Eisenkot yeni bir seçimi göze alamaz, peki bu Likud'un işine nasıl yarıyor?

YDH ― İsrail’de seçim sonuçları netleşirken Başbakan Benyamin Netanyahu’nun önünde iki seçenek bulunuyor: Sağcı bir hükümet kurmak ya da Yaşar Partisi Lideri Gadi Eisenkot’un da katılacağı bir ulusal birlik hükümeti oluşturmak.

Netanyahu kamuoyu önünde sağcı hükümet hedefini yineledi. Ancak çevresindeki isimler, Eisenkot’un daha önce verdiği söze rağmen Netanyahu liderliğindeki bir hükümete katılmak zorunda kalacağını düşünüyor.

Likud çevrelerine göre Değişim Bloku seçimlerdeki oy potansiyelini büyük ölçüde tüketti.

Yurt dışından oy kullanmak için İsrail’e gelen seçmenlerin yeniden sandığa gitmek üzere ülkeye dönüp dönmeyeceği, Arap toplumundaki yüksek katılımın tekrarlanıp tekrarlanamayacağı da belirsiz.

Bu nedenle Netanyahu’nun çevresindekiler, Eisenkot’un yeni bir seçim sürecine dayanamayacağını ve hatta blok liderliğini kaybedebileceğini savunuyor.

Bu değerlendirmeye göre Eisenkot, sonunda Netanyahu liderliğindeki bir ulusal birlik hükümetine katılmayı kabul edebilir.

Merkez Seçim Komitesi ise oy sonuçlarını güncellemeyi sürdürüyor. Nihai raporun gelecek hafta Cumhurbaşkanı İzak Herzog’a sunulması bekleniyor.

Kulislerde konuşulan planlar birbiriyle örtüşmüyor

Netanyahu, başbakanlık görev süresinin ikinci yarısını dönüşümlü başbakanlık düzenlemesi kapsamında Eisenkot’a bırakmayı teklif edebilir.

Likud çevreleri, Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’ın görev süresi sona erene kadar başbakanlık koltuğunda kalacağını, “İran’daki işi tamamlayacağını” ve bölgesel barış girişimlerine öncülük edeceğini savunuyor.

Bu senaryoya göre Netanyahu, yaklaşık iki yıl sonra başbakanlık görevini Eisenkot’a devredecek.

Diğer bir iddiaya göre ise Netanyahu, dönüşümlü başbakanlık düzenlemesine yanaşmıyor ve Eisenkot’a üst düzey bir bakanlık görevi teklif etmeyi planlıyor.

Haredi partiler askerlik yasasından sonra hükümete girebilir

Planın bir başka ayağını da hükümetin nasıl kurulacağına ilişkin bir formül oluşturuyor. Buna göre ilk aşamada Eisenkot, Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich’in yer aldığı, Haredi partilerin ise dışında kaldığı bir hükümet kurulacak.

Bu fikri destekleyen Likud kaynaklarına göre Haredi partiler, askerlik meselesinin çözüme kavuşturulmasını istiyor. Ancak hahamlar, Haredilerin İsrail ordusunda askerlik yapmasını sağlayacak bir yasanın siyasi ve toplumsal sorumluluğunun kendilerine yüklenmesinden endişe ediyor.

Önerilen plana göre hükümet, askerlik yasasını ilk aşamada Haredi partiler koalisyonda yer almadan geçirecek. Planı destekleyen kaynaklar, bu yolla Haredilerin yasanın çıkarılmasından doğrudan sorumlu tutulmasının önüne geçilebileceğini ve düzenlemenin hayata geçirilebileceğini düşünüyor. Yasanın onaylanmasının ardından Haredi partiler hükümete katılabilecek ve koalisyon genişletilebilecek.

Netanyahu’nun çevresindekiler, bu adımın Eisenkot’a askerlik meselesinde önemli bir siyasi kazanım sağlayabileceğini ve onu hükümete katılmaya ikna edebileceğini düşünüyor. Bununla birlikte planı destekleyenler, Eisenkot’un öneriyi görüşmeye istekli olduğuna dair henüz herhangi bir işaret vermediğini de kabul ediyor.

Siyasi çevrelerde planın uygulanabilirliği konusunda kuşkular var

Siyasi kaynaklar, Benny Gantz’ın dönüşümlü başbakanlık düzenlemesini ancak üç seçim turunun ardından, koronavirüs krizi sırasında kabul ettiğini hatırlatıyor. O dönemde siyasi çıkmaza yönelik toplumsal tepki, iki tarafın ortaklık kurmasına karşı duyulan itirazın önüne geçmişti.

Bu kaynaklara göre bugün Değişim Bloku’nda farklı bir hava hâkim. Blok seçmenleri arasında Arap partilerine yönelik boykotun kaldırılmasına sıcak bakanların sayısı, Netanyahu ve ortaklarıyla hükümet kurmayı kabul etmeye daha sıcak yaklaşanların sayısından fazla.

Siyasi kaynaklar, Eisenkot’un bu aşamada Netanyahu’ya katılmasının siyasi kariyerine mal olacağını düşünüyor. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un, hatta belki de ABD Başkanı Trump’ın baskısı bile Eisenkot’un tutumunu değiştirmeye yetmeyebilir.

Kaynaklar, İran’la gerilimin tırmanması hâlinde Eisenkot’un neden Avigdor Lieberman’ın 7 Ekim sonrasında izlediği yolu tercih etmemesi gerektiğini de sorguluyor. Başka bir deyişle, Eisenkot hükümete katılmak yerine dışarıdan destek verebilir.

Değişim Bloku, Netanyahu’yla ortaklık ihtimalini reddediyor

Siyasi kaynaklar, “Kendi seçmenleri Netanyahu’yla birlikte hareket etmeye karşı çıktığı sürece Eisenkot onların iradesine karşı gelmez” değerlendirmesinde bulunuyor.

Değişim Bloku ise Eisenkot’un Netanyahu liderliğindeki bir hükümete katılabileceği ihtimalini kesin bir dille reddediyor. Blok kaynakları, “Bu, hem değerler açısından hem de siyasi açıdan tam bir intihar olur” diyor.

Şimdilik her iki blok da hafta sonuna doğru netleşmesi beklenen kesin seçim sonuçlarını bekliyor. Netanyahu Bloku’nun 60 sandalyeye yaklaşması hâlinde Netanyahu’nun çevresindekiler, Değişim Bloku’ndan milletvekillerini kendi saflarına çekmenin “daha kolay bir yol” olabileceğini düşünüyor.

Bazı Likud kaynakları, saf değiştirme ihtimali bulunan birkaç milletvekilini şimdiden belirlediklerini de öne sürüyor.