektöründen isimler de mektuba imza attı.

“Bankacılık sistemi işleyemez hale gelir”

Mektupta, bankacılık yaptırımlarının İsrail ekonomisini felce uğratacağı vurgulandı. İmzacılara göre bankalar, şirketler, ihracatçılar ve yatırımcılar, özellikle de ekonominin büyüme motoru olarak nitelendirilen yüksek teknoloji sektörü faaliyet gösteremez hale gelecek. İşsizliğin hızla artacağı, yabancı yatırımların kesileceği ve İsrail’in küresel ekonomik konumunun çökeceği belirtildi.

Mektupta olası yaptırımların günlük yaşamı da etkileyeceği kaydedildi. İsraillilerin kredi kartlarını kullanamayacağı, Amazon ve AliExpress gibi uluslararası alışveriş sitelerine erişimin kesilebileceği, yabancı işçilerin ailelerine para gönderemeyecekleri için ülkeden ayrılacağı öne sürüldü. Sağlık sisteminin tıbbi ekipman ve ilaç tedarikinde de sorun yaşayacağı ifade edildi.

İmzacılar, Güney Afrika, İran ve Rusya örneklerini anarak yaptırımların yaşam standardını düşüreceğini ve devletin güvenlik harcamalarını karşılayıp kendisini savunma kapasitesini zayıflatacağını savundu. Mektupta Netanyahu, ülkeyi boykot ve uluslararası ekonomik tecride sürüklemekle suçlandı; blokzincir temelli çözüm önerisi “suç örgütlerinde görülen tuhaf bir çözüm” olarak nitelendirildi.

Mevcut önlemler daha sınırlı

Mektubun, şu anda gündemde olmayan kapsamlı bankacılık yaptırımları senaryosunu ele aldığı belirtildi. Bugüne kadar uygulanan ya da açıklanan önlemlerin ise daha hedefli olduğu ve çoğunlukla yerleşimlerle bağlantılı faaliyetleri kapsadığı kaydedildi.

İngiltere eylülde yerleşimlerden yapılan ithalata yasak getirmiş, yerleşimlerin genişlemesine katkıda bulunan şirket ve kişilere, bazı finans kuruluşları dahil, yaptırım açıklamıştı. Aynı ay Hollanda’da yerleşim ürünlerinin ticaretine yönelik yasak yürürlüğe girmiş; yasağı bilerek ihlal edenler için altı yıla kadar hapis cezası öngörülmüştü.

Eylül ayında güncellenen BM İnsan Hakları Konseyi veri tabanında, yerleşim faaliyetleriyle bağlantılı şirketler arasında yedi İsrail bankası da yer aldı. Yahudi Halkı Politikaları Enstitüsü ise 62 ülkede İsrail’e yönelik 121 kısıtlayıcı önlem belirledi; bunların 40’ının finansal nitelikte olduğunu bildirdi.

Yeni mektup, geçen hafta 60’tan fazla ekonomist ve eski üst düzey yetkilinin imzaladığı, uluslararası tecrit ve yaptırımların risklerine dikkat çeken çağrının ardından geldi. Son mektup, yüksek teknoloji, girişim sermayesi ve hukuk sektörlerinden isimleri de kapsayarak imzacı grubunu genişletti.