Amerikalı profesör: ABD'nin İran'la olan sorunu İran'ın bağımsız ve egemen olması
Columbia Üniversitesi profesörü Jeffrey Sachs, ABD ile İran arasındaki çatışmanın temelinde Washington’ın Ortadoğu’daki hâkimiyetini koruma ve İran’ın bağımsız politikalar izlemesini engelleme hedefinin yattığını söyledi.
YDH ― Columbia Üniversitesi profesörü ve ekonomist Jeffrey Sachs, ABD ile İran arasındaki çatışmanın temelinde Washington’ın Tahran’a duyduğu güvensizlikten çok, İran’ın ABD’nin Ortadoğu üzerindeki kontrolünü kabul etmemesinin yattığını söyledi.
Sachs, 1953-1979 dönemini İran’ın fiilen ABD’nin nüfuz alanında bulunduğu yıllar olarak değerlendirdi. Ekonomiste göre 1979’daki İran Devrimi bu durumu değiştirdi ve Washington’ın öngördüğü düzene bağlı olmayan yeni bir siyasi sistem ortaya çıkardı.
Sachs, “ABD, İran üzerindeki nüfuzunu kaybetmeyi kabul etmedi ve iki ülke arasındaki çatışma o dönemden beri devam etti” görüşünü dile getirdi.
İran’ın tarihsel geçmişine dikkat çeken Sachs, ülkenin yaklaşık 2 bin 500 yıllık siyasi ve medeniyet tarihine karşılık ABD’nin yaklaşık 250 yıllık bir geçmişi bulunduğunu söyledi.
Amerikalıların bu tarihsel farkı göz ardı etmesini eleştiren Sachs, “Washington, İran’ı daha iyi tanımalı; ülkenin geçmişini ve konumunu daha iyi anlamalı ve bunlara daha fazla saygı göstermeli” dedi.
Sachs, Washington’daki hâkimiyetçi yaklaşımın ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA), Pentagon, askeri yükleniciler ve hatta ABD’nin doğu kıyısındaki bazı üniversitelerde etkili olduğunu ileri sürdü.
Ekonomist, söz konusu üniversitelerin bazılarında uluslararası ilişkiler alanındaki çalışmaların bir bölümünün hükümet veya Pentagon tarafından sağlanan mali destekle yürütüldüğünü belirtti.
Sachs, İsrail’i de bu çerçevede ABD’nin bölgedeki bir uçak gemisine veya askeri aracına benzetti.
Washington’ın kendisini, Ortadoğu ülkelerini kimin yöneteceğine karar vermesi gereken bir güç olarak gördüğünü söyledi.
Sachs, Washington’daki güç yapısının bir bölümünün meseleyi İran’ın anlaşmalara uyup uymamasıyla sınırlı görmediğini belirtti. Ona göre bu çevreler, İran’ın ABD’nin bölgedeki üstünlüğünü ve son sözü söyleme hakkını kabul etmesini istiyor.
Sachs, İran’ın İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu açısından da özel bir önem taşıdığını belirtti. Ekonomiste göre bunun nedenlerinden biri, Tahran’ın Filistin davasını desteklemesi ve İsrail’in bölgedeki planlarına karşı çıkması.
